Du lịch Thái Nguyên tăng "biên độ trải nghiệm" với trục phát triển "Hồ trên núi - Trà trong mây"

Tái cấu trúc không gian du lịch từ 2 trụ cột chiến lược

Không gian du lịch Thái Nguyên hiện nay được mở rộng với sự hội tụ của nhiều nguồn tài nguyên tự nhiên và văn hóa. Trong đó, hồ Ba Bể, hồ Núi Cốc và các vùng chè đặc sản là những nguồn lực có khả năng bổ trợ, kết nối thành hệ sinh thái sản phẩm đa dạng. Thông điệp "Hồ trên núi - Trà trong mây" được lựa chọn cho Mùa du lịch Thái Nguyên năm 2026 đã khái quát 2 giá trị nhận diện nổi bật, đồng thời thể hiện hướng tiếp cận mới trong tổ chức không gian du lịch: lấy cảnh quan sinh thái lòng hồ và văn hóa trà làm hạt nhân phát triển.

Định hướng này được cụ thể hóa trong Đề án số 17-ĐA/TU ngày 10/12/2025 của Tỉnh ủy Thái Nguyên về phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030. Đề án xác định tập trung xây dựng hồ Núi Cốc gắn với sườn Đông Tam Đảo và hồ Ba Bể thành các trọng điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp; đồng thời phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, nông thôn và du lịch văn hóa gắn với các sản phẩm đặc trưng.

Với trục "Hồ trên núi", hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể đảm nhiệm những vai trò bổ trợ. Hồ Núi Cốc có lợi thế về khả năng tiếp cận thị trường khách từ Hà Nội và các đô thị lân cận, phù hợp phát triển nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, thể thao mặt nước và dịch vụ chất lượng cao. Quy hoạch khu du lịch quốc gia hồ Núi Cốc cũng định hướng phát triển thành trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng lớn của quốc gia.

Trong khi đó, hồ Ba Bể sở hữu gần 500 ha mặt nước, hệ sinh thái rừng, hang động, thác nước và cảnh quan núi đá vôi đặc sắc. Các bản Pác Ngòi, Bó Lù, Cốc Tộc cùng văn hóa truyền thống của đồng bào Tày tạo nền tảng phát triển du lịch sinh thái, khám phá và du lịch cộng đồng.

Ở trục "Trà trong mây", thương hiệu "Đệ nhất danh trà" được phát huy như một tài nguyên văn hóa và du lịch trải nghiệm tại các vùng chè Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Khe Cốc, Đồng Phúc, với các hoạt động tham quan nương chè, tìm hiểu kỹ nghệ chế biến, thưởng trà và khám phá đời sống người làm chè.

Đặc biệt, ngày 27/10/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 2889/QĐ-BVHTTDL, ghi danh "Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên" vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể tại năm địa phương. Đây là cơ sở để phát triển du lịch văn hóa trà trên nền tảng tri thức dân gian và thực hành di sản được cộng đồng trao truyền qua nhiều thế hệ.

Có thể thấy, "Hồ trên núi - Trà trong mây" không chỉ là sự kết hợp 2 nhóm tài nguyên mà là bước chuyển đáng chú ý trong tư duy phát triển du lịch của Thái Nguyên: Từ khai thác các thế mạnh truyền thống như du lịch về nguồn, di tích ATK và văn hóa trà sang một hệ sinh thái sản phẩm du lịch có tính liên kết, đa dạng hóa sản phẩm, từ nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp đến du lịch sinh thái, cộng đồng và khám phá văn hóa bản địa, tạo nên sức hấp dẫn đa chiều cho điểm đến. 

Từ định vị thương hiệu đến hiệu quả kinh tế du lịch

Việc kết nối hồ, vùng chè và không gian văn hóa cộng đồng đang ghi nhận những chuyển động tích cực. Tính trong 10 tháng đầu năm, hoạt động du lịch Thái Nguyên khởi sắc với hơn 7,7 triệu lượt khách, doanh thu ước đạt 11.091 tỷ đồng, tăng 61,74%. Cùng thời gian này, các hoạt động quảng bá được triển khai tại hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể và Hà Nội, góp phần lan tỏa hình ảnh điểm đến tới du khách trong và ngoài nước.

Đặc biệt, Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 (30/10-7/11) là dẫn chứng rõ nét cho hướng kết nối văn hóa trà với phát triển du lịch. Với chủ đề "Thái Nguyên - Đệ nhất danh trà", Festival không chỉ tổ chức các hoạt động tại trung tâm tỉnh mà còn đưa trải nghiệm đến các vùng chè. Tại Tân Cương, chương trình "Tân Cương - Tinh hoa Trà Việt" kết hợp giới thiệu lịch sử vùng danh trà, thưởng trà, tham quan đồi chè và trải nghiệm quy trình thu hái, sao, vò, chế biến. Đồng Hỷ có chương trình "Chuyện trà Trại Cài"; Vô Tranh với "Khe Cốc - Dư vị từ nguồn xanh"; La Bằng với "Danh trà đất Việt - Rạng rỡ La Bằng"; Đồng Phúc với "Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây". Mỗi vùng chè trở thành một điểm đến có câu chuyện và sắc thái văn hóa riêng, .mở rộng khả năng tiếp cận du khách, kết nối vùng sản xuất với thị trường và các điểm đến quốc tế.

Hai trục chiến lược hồ - trà còn giúp rộng khả năng khai thác du lịch quanh năm thông qua sự kết hợp giữa nghỉ dưỡng sinh thái, thưởng trà, khám phá làng nghề và văn hóa bản địa. Mô hình này đồng thời gia tăng giá trị kinh tế tại chỗ, tạo đầu ra cho nông sản, sản phẩm OCOP và mở rộng sinh kế cho người dân thông qua các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm địa phương.

Trong bối cảnh nhiều địa phương miền núi phía Bắc phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, lợi thế cạnh tranh của Thái Nguyên nằm ở sự kết hợp giữa cảnh quan lòng hồ và chiều sâu văn hóa trà. Cùng với vị trí kết nối vùng Thủ đô, Đông Bắc và Việt Bắc, tỉnh có điều kiện thu hút khách nghỉ dưỡng cuối tuần, đồng thời hình thành các tuyến liên kết hồ Núi Cốc - Tân Cương - La Bằng, hồ Ba Bể - Đồng Phúc và các điểm đến văn hóa, sinh thái phía Bắc. Cùng với đó là định hướng thu hút đầu tư khu nghỉ dưỡng cao cấp, khách sạn 4-5 sao và tổ hợp giải trí cũng mở ra cơ hội tiếp cận phân khúc khách có mức chi tiêu cao tại Thái Nguyên.

Để hiện thực hóa lợi thế, Thái Nguyên cần đồng bộ quy hoạch, hạ tầng kết nối, nâng chất lượng sản phẩm và dịch vụ; tăng cường liên kết doanh nghiệp với hợp tác xã, hộ sản xuất và cộng đồng. Trong đó, bảo tồn cảnh quan, hệ sinh thái và tri thức văn hóa trà phải gắn liền với bảo đảm sinh kế cho người dân.

Khi các thách thức trên được giải quyết, "Hồ trên núi - Trà trong mây" sẽ không chỉ là thông điệp quảng bá mà còn là trục định vị thương hiệu du lịch Thái Nguyên. Sự kết hợp giữa không gian nghỉ dưỡng lòng hồ, trải nghiệm văn hóa trà và vai trò chủ thể của cộng đồng sẽ góp phần chuyển hóa tài nguyên bản địa thành giá trị kinh tế, văn hóa, tạo bản sắc riêng cho điểm đến vùng đất trung tâm của Việt Bắc.