Diễn đàn tháng 9: Con vào lớp 1 - cha mẹ mất ngủ vì điều gì?

Lo con chưa đủ tự tin bước vào môi trường mới

Với chị Nguyễn Thị Lan Anh, ở Hoàng Liệt (Hà Nội), những ngày con chuẩn bị vào lớp 1 là khoảng thời gian có nhiều cảm xúc. Có háo hức, có mong chờ nhưng đi cùng với đó vẫn là những băn khoăn về khả năng thích nghi của con trước một môi trường hoàn toàn mới.

May mắn là gia đình chị không quá lo lắng về việc con đã biết đọc, biết viết hay làm Toán đến đâu. Trước khi vào tiểu học, con đã được rèn luyện nhiều kỹ năng từ bậc mầm non như ăn uống, ngủ nghỉ, tự phục vụ và tham gia các hoạt động học tập, trải nghiệm.

Đặc biệt, các hoạt động giáo dục STEAM tại trường mầm non giúp con có cơ hội khám phá, thực hành và hình thành sự chủ động trong học tập. Theo chị Lan Anh, dù con học trường công lập, việc nhà trường quan tâm, rèn luyện khá sát sao đã giúp con có một hành trang tương đối vững vàng.

"Gia đình cảm thấy rất may mắn khi con được tham gia các hoạt động giáo dục STEAM tại trường mầm non. Sự quan tâm sát sao, rèn luyện kỹ lưỡng đã tạo nên hành trang vô cùng chắc chắn để con có thể tự tin bước vào lớp 1", chị chia sẻ.

Để con không bỡ ngỡ, gia đình cũng cho con tham gia một tuần rèn luyện tại trường trước khi chính thức bước vào môi trường mới. Việc được làm quen sớm giúp con bắt nhịp khá tốt với không gian, nền nếp và những hoạt động ở trường tiểu học.

Tuy nhiên, gia đình vẫn có sự chuẩn bị nhất định về kiến thức. Khoảng một tháng trước khi vào lớp 1, con được tham gia lớp học thêm. Trước đó, bố mẹ chủ động đồng hành cùng con làm quen với chữ cái.

Theo chị Lan Anh, việc làm quen với chữ cái ban đầu nên được cha mẹ hướng dẫn để tạo cảm giác gần gũi và nhẹ nhàng. Khi con đã hình thành kiến thức cơ bản, gia đình mới cho con tham gia các lớp học thêm để được hướng dẫn kỹ hơn.

Nhưng sau quá trình chuẩn bị, điều chị nhận thấy quan trọng nhất lại không phải lượng kiến thức trẻ có được trước khi vào lớp 1. "Nếu được lựa chọn một điều quan trọng nhất để chuẩn bị cho con, tôi sẽ lựa chọn tâm lý vững vàng", chị Lan Anh nói.

Theo chị, khi trẻ có tâm lý sẵn sàng hòa nhập với môi trường mới, việc tiếp nhận kiến thức sẽ dễ dàng hơn. Con cũng mạnh dạn hơn khi trao đổi với giáo viên, tham gia các hoạt động trải nghiệm và nói ra những điều mình mong muốn.

Ngay cả những chuyện tưởng như rất nhỏ như ăn uống, ngủ nghỉ cũng đòi hỏi trẻ phải có khả năng giao tiếp và bày tỏ. Nếu không thích một món ăn, chưa quen với giờ ngủ hay có điều gì khiến con chưa thoải mái, trẻ cần biết cách nói ra để giáo viên có thể hỗ trợ.

Bên cạnh tâm lý, một vấn đề khiến gia đình chị Lan Anh băn khoăn là sĩ số lớp học. "Các lớp học hiện nay khá đông học sinh là một trở ngại khá lớn đối với vấn đề giao tiếp và tiếp cận kiến thức của con. Gia đình khá lo lắng khi lớp đông, trong khi giáo viên chỉ có một. Việc quan tâm sát sao đến từng học sinh là rất khó", chị chia sẻ.

Nỗi lo này càng rõ hơn với những trẻ còn rụt rè. Nếu những em nhanh nhẹn, có khả năng giao tiếp tốt có thể nhanh chóng hòa nhập, thì những trẻ chưa thích nghi kịp với môi trường mới có thể gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức, giao tiếp với cô và bạn bè.

"Với những bạn còn rụt rè, chưa thích nghi kịp với môi trường học tập mới thì việc hòa nhập với môi trường mới, nhất là vấn đề tiếp thu kiến thức và ăn uống, là hai vấn đề bố mẹ lo lắng nhất", chị Lan Anh cho biết.

Không cần chạy đua để trẻ biết trước chương trình

Từ thực tế giảng dạy học sinh lớp 1, cô Lê Thị Kim Ngọc, giáo viên Trường Tiểu học Linh Đàm (Hà Nội), nhận thấy những tháng đầu tiên luôn là khoảng thời gian trẻ phải làm quen với rất nhiều thay đổi.

Các em bắt đầu tiếp cận với hệ thống nền nếp, quy tắc học tập rõ ràng hơn. Những việc như ghi nhớ hiệu lệnh của giáo viên, biết khi nào lấy vở, cách sử dụng vở, phát biểu, thảo luận hay đọc bài cũng có thể trở thành khó khăn với một số học sinh.

Một số trẻ cầm bút chưa đúng, chưa chắc tay nên viết khó hơn. Một số em lại chưa mạnh dạn trình bày mong muốn của mình với cô giáo vì còn e ngại.

Theo cô Ngọc, đây đều là những kỹ năng cha mẹ có thể rèn luyện cho trẻ từ trước khi vào tiểu học. Trẻ cần được hướng dẫn cách sử dụng bút màu, bút viết; tập lắng nghe và làm theo những hiệu lệnh đơn giản; rèn kỹ năng tự phục vụ nhu cầu cá nhân.

Đặc biệt, cha mẹ nên khuyến khích trẻ chia sẻ ý kiến cá nhân, nói ra điều mình muốn hoặc điều khiến mình chưa thoải mái. Bởi khi bước vào một môi trường mới, khả năng giao tiếp và bày tỏ nhu cầu sẽ giúp trẻ nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ giáo viên.

Một vấn đề khác được nhiều phụ huynh quan tâm là có nên cho con học trước chương trình lớp 1. Theo cô Ngọc, việc này tùy vào khả năng của từng trẻ cũng như mục tiêu của gia đình. Có trẻ cần học trước để có thêm thời gian làm quen, lấy đà khi bước vào lớp 1; cũng có trẻ được gia đình cho học trước với mục tiêu bồi dưỡng thêm. Tuy nhiên, không nhất thiết trẻ phải biết đọc, viết hay làm Toán thành thạo trước khi vào lớp 1.

Nếu trẻ đã biết hết những kiến thức được dạy trên lớp, các em có thể mất hứng thú với việc học. Trong khi đó, việc học trước quá nhiều, đặc biệt không đúng phương pháp, có thể tạo áp lực hoặc hình thành những thói quen khó sửa.

Thay vì cố gắng cho con "chạy trước" chương trình, cha mẹ có thể giúp trẻ làm quen nhẹ nhàng với chữ cái, con số, sách vở; rèn khả năng nghe, nói, quan sát, cầm bút và tư thế ngồi đúng.

"Quan trọng hơn là tạo cho con sự hứng thú với việc học, động viên con cố gắng và tránh so sánh con với các bạn", cô Ngọc chia sẻ.

Ngoài việc xây dựng nền nếp lớp học, cô Ngọc thường tổ chức những hoạt động nhỏ để các con cùng vui chơi, hòa đồng với nhau. Những hình thức thi đua, tích sao, tặng quà được sử dụng để khuyến khích sự tiến bộ của học sinh. Cô còn trao đổi với phụ huynh để cha mẹ tiếp tục động viên, khích lệ con ở nhà.

"Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn đầu trẻ bước vào tiểu học. Khi những tiến bộ dù nhỏ của trẻ đều được người lớn ghi nhận, các em sẽ có thêm động lực và cảm thấy việc đến trường là một trải nghiệm tích cực", cô Ngọc chia sẻ.