Đưa Pháp lệnh ưu đãi người có công vào cuộc sống

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Trung tướng Khuất Việt Dũng, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua Pháp lệnh số 05/2026/UBTVQH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Đây là bước đi cụ thể nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về hoàn thiện chính sách người có công, bảo đảm mục tiêu người có công và gia đình có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú. 

Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam đánh giá cao sáng kiến tổ chức hội thảo, đồng thời kỳ vọng các ý kiến, giải pháp tâm huyết từ diễn đàn sẽ nhanh chóng được tổng hợp, chuyển tải tới các cơ quan có thẩm quyền, tạo đòn bẩy đưa chính sách mới đi vào thực tiễn một cách hiệu quả và kịp thời nhất.

Làm rõ hơn yêu cầu từ thực tiễn cơ sở, bài tham luận của Đại tá Nguyễn Thái Bình, Phó Ban Công tác Hội Cựu chiến binh Việt Nam, đã đưa ra những góc nhìn sâu sắc cùng hệ thống giải pháp toàn diện, lập luận chặt chẽ về việc hoàn thiện và thực thi chính sách. Theo Đại tá Nguyễn Thái Bình, qua các thời kỳ, hệ thống pháp luật về người có công không ngừng được hoàn thiện, mức hưởng trợ cấp từng bước được nâng lên và phong trào "Đền ơn đáp nghĩa" đã lan tỏa sâu rộng. Tuy nhiên, trước bối cảnh phát triển mới và đặc điểm phần lớn người có công hiện nay đều đã cao tuổi, cách tiếp cận chính sách cần phải có sự đột phá căn bản.

Trọng tâm của sự chuyển dịch này là chuyển mạnh từ tư duy "bảo đảm mức sống tối thiểu" sang "bảo đảm mức sống phù hợp", không chỉ dừng lại ở việc xem xét người có công được hưởng chế độ gì, mà phải xuất phát từ thực tế người có công đang gặp khó khăn gì để giải quyết thực chất. Muốn vậy, chính sách cần tái cấu trúc theo ba tầng nấc rõ rệt: ưu đãi cơ bản áp dụng thống nhất, ưu đãi theo mức độ cống hiến hy sinh và chính sách hỗ trợ linh hoạt theo nhu cầu thực tế. Trong nhóm chính sách an sinh, mức điều chỉnh trợ cấp cần ổn định, dự báo được và gắn liền với các chỉ số phát triển kinh tế - xã hội, mức sống chung của dân cư cùng chi phí y tế thực tế, tránh việc bị động mỗi khi có biến động về giá cả hay tiền lương.

Bên cạnh đó, vấn đề chăm sóc sức khỏe và nhà ở đòi hỏi những giải pháp có tính hành động cao. Khi tuổi tác của các đối tượng chính sách ngày một nâng cao, nhu cầu bức thiết đã chuyển dịch từ hỗ trợ thu nhập sang chăm sóc sức khỏe dài hạn và phục hồi chức năng. Tư duy quản lý cần chuyển từ việc "cấp thẻ bảo hiểm y tế" sang "cung ứng dịch vụ y tế thuận tiện, chất lượng cao", đồng thời kết hợp ứng dụng hồ sơ sức khỏe điện tử. Về nhà ở, việc rà soát, hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát phải được tiến hành công khai, minh bạch, phù hợp với mặt bằng giá cả từng địa phương, ưu tiên người có công sống đơn thân, vùng sâu, vùng xa. 

Đối với thân nhân liệt sĩ, chính sách cần mở rộng sự chăm sóc toàn diện, trong đó có cơ chế hỗ trợ thiết thực cho người trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc thân nhân liệt sĩ già yếu, không nơi nương tựa, cũng như tạo điều kiện đào tạo nghề, giải quyết việc làm giúp con em người có công nâng cao năng lực tự chủ kinh tế.

Một trong những điểm nhấn quan trọng được nêu bật tại Hội thảo là cơ chế tháo gỡ hồ sơ tồn đọng và đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc giải quyết các hồ sơ chiến tranh bị thất lạc, thiếu căn cứ phải dựa trên nguyên tắc kết hợp đồng bộ giữa chứng cứ pháp lý, lịch sử, nhân chứng cùng sự vào cuộc của hội đồng thẩm định liên ngành, bảo đảm công bằng, không để người có công bị thiệt thòi nhưng kiên quyết ngăn ngừa trục lợi chính sách. Cùng với đó, việc hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công kết nối liên thông với dữ liệu dân cư sẽ giúp người dân không phải chứng minh lại thông tin, chuyển đổi phương thức vận hành từ việc "người dân đi xin chính sách" sang "Nhà nước chủ động xác lập và bảo đảm quyền lợi".

Cuối cùng, việc hoàn thiện thể chế phải gắn liền với phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và Hội Cựu chiến binh các cấp theo phương châm "đi từng nhà, biết từng hoàn cảnh, nắm từng trường hợp". Quá trình xã hội hóa nguồn lực đền ơn đáp nghĩa cần được đẩy mạnh nhưng phải khẳng định rõ Nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm quyền lợi pháp lý. Về lâu dài, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu xây dựng chiến lược chính sách người có công với tầm nhìn đến năm 2030, năm 2045, thích ứng với xu hướng già hóa dân số và mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. 

Hội thảo đã thống nhất thông điệp cốt lõi trong giai đoạn mới: thực hiện chính sách ưu đãi người có công phải bảo đảm "Đúng đối tượng - đúng chế độ - kịp thời - công bằng - minh bạch - lấy người có công làm trung tâm phục vụ". Đây chính là minh chứng sinh động biến truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc thành những hành động thiết thực, củng cố niềm tin vững chắc của nhân dân vào sự nghiệp đổi mới của Đảng và Nhà nước.