Đề nghị nâng trợ cấp, hỗ trợ người trực tiếp chăm sóc người yếu thế tại gia đình

"Nếu được tăng, tôi sẽ rất vui và phấn khởi"

Bộ Y tế vừa nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Thanh Hóa về việc nâng mức trợ cấp đối với các đối tượng bảo trợ xã hội, nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu cuộc sống của người yếu thế trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.

Ở tuổi 40, anh Trần Quốc Hiệp sống cùng mẹ, người trực tiếp chăm sóc và đồng hành với anh trong cuộc sống hằng ngày. Bị bại não, anh Hiệp thuộc nhóm người cần sự hỗ trợ thường xuyên của gia đình. Với anh, khoản trợ cấp xã hội nhận hằng tháng là một nguồn hỗ trợ quan trọng, trong khi người mẹ chăm sóc anh cũng có một khoản trợ cấp riêng.

Theo anh Hiệp, hiện mức trợ cấp anh nhận tính theo hệ số của Thành phố Hà Nội, khoảng hơn 1 triệu đồng mỗi tháng. Khi được hỏi nếu mức trợ cấp dành cho người khuyết tật được điều chỉnh tăng, anh nói điều đầu tiên anh nghĩ đến là niềm vui và sự phấn khởi.

"Em cũng như cộng đồng thì luôn mong muốn được Nhà nước hỗ trợ. Nếu được tăng thì em càng vui và phấn khởi khi ngày càng được Nhà nước mình hỗ trợ nhiều hơn", anh Hiệp chia sẻ.

Câu trả lời của anh ngắn gọn nhưng phía sau đó là nhu cầu rất cụ thể của một người đang phải phụ thuộc vào sự hỗ trợ của gia đình. Với những người khuyết tật nặng, một khoản trợ cấp hằng tháng có thể góp phần chi trả cho những nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống.

Đi cùng với người khuyết tật trong cuộc sống hằng ngày còn có những người chăm sóc. Trường hợp của anh Hiệp, người mẹ vừa là người thân, vừa là người trực tiếp chăm sóc anh. Anh Hiệp cho biết, hiện mẹ anh được hưởng khoảng 650.000 đồng mỗi tháng theo chính sách hỗ trợ người chăm sóc tại Hà Nội.

Đối với một gia đình có người khuyết tật cần chăm sóc thường xuyên, khoản hỗ trợ dành cho người chăm sóc có ý nghĩa riêng. Bởi việc chăm sóc không phải một công việc chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định mà gắn với đời sống hằng ngày của gia đình.

Không chỉ là chuyện tăng thêm vài trăm nghìn đồng

PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, cho rằng, vấn đề cần được đặt rộng hơn ở cách xác định chuẩn trợ cấp và phạm vi những người được hưởng chính sách.

Theo bà, mức trợ cấp cần được tính toán trên cơ sở một chuẩn phù hợp với nhu cầu sống tối thiểu của người thụ hưởng. Bà cho rằng, có thể xem xét mối tương quan giữa mức trợ cấp với lương tối thiểu hoặc chuẩn nghèo để có cơ sở xác định mức hỗ trợ.

"Ít nhất họ phải có một mức sống tối thiểu, thấp thì ít nhất phải bằng chuẩn nghèo hoặc là bằng lương tối thiểu", PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương phân tích.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, việc xác định mức trợ cấp không nên được hiểu là một con số cố định mà cần có cơ chế điều chỉnh tương ứng với sự thay đổi của các chuẩn kinh tế - xã hội. Nếu các chuẩn về tiền lương, mức sống và chi phí sinh hoạt thay đổi, chính sách trợ cấp cũng cần có cơ sở để được xem xét, điều chỉnh.

Bà cho rằng có thể sử dụng mối tương quan giữa các chuẩn để tính toán mức hỗ trợ, trong đó mức cụ thể vẫn phải tính đến điều kiện ngân sách và chính sách của Nhà nước trong từng thời kỳ.

Một vấn đề khác được PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương nhấn mạnh là phạm vi đối tượng thụ hưởng. Theo bà, chính sách trợ cấp người khuyết tật cần được nhìn rộng hơn, không chỉ tập trung vào nhóm khuyết tật đặc biệt nặng.

"Về nguyên tắc, đã gọi là trợ cấp người tàn tật thì đối tượng phải là tất cả mọi người tàn tật", bà nói, đồng thời cho rằng các nhóm có thể được hưởng ở những mức độ hoặc bằng những hình thức hỗ trợ khác nhau.

Với người khuyết tật nhẹ, theo chuyên gia, không nhất thiết mọi trường hợp đều phải hỗ trợ bằng tiền mặt mà có thể thiết kế các hình thức hỗ trợ khác. Tuy nhiên, bà vẫn cho rằng hỗ trợ bằng tiền có ý nghĩa nhất định, bởi khả năng tham gia việc làm của người khuyết tật còn hạn chế.

"Còn rất nhiều người tàn tật người ta không có việc làm, người ta không có thu nhập. Cho nên về nguyên tắc là trợ cấp tàn tật thì tất cả những người tàn tật đều được, hưởng ở mức độ khác nhau", PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương nhận định.

Với nhóm khuyết tật nặng, đặc biệt là những người không có khả năng tự chăm sóc, chuyên gia cho rằng, chính sách cần tính đến cả người trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc. Khi một thành viên trong gia đình phải dành nhiều thời gian để chăm sóc người thân, khả năng lao động, tạo thu nhập của chính người chăm sóc cũng có thể bị ảnh hưởng.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, khi người khuyết tật nặng không có khả năng tự chăm sóc thì gánh nặng không chỉ đặt lên bản thân họ mà còn chuyển sang người thân. Vì vậy, hỗ trợ người chăm sóc cần được xem là một bộ phận của chính sách trợ giúp đối với người khuyết tật.