Đề xuất đặt tên đường mang tên nhà văn hóa Lê Hồng Dương

Hội thảo do Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức, hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946-2026).

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương (1921-2003) quê ở Bắc Ninh, tham gia cách mạng từ năm 1945, có nhiều đóng góp cho công tác bảo tồn văn hóa truyền thống. Trong 20 năm, từ 1963 đến 1983, trên cương vị Trưởng Ty Văn hóa Hà Bắc, ông đã để lại dấu ấn trong đời sống văn hóa địa phương.

Một trong những đóng góp nổi bật của ông là phục hồi, bảo tồn và phát triển dân ca Quan họ Bắc Ninh. Khi Quan họ chủ yếu được lưu truyền trong sinh hoạt cộng đồng, ông tổ chức sưu tầm, nghiên cứu các làn điệu cổ, huy động nhà nghiên cứu, nhạc sĩ và nghệ nhân tham gia ghi chép, ký âm, ghi âm, tìm hiểu phong cách diễn xướng.

Ông cũng tạo điều kiện để diễn viên trẻ về các làng Quan họ gốc học hát từ nghệ nhân. Việc thành lập Đội Quan họ, sau phát triển thành Đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh vào tháng 1/1969, góp phần đưa loại hình nghệ thuật này đến với đông đảo công chúng.

Với tranh dân gian Đông Hồ, năm 1967, ông cùng cán bộ Ty Văn hóa về địa phương tìm hiểu thực trạng, gặp gỡ nghệ nhân và bàn giải pháp khôi phục nghề truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.

Ông còn quan tâm bảo tồn múa rối nước Đồng Ngư, các di tích lịch sử, đình, đền, chùa cổ; chỉ đạo phát triển các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp như chèo, tuồng, kịch, dân ca Quan họ. Việc đào tạo cán bộ, bồi dưỡng nhạc sĩ, nghệ sĩ và hỗ trợ hoạt động sáng tác, nghiên cứu văn hóa nghệ thuật cũng được chú trọng.

Trong lĩnh vực nghiên cứu, biên soạn và xuất bản, ông chỉ đạo thực hiện nhiều công trình về lịch sử, địa chí và văn hóa nghệ thuật Hà Bắc, trong đó có bộ sách Địa chí Hà Bắc. Năm 1978, ông được UNESCO trao Bằng Danh dự vì những đóng góp trong việc giữ gìn các truyền thống âm nhạc có giá trị nghệ thuật và văn hóa. Ông còn được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất và Huân chương Lao động hạng Ba.

Theo PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, bài học từ cách làm của Lê Hồng Dương là sự trân trọng nghệ nhân, những người nắm giữ di sản; tạo điều kiện để họ truyền dạy cho thế hệ kế cận và tập hợp đội ngũ chuyên môn tham gia bảo tồn. Bảo tồn nghệ thuật dân gian không chỉ là lưu giữ giai điệu, lời ca mà còn phải gìn giữ phong cách diễn xướng, không gian văn hóa cộng đồng và tạo điều kiện để di sản tiếp tục được thực hành, trao truyền.

Ông Trương Quang Hải, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Bắc Ninh, cho rằng dấu ấn trong phương thức quản lý của ông Lê Hồng Dương là tầm nhìn dài hạn, chủ động nhận diện các giá trị văn hóa cần bảo tồn và gắn công tác quản lý với thực tiễn cơ sở.

Theo ông, bảo tồn di sản không thể chỉ dừng ở hồ sơ, đề án hay văn bản hành chính. Cơ quan quản lý cần trực tiếp tìm hiểu thực trạng, gặp gỡ nghệ nhân, tạo điều kiện để cộng đồng thực hành di sản; đồng thời chú trọng tư liệu hóa, kiểm kê, số hóa nhằm lưu giữ tri thức, kỹ năng và kỹ thuật truyền thống.

Tại hội thảo, NSND Lê Tiến Thọ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết Viện sẽ có văn bản đề xuất đặt tên một tuyến đường mang tên Lê Hồng Dương tại Bắc Ninh, ghi nhận những đóng góp của ông đối với sự nghiệp bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.