Dự án điện gió mất 10 năm làm thủ tục, Thủ tướng yêu cầu cải cách

Chiều 20/10, thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính để thu hút đầu tư, đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng lớn của nền kinh tế.

Theo Thủ tướng, mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng các trung tâm dữ liệu và thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao sẽ kéo theo nhu cầu điện rất lớn. Vì vậy, việc sửa đổi Luật Điện lực là cần thiết nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tạo điều kiện cho các dự án điện được triển khai nhanh hơn.

Thủ tục kéo dài làm giảm sức hút đầu tư

Từ thực tế làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng, Thủ tướng cho biết các dự án điện đòi hỏi vốn đầu tư lớn và thời gian triển khai dài. Nhà đầu tư phải huy động vốn, vay từ các ngân hàng nước ngoài nên cần môi trường đầu tư có khả năng dự báo, tính cạnh tranh và bảo đảm an toàn cho khoản đầu tư.

Tuy nhiên, thủ tục hành chính kéo dài đang là trở ngại đáng kể. Thủ tướng dẫn thông tin từ các nhà đầu tư, theo đó, thủ tục cho một dự án điện gió ngoài khơi có thể mất tới 10 năm. Nếu cải cách tốt, thời gian này có thể giảm còn khoảng 5 năm.

"Bắt buộc thủ tục hành chính phải rất đơn giản", người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, đồng thời cho rằng việc sửa đổi luật cần giải quyết những quan ngại của nhà đầu tư để huy động nguồn lực lớn cho phát triển năng lượng.

Dù vậy, theo Thủ tướng, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với việc xem nhẹ lợi ích công. Nhà nước phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mình và của người dân, nhất là khả năng tiếp cận điện với mức giá hợp lý.

"Chúng ta phải tìm được điểm cân bằng giữa nhà đầu tư, lợi ích của Nhà nước và lợi ích của nhân dân", Thủ tướng nói, đồng thời yêu cầu việc sửa luật phải hài hòa lợi ích của các bên, vừa giữ vững lợi ích quốc gia, vừa thu hút được các nhà đầu tư lớn.

Cân đối nguồn điện để bảo đảm giá hợp lý

Bên cạnh cải cách thủ tục, Thủ tướng yêu cầu tính toán hợp lý cơ cấu các nguồn điện nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển nhưng không tạo áp lực quá lớn lên giá điện.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương được Thủ tướng đề cập, tiềm năng khai thác thủy điện đã đến giới hạn. Vì vậy, Việt Nam cần tập trung phát triển các nguồn năng lượng như điện khí trong nước, điện khí hóa lỏng (LNG), điện gió, điện mặt trời và điện gió ngoài khơi.

Tuy nhiên, tỷ trọng giữa các nguồn điện cần được cân đối thận trọng. Thủ tướng lưu ý những nguồn có chi phí đầu tư, sản xuất lớn như LNG có thể đẩy giá điện lên cao, do đó cần tính toán cơ cấu hợp lý.

Ông cũng nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Điện lực phải tạo sự đồng bộ với các quy định liên quan, trong đó có Luật Dầu khí đã được sửa đổi, qua đó góp phần huy động nguồn lực đầu tư cho ngành năng lượng.

Theo Thủ tướng, cùng với phát triển nguồn điện, đầu tư lưới truyền tải cũng có ý nghĩa quan trọng. Nếu không đầu tư hệ thống truyền tải, công suất từ các nguồn điện mới sẽ không thể được giải tỏa, ảnh hưởng đến khả năng cung ứng điện cho nền kinh tế.

Phân loại dự án để rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư

Một trong những hướng sửa đổi của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực được Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nêu tại phiên thảo luận là tháo gỡ vướng mắc về trình tự, thủ tục đầu tư các dự án điện lực đã nằm trong quy hoạch được phê duyệt.

Theo Bộ trưởng, dù Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã nỗ lực triển khai, nhiều dự án vẫn mất thời gian do phải trải qua các khâu chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

Để khắc phục, dự thảo luật được thiết kế theo hướng phân loại các dự án điện lực trong quy hoạch đã được phê duyệt. Với những dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện, dự thảo đề xuất miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, sử dụng văn bản chấp thuận nhà đầu tư làm cơ sở pháp lý triển khai dự án.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, giải pháp này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và đẩy nhanh tiến độ các dự án, nhất là những công trình cần sớm đưa vào vận hành để đáp ứng nhu cầu điện của nền kinh tế.

Một điểm nghẽn khác là quá trình đàm phán giá điện và ký hợp đồng mua bán điện giữa nhà đầu tư với bên mua điện. Theo quy định hiện hành, sau khi đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, giá điện trúng thầu vẫn phải tiếp tục đàm phán do mới là mức giá tối đa. Việc thống nhất giá cuối cùng gặp khó khăn vì lợi ích của bên mua và bên bán không hoàn toàn 

đồng nhất.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết quá trình đàm phán hợp đồng mua bán điện có thể kéo dài vài năm. Thậm chí, một số dự án đã vận hành thương mại nhưng vẫn chưa ký được hợp đồng mua bán điện.

Để tháo gỡ, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội xem xét quy định sử dụng giá điện trúng thầu làm cơ sở xác định giá trong hợp đồng mua bán điện. Theo Bộ trưởng, cơ chế này sẽ góp phần giảm bất đồng, hạn chế rủi ro và tiết kiệm thời gian triển khai dự án.