Đón Tết kiểu Gen Z

Tết bước lên không gian số 

Không phải tất cả Gen Z đều đón Tết theo cách số hóa nhưng những thay đổi này đang ngày càng rõ nét trong đời sống của nhiều người trẻ. Với họ, Tết không chỉ hiện diện trong bữa cơm tất niên hay những cuộc thăm hỏi họ hàng mà còn được lan tỏa trên không gian mạng, nơi họ dành phần lớn thời gian để giao tiếp, kết nối và lưu giữ ký ức. Đó là những đoạn video dọn dẹp nhà cửa cùng bố mẹ, cảnh lần đầu gói bánh chưng còn lóng ngóng, những chuyến xe về quê muộn hay khoảnh khắc cả gia đình quây quần trong bữa cơm tất niên. Những sinh hoạt quen thuộc của Tết truyền thống nay được người trẻ ghi lại bằng video ngắn, ảnh chụp, story… thật nhanh, gọn, giàu cảm xúc.

"Em vẫn thích phong bao lì xì vì nó có không khí Tết, nhưng lì xì điện tử tiện hơn, nhất là khi bạn bè ở xa. Điều quan trọng với em không phải là tiền nhiều hay ít mà là lời chúc có thật sự dành cho mình không".

• Lý Hoàng Thắng, 23 tuổi

Lì xì là một trong những phong tục đặc trưng và được mong đợi của ngày Tết, cũng theo đó chuyển mình. Bên cạnh những phong bao đỏ, nhiều bạn trẻ chọn cách lì xì qua ví điện tử, chuyển khoản ngân hàng, kèm theo những lời chúc vui nhộn, mang dấu ấn cá nhân. Chỉ một thao tác trên màn hình điện thoại nhưng thông điệp chúc mừng đầu năm vẫn được gửi gắm đủ đầy. Với không ít người trẻ, hình thức này còn giúp họ duy trì kết nối với họ hàng, bạn bè ở xa, những người không có điều kiện gặp mặt trực tiếp trong những ngày đầu năm.

Chàng trai Lý Hoàng Thắng (23 tuổi) chia sẻ: "Em vẫn thích phong bao lì xì vì nó có không khí Tết, nhưng lì xì điện tử tiện hơn, nhất là khi bạn bè ở xa. Điều quan trọng với em không phải là tiền nhiều hay ít mà là lời chúc có thật sự dành cho mình không". Có năm, Hoàng Thắng chọn chuyển khoản lì xì cho họ hàng và bạn bè ở xa, kèm theo một lời nhắn ngắn, thay cho những cuộc gặp trực tiếp. Với chàng trai này, đó là cách để duy trì sự kết nối đầu năm phù hợp. Lần khác, Hoàng Thắng gửi lì xì cho em họ đang học xa nhà, kèm vài dòng chúc mừng năm mới. Cậu cũng thích ghi lại những khoảnh khắc nhỏ của Tết như lúc dọn nhà cùng mẹ, sáng mồng Một cả nhà mặc đồ mới. "Em chụp ảnh không phải để khoe mà để sau này nhìn lại, biết rằng mình đã từng có những cái Tết ấm áp như thế", Hoàng Thắng nói.

Những lý do khiến Gen Z thay đổi cách đón Tết

Tết của Gen Z không chỉ là sum họp mà còn là dịp thể hiện cá tính. Tết vẫn ở đó nhưng được ghi lại và kể lại trên không gian số. Gen Z là thế hệ lớn lên cùng điện thoại thông minh, internet và mạng xã hội. Công nghệ là công cụ hỗ trợ và đã trở thành một phần trong đời sống thường ngày, chi phối cách giao tiếp, làm việc và kết nối xã hội. Việc số hóa Tết vì thế không phải là sự "xa rời" truyền thống mà là cách người trẻ thích nghi với môi trường sống của chính mình. Không ít bạn trẻ đi học, đi làm xa quê nhiều năm. Với họ, video call, tin nhắn chúc Tết hay những cuộc trò chuyện trực tuyến trong đêm giao thừa trở thành "sợi dây" kết nối, giúp rút ngắn khoảng cách và làm vơi đi cảm giác xa nhà. Tết vì thế không còn bị giới hạn bởi không gian vật lý mà mở rộng sang không gian số, nơi người trẻ cảm thấy quen thuộc và chủ động.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, áp lực học tập, việc làm và tài chính cũng tác động mạnh đến cách Gen Z đón Tết. Nhịp sống nhanh, cường độ làm việc cao khiến nhiều người trẻ mong muốn một cái Tết thực sự là dịp nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng. Họ không muốn Tết trở thành chuỗi ngày vất vả vì mâm cao cỗ đầy, vì lịch thăm hỏi dày đặc hay những kỳ vọng phải "làm cho đúng", "làm cho đủ".

"Tết với em là được nghỉ thật sự. Nếu dịp Tết khiến mình quá tải, em chọn đi xa, thư giãn một chút rồi về. Tết không phải là ở đâu mà là khi nào mình thấy không còn áp lực".

• Đỗ Hoài An, 25 tuổi

Đỗ Hoài An (25 tuổi) cho biết, khi còn là sinh viên, Tết với cô nàng khá đơn giản là về nhà đúng hẹn, ăn uống cùng gia đình, gặp gỡ bạn bè. Nhưng từ khi đi làm, nhịp sống thay đổi khiến Tết không còn nhẹ nhàng như trước. Những ngày cuối năm thường là giai đoạn công việc dồn dập, deadline nối tiếp deadline, khiến cô gái trẻ bước vào kỳ nghỉ với cảm giác mệt nhoài. "Có năm, em về nhà mà trong đầu vẫn nghĩ tới công việc, vẫn trả lời tin nhắn", Hoài An nhớ lại. Chính từ trải nghiệm đó, Hoài An bắt đầu điều chỉnh cách đón Tết của mình. Cô học cách cho phép bản thân nghỉ ngơi trước, có khi là một chuyến đi ngắn, có khi chỉ là vài ngày ở yên một chỗ, không lịch trình, không gặp gỡ, chủ động "ngắt kết nối" với công việc để cơ thể và tinh thần được hồi phục. Khi tinh thần đã thoải mái hơn, Hoài An mới về nhà sum họp cùng gia đình ngày Tết. Với cô nàng Gen Z này, "Tết cho bản thân" không phải là xa gia đình mà là để khi trở về có thể ở bên người thân yêu một cách trọn vẹn hơn. Ở nhiều bạn trẻ, Tết được đặt trong một hệ giá trị mới, nơi trải nghiệm cá nhân, sự thoải mái tinh thần và cân bằng cuộc sống được coi trọng hơn hình thức. Điều này không có nghĩa là họ coi nhẹ gia đình hay giá trị truyền thống mà là đang tìm cách sống cùng những giá trị ấy theo cách linh hoạt hơn, ít áp lực hơn. 

Điểm gặp gỡ của ký ức và hiện tại 

Sự thay đổi trong cách đón Tết của Gen Z khiến không ít gia đình ban đầu bỡ ngỡ. Có ông bà, cha mẹ ngạc nhiên khi lần đầu nhận lì xì qua điện thoại, thay vì phong bao đỏ. Có người cảm thấy Tết dường như "nhạt" hơn khi con cháu dành nhiều thời gian cho điện "Tết với em là được nghỉ thật sự. Nếu dịp Tết khiến mình quá tải, em chọn đi xa, thư giãn một chút rồi về. Tết không phải là ở đâu mà là khi nào mình thấy không còn áp lực". Đỗ Hoài An, 25 tuổi thoại. Tuy nhiên, cùng với thời gian, nhiều gia đình dần học cách thích nghi. Những cuộc gọi video chúc Tết với con cháu ở xa trở thành khoảnh khắc ấm áp không kém việc sum họp trực tiếp. Nhiều gia đình chấp nhận một cái Tết gọn hơn, ít nghi lễ hơn, nhưng dành thời gian trò chuyện, lắng nghe nhau nhiều hơn. Trong sự thay đổi ấy, không ít người lớn cũng bắt đầu nhìn nhận Tết theo một cách mềm mại hơn, bớt khuôn mẫu hơn.

Ảnh minh họa tạo bởi AI

Gen Z đang kể lại Tết bằng ngôn ngữ của thời đại mình, ngôn ngữ của công nghệ, của sáng tạo và của nhu cầu được sống thật với cảm xúc cá nhân. Khi các thế hệ biết lắng nghe và thấu hiểu nhịp sống của nhau, Tết sẽ không khi nào là cuộc va chạm giữa cũ và mới mà trở thành điểm gặp gỡ của ký ức và hiện tại. Dù trong căn bếp quê nhà hay trên màn hình điện thoại, Tết vẫn là nơi người ta tìm về với gia đình, với yêu thương và những khởi đầu tốt đẹp.