Đề xuất nâng ngưỡng tính thuế 10 tỷ đồng: Cởi trói thủ tục để nữ chủ hộ kinh doanh mở rộng quy mô

Thực tế tại Việt Nam, lực lượng nữ giới chiếm tỷ lệ rất lớn trong số các chủ hộ kinh doanh gia đình, từ quán ăn, cửa hàng tạp hóa, đại lý buôn bán nông sản cho đến các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp. Dù có thể đạt doanh thu vài tỷ đồng mỗi năm nhờ sự nhạy bén và chăm chỉ, không ít chị em vẫn gặp rào cản lớn trong bài toán hạch toán tài chính và thủ tục kế toán.

Mở vùng đệm chính sách cho gần 99,9% hộ kinh doanh

Bộ Tài chính đang trình Chính phủ phương án nghiên cứu nâng ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ mức 1 đến 3 tỷ đồng hiện nay lên mức 3 đến 10 tỷ đồng/năm đối với hộ kinh doanh. Theo bà Cao Thị Thanh Lan, Phó trưởng Phòng Thuế thu nhập thuộc Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, Bộ Tài chính, phương án này nhằm mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khu vực kinh tế gia đình.

Nhấn mạnh về tinh thần của đề xuất, ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, Bộ Tài chính, cho biết dự kiến phương án sẽ báo cáo Quốc hội trong quá trình sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại kỳ họp tháng 10 tới. Quan điểm cốt lõi của cơ quan soạn thảo là tiết giảm tối đa chi phí tuân thủ cho người dân và các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Nội dung cụ thể của đề xuất tập trung vào những giải pháp căn bản nhằm tháo gỡ gánh nặng thủ tục cho các nữ chủ hộ. Theo đó, các hộ kinh doanh thuộc diện áp dụng phương pháp đơn giản sẽ không còn phải áp lực tập hợp hay chứng minh hóa đơn, chứng từ chi phí đầu vào để xác định thu nhập chịu thuế. Chế độ kế toán bắt buộc cũng được cắt giảm triệt để, rút gọn từ 4 loại sổ sách rườm rà xuống còn đúng 1 sổ kế toán đơn giản. 

Đáng chú ý, trước khi tính thuế thu nhập cá nhân, doanh thu của hộ sẽ được trừ đi ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng, phần vượt ngưỡng mới bắt đầu áp dụng tỷ lệ phần trăm tính thuế theo từng ngành nghề. Bên cạnh đó, chính sách vẫn đảm bảo tính linh hoạt khi không bắt buộc toàn bộ hộ kinh doanh phải tuân theo phương pháp đơn giản; các cơ sở hoàn toàn có thể chủ động chọn phương pháp kê khai và hạch toán chi phí nếu thấy phù hợp hơn với thực tế hoạt động của mình.

Số liệu thống kê từ cơ quan thuế cho thấy năm 2025 cả nước có khoảng 2,7 triệu hộ và cá nhân kinh doanh. Trong đó, nhóm có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm chiếm tới 96,23%, nhóm từ 1 đến 3 tỷ đồng chiếm 2,84%, nhóm từ 3 đến 10 tỷ đồng chiếm 0,73% và nhóm trên 10 tỷ đồng chỉ chiếm khoảng 0,14%.

Như vậy, khi ngưỡng mới được thông qua, sẽ có tới 99,86% tổng số hộ kinh doanh trên toàn quốc thuộc diện thụ hưởng chính sách tính thuế đơn giản này. Sự thay đổi này giải phóng rất nhiều thời gian và công sức cho hàng triệu phụ nữ đang vừa gánh vác việc gia đình, vừa điều hành cơ sở làm ăn.

Tháo gỡ nỗi sợ hành chính để phụ nữ tự tin phát triển

Sự thay đổi này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với những phụ nữ quản lý cơ sở kinh doanh có doanh thu ở ngưỡng tiệm cận 3 tỷ đồng. Với quy định hiện hành, khi vượt mốc 3 tỷ đồng, hộ kinh doanh lập tức bị buộc chuyển sang phương pháp kê khai doanh thu trừ chi phí phức tạp như một doanh nghiệp lớn.

Khác với các công ty lớn có bộ máy kế toán chuyên trách, chị em làm chủ hộ kinh doanh thường phải một tay gánh vác tất cả, vừa trực tiếp bán hàng, nhập nguyên liệu, quản lý nhân công, vừa lo thu chi. Nhiều khoản chi phí đầu vào của chị em rất khó thu thập hóa đơn chuẩn hóa, như quán ăn mua rau cá từ chợ đầu mối, cơ sở chế biến thu mua nông sản trực tiếp từ bà con nông dân, hay tiệm may mua vải lẻ.

Bà Vũ Thị Bình, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Quản trị doanh nghiệp Bình Vũ, chia sẻ thực trạng nhiều chủ hộ có tâm lý lo ngại khi doanh thu chạm mốc 3 tỷ đồng. Việc chuyển sang hạch toán chi phí đòi hỏi phải làm quen với hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán và lưu trữ chứng từ rườm rà. Thậm chí, nhiều chị em chọn giải pháp tạm dừng kinh doanh hoặc đi du lịch khi doanh thu đạt 2,9 tỷ đồng để tránh rơi vào chuỗi nghĩa vụ tài chính phức tạp.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho biết qua tiếp xúc với các hội nhóm kinh doanh và phụ nữ tiểu thương, phần lớn người dân đều mong muốn chấp hành đầy đủ nghĩa vụ thuế để làm ăn đàng hoàng. Khó khăn chủ yếu đến từ hệ thống quy định phân tán và phức tạp khiến chị em lo sợ vi phạm pháp luật mà không biết xử lý ra sao.

Đánh giá về tác động chính sách, TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, nhận định tâm lý lo ngại của người kinh doanh là điều cần nhìn nhận nghiêm túc. Khi người dân luôn nơm nớp lo lắng mình có làm sai hay không, có bị xử lý phạt hay không, rất khó để họ mạnh dạn đầu tư và mở rộng quy mô.

Vì vậy, việc nâng ngưỡng tính thuế lên 10 tỷ đồng sẽ đóng vai trò như một vùng đệm pháp lý rộng rãi, giúp các nữ chủ hộ yên tâm sản xuất, từng bước tiếp cận với quản trị hiện đại mà không gặp cú sốc về chi phí tuân thủ hay rủi ro pháp lý.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý việc đơn giản hóa cần đi liền với tính sát thực tế. Do biên lợi nhuận của từng lĩnh vực do phụ nữ làm chủ rất khác nhau, ngành dịch vụ và ăn uống có thể đạt biên lợi nhuận 30-35% nhưng thương mại bán buôn nông sản hay tạp hóa chỉ khoảng 10-20%, nên cơ quan quản lý cần thiết kế tỷ lệ phần trăm thuế chi tiết theo từng nhóm ngành nghề. Đồng thời, ngành thuế cần chuyển hướng quản lý sang phân tích rủi ro dựa trên dữ liệu điện tử, tạo môi trường kinh doanh minh bạch nhưng không dồn gánh nặng chứng minh lên vai người phụ nữ kinh doanh.

Việc Bộ Tài chính đang trình Chính phủ phương án nâng ngưỡng tính thuế lên 10 tỷ đồng để báo cáo Quốc hội trong quá trình sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ là một giải pháp kỹ thuật về tài chính mà còn mang ý nghĩa xã hội nhân văn sâu sắc. Việc tháo gỡ rào cản về thủ tục sẽ giúp hàng triệu phụ nữ làm chủ hộ kinh doanh trút bỏ gánh nặng sổ sách, tự tin mở rộng quy mô, tạo thêm việc làm cho lao động địa phương và đóng góp tích cực hơn vào sự phát triển của nền kinh tế.