Đẩy mạnh các giải pháp đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên năm 2035

Khoảng 1,5 triệu nam giới có thể khó tìm bạn đời vào năm 2034

Bộ Y tế đang rà soát tổng thể và hoàn thiện dự thảo Đề án Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, giai đoạn 2026-2035.

Báo cáo đánh giá sau 10 năm thực hiện Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2016 của Thủ tướng Chính phủ cho thấy, tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh đã từng bước được kiểm soát.

Bình quân mỗi năm, tỷ số này giảm khoảng 0,32 điểm phần trăm, từ 112,2 bé trai/100 bé gái sinh ra sống (vào năm 2016) xuống còn 109 bé trai/100 bé gái (vào năm 2025). Tuy nhiên, trong bối cảnh tỷ số giới tính khi sinh vẫn còn nhiều biến động, xu hướng giảm hiện nay chưa thực sự bền vững.

Mức độ không đồng đều giữa các nơi. Theo Bộ Y tế, 15 trong 34 tỉnh, thành có tỷ số trên 109, trong đó có Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An và Điện Biên. TP.HCM năm 2025 là 106,5, thuộc nhóm cân bằng.

Hệ lụy chủ yếu là về nhân khẩu, theo dự báo khoảng 1,5 triệu nam giới có thể khó tìm bạn đời vào năm 2034. Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cảnh báo một số thanh niên có thể phải kết hôn muộn hoặc không thể kết hôn. Nguyên nhân quan trọng nhất là tâm lý trọng nam, quan niệm con trai nối dõi, thờ cúng, cộng với việc lạm dụng kỹ thuật y học để chọn giới tính thai nhi.

Việc ban hành Đề án giai đoạn 2026 - 2035 là hết sức cần thiết để tạo nền tảng triển khai các giải pháp toàn diện, đồng bộ. Nếu không được kiểm soát hiệu quả, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ để lại những hệ lụy đối với sự phát triển bền vững của đất nước.

Dự thảo Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, giai đoạn 2026 - 2035 đề xuất nhiều nhóm giải pháp trọng tâm, như: Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy, chính quyền; Đẩy mạnh công tác truyền thông, vận động, giáo dục để nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi; Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi trái quy định; Tiếp tục rà soát, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ, khuyến khích để nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ, trẻ em.

Đồng thời, dự thảo cũng đưa những mục tiêu cụ thể đến năm 2035: Tỷ số giới tính khi sinh đến năm 2030 giảm xuống dưới 109 bé trai sinh ra sống so với 100 bé gái sinh ra sống, đến năm 2035 về mức cân bằng tự nhiên; 100% các tỉnh, thành phố tổ chức kiểm tra, giám sát các cơ sở cung cấp dịch vụ trong việc thực thi các quy định pháp luật về không lựa chọn giới tính thai nhi đến năm 2030, duy trì đến năm 2035; 100% xã, phường, đặc khu triển khai các hoạt động truyền thông về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh đến năm 2030, duy trì đến năm 2035.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phân tích, việc sớm ban hành Đề án Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2026–2035 là yêu cầu cần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong công tác dân số và phát triển trong tình hình mới. Đề án là cơ sở để cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; xác định mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình thực hiện đồng bộ, thống nhất từ trung ương đến địa phương; tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện.

Đồng thời, Đề án góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, từng bước xóa bỏ định kiến giới, ngăn ngừa hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, thúc đẩy bình đẳng giới và chủ động phòng ngừa những hệ lụy lâu dài do mất cân bằng giới tính khi sinh gây ra.

Ông Đỗ Xuân Tuyên cũng yêu cầu Cục Dân số phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục tiếp nhận ý kiến các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan thông qua văn bản góp ý, tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo, bảo đảm chất lượng, tính khả thi và phù hợp với quy định hiện hành, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt để sớm ban hành và tổ chức triển khai thực hiện.