Drone Soccer - "điểm hẹn" mới trong dạy và học STEM thời công nghệ 4.0

Đây là một hoạt động đáng chú ý diễn ra trong khuôn khổ chuỗi hội thảo "Thắp lửa cùng tiến lên" do Mạng lưới Quản lý giáo dục không biên giới - EdulightenUp tổ chức trong 2 ngày 28-29/3/2026 tại Ninh Bình. Hội thảo thu hút 250 nhà quản lý giáo dục trên toàn quốc tham dự.

Khi thầy cô bước vào "sân vận động công nghệ"

Chủ đề được EdulightenUp gọi tên cho năm 2026 là: "Năng lực kiến tạo thế hệ mới" sẽ như một định hướng chiến lược cho giai đoạn tiếp theo trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Bởi câu hỏi lớn đặt ra không còn là "có đổi mới hay không" mà là: Chúng ta đang chủ động kiến tạo tương lai hay chỉ đang chạy theo sự thay đổi?

Một trong những hướng đi nổi bật đang dần định hình lời giải chính là giáo dục STEM gắn với trải nghiệm thực tiễn, nơi học sinh không chỉ học kiến thức mà còn phát triển năng lực thông qua hành động. Trong số đó, trải nghiệm Stem: Drone Soccer - thể thao công nghệ kết hợp UAV đang nổi lên như một mô hình đột phá, mang lại giá trị giáo dục toàn diện.

Tại hội thảo "Thắp lửa cùng tiến lên 2026", thay vì những bài thuyết trình lý thuyết khô khan, 250 nhà quản lý giáo dục trực tiếp có cơ hội bước vào một không gian hoàn toàn khác biệt - nơi hội trường được biến thành "sân vận động công nghệ" và người tham dự không còn là khán giả mà trở thành người chơi thực thụ. Các thầy cô được cơ hội trực tiếp cầm remote điều khiển drone, phối hợp chiến thuật, thay pin, thi đấu và trải nghiệm áp lực thực tế của Drone Soccer. Chỉ trong 150 phút trải nghiệm đã tái hiện rõ nét triết lý giáo dục hiện đại: "learning by doing" - học thông qua trải nghiệm.

Chính trong quá trình trở thành người chơi, nhiều thầy cô đã trải qua những cung bậc cảm xúc rất thật - từ hồi hộp, lúng túng, căng thẳng cho đến vỡ òa khi điều khiển thành công hoặc ghi điểm. Những va chạm, lỗi kỹ thuật hay những pha xử lý chưa chính xác không còn là "sai sót", mà trở thành chất liệu của học tập. Nhiều thầy cô chia sẻ rằng họ lần đầu tiên cảm nhận rõ ràng áp lực mà học sinh thường gặp khi tiếp cận một kỹ năng mới - từ đó hiểu sâu sắc hơn giá trị của việc tạo ra môi trường học tập an toàn, khuyến khích thử nghiệm và chấp nhận sai lầm.

Khi giáo viên hiểu sâu trải nghiệm, họ sẽ thiết kế được những hoạt động học tập thực sự hiệu quả và phù hợp với học sinh. Đây là một bước chuyển quan trọng từ "teaching" sang "coaching" trong giáo dục hiện đại.

Vì sao Drone Soccer được coi là điểm đột phá trong dạy và học STEM?

Điểm đặc biệt của Drone Soccer nằm ở khả năng trò chơi hóa việc học (gamification). Mỗi trận đấu diễn ra với tốc độ nhanh, cảm xúc cao và yêu cầu sự tập trung tuyệt đối, từ đó tạo ra động lực nội tại mạnh mẽ. Trong quá trình đó, người tham gia buộc phải vận dụng đồng thời nhiều kiến thức như toán học, vật lý, lập trình, điều khiển và tư duy chiến thuật. Đây chính là cách STEM trở nên sống động, hấp dẫn và thực sự "chạm" đến người học - nơi học sinh vừa học nguyên lý vừa thực hành thi đấu.

Đặc biệt, khi chính thầy cô trực tiếp trải nghiệm, tư duy dạy học cũng bắt đầu dịch chuyển. Thay vì đặt trọng tâm vào "truyền đạt đúng kiến thức", nhiều giáo viên nhận ra vai trò mới của mình là người thiết kế trải nghiệm, người dẫn dắt quá trình học và người đồng hành cùng học sinh trong hành trình khám phá. Quá trình thầy cô đã trực tiếp "chơi - sai - sửa - thắng" giúp việc triển khai dạy và học STEM trong nhà trường trở nên thực tế hơn, hiệu quả hơn, tránh được cách tiếp cận hình thức.

Không chỉ dừng lại ở trải nghiệm, Drone Soccer còn là môi trường lý tưởng để hình thành Engineering Mindset - tư duy kỹ thuật, một năng lực cốt lõi trong kỷ nguyên số. Những tình huống như drone lệch hướng, va chạm, pin yếu hay lỗi kỹ thuật buộc người chơi phải liên tục thử - sai - sửa, phân tích và tối ưu. Đây chính là quá trình học tập thực tế, phản ánh đúng tinh thần của Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018: phát triển năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo và ứng dụng công nghệ.

Đồng thời, hoạt động này còn tích hợp mạnh mẽ các yếu tố SEL (Social Emotional Learning) - học tập cảm xúc xã hội. Trong mỗi đội, vai trò được phân chia rõ ràng giữa pilot, huấn luyện viên và kỹ thuật viên, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng, khả năng kiểm soát cảm xúc khi gặp sự cố, cũng như tinh thần đồng đội và fair-play. Đây chính là những kỹ năng thế kỷ 21 mà giáo dục hiện đại hướng tới: hợp tác, giao tiếp, tự chủ và thích nghi.