Điều hành linh hoạt - chìa khóa đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Theo thông tin tại họp báo chiều 9/4 do Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi chủ trì, tăng trưởng quý I/2026 chưa đạt mục tiêu Chính phủ đề ra một phần do nền kinh tế phải ứng phó với các tình huống khẩn cấp, nhất là biến động giá năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu nhiều giải pháp quan trọng, nổi bật là cơ chế ứng ngân sách cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào. Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, nếu không có chính sách này, tác động tiêu cực đến doanh nghiệp và đời sống người dân sẽ rất lớn, thậm chí có thể lan rộng sang mặt bằng giá và ổn định vĩ mô.

"Chúng tôi đang hoàn thiện kịch bản mới, điều chỉnh chính sách tài khóa, tiền tệ để giữ mục tiêu tăng trưởng hai con số. Các giải pháp sẽ được triển khai mạnh trong quý II, III và IV", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Những điểm sáng từ tăng trưởng và dư địa chính sách

Ở góc độ chuyên môn, ông Đinh Xuân Hà - Phó vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính cho biết GDP quý I-2026 ước tăng 7,83% so với cùng kỳ. Dù thấp hơn mục tiêu 9,1% theo Nghị quyết 01, nhưng vẫn cao hơn mức 7,05% của cùng kỳ năm trước, là kết quả đáng khích lệ trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn.

Đáng chú ý, có tới 23 địa phương tăng trưởng trên 8%, trong đó 4 địa phương đạt mức tăng hai con số gồm Hà Tĩnh, Ninh Bình, Hải Phòng và Hưng Yên. Điều này cho thấy các cực tăng trưởng không chỉ tập trung ở những trung tâm kinh tế truyền thống mà đang có xu hướng lan tỏa, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng các quý tiếp theo.

Theo ông Hà, ngay từ đầu năm, các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã được cụ thể hóa thành hàng loạt chỉ thị, công điện điều hành. Đây là nền tảng quan trọng giúp các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tạo "dư địa chính sách" để ứng phó linh hoạt với các cú sốc từ bên ngoài.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình triển khai 7 nhóm giải pháp trọng tâm, không chỉ mang tính hỗ trợ mà còn hướng tới tái cơ cấu và nâng cao chất lượng tăng trưởng. Từ việc hoàn thiện chính sách tài khóa, kiểm soát thất thu, điều hành linh hoạt thị trường vốn, đến thúc đẩy giải ngân đầu tư công, thu hút FDI và phát triển các thị trường tài chính mới… các giải pháp đều hướng tới mục tiêu chung là khơi thông nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.

Đáng chú ý, nhiều nội dung mang tính cải cách cấu trúc như phát triển thị trường chứng chỉ carbon, sàn giao dịch tài sản mã hóa hay cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI tái đầu tư đang cho thấy định hướng không chỉ "kích cầu ngắn hạn" mà còn chuẩn bị nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Phân tích thêm về triển vọng, bà Đỗ Thị Ngọc, Phó cục trưởng Cục Thống kê cho rằng để đạt mục tiêu cả năm, các quý còn lại phải tăng trưởng trên 10%, trong đó quý II khoảng 10,5%, quý III khoảng 10,6% và quý IV khoảng 10,44%.

Theo bà, các động lực tăng trưởng vẫn xoay quanh ba trụ cột chính là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu. Trong đó, đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, tiêu dùng nội địa được kỳ vọng cải thiện nhờ các chính sách tiền lương và kích cầu, còn xuất khẩu tiếp tục tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do.

Điều hành linh hoạt – yếu tố quyết định

Từ thực tiễn điều hành quý I có thể thấy, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu giải pháp, mà là khả năng triển khai chính sách một cách kịp thời, trúng và đúng trong bối cảnh biến động nhanh.

Nếu 7 nhóm giải pháp là "bộ công cụ", thì vấn đề then chốt nằm ở cách sử dụng bộ công cụ đó theo hướng linh hoạt, có trọng tâm và thích ứng theo từng giai đoạn. Thực tế cho thấy, những quyết sách kịp thời như bình ổn giá xăng dầu đã góp phần giảm thiểu tác động lan tỏa từ bên ngoài, giữ ổn định nền tảng vĩ mô – điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng.

Trong thời gian tới, yêu cầu đặt ra không chỉ là triển khai đầy đủ chính sách, mà còn phải điều tiết đúng thời điểm và liều lượng. Đầu tư công cần được thúc đẩy sớm để tạo hiệu ứng lan tỏa; trong khi các công cụ tài khóa, tiền tệ phải linh hoạt theo diễn biến lạm phát, tỷ giá và dòng vốn. Các chính sách kích cầu cũng cần có trọng tâm, tránh dàn trải làm giảm hiệu quả.

Đáng chú ý, bối cảnh kinh tế toàn cầu hiện nay đang chuyển từ rủi ro chu kỳ sang rủi ro cấu trúc, với những yếu tố khó dự báo như xung đột địa chính trị, biến động năng lượng hay dịch chuyển chuỗi cung ứng. Điều này đòi hỏi công tác điều hành phải chuyển sang trạng thái "ứng biến liên tục", thay vì bám cứng vào kịch bản ban đầu.

Vì vậy, khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 sẽ phụ thuộc lớn vào chất lượng phối hợp chính sách và năng lực điều hành vĩ mô. Khi tài khóa, tiền tệ, đầu tư công và thị trường vốn được vận hành đồng bộ, hiệu quả cộng hưởng sẽ được phát huy, tạo lực đẩy mạnh hơn cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh hiện nay, có thể nói linh hoạt điều hành không chỉ là giải pháp, mà là điều kiện tiên quyết để duy trì đà tăng trưởng cao và bền vững.