Đừng “nhốt” trẻ trong môi trường quá sạch và lạm dụng vitamin để tăng đề kháng

Miễn dịch không thể mạnh nếu trẻ bị "cách ly" khỏi môi trường

Theo GS.TS.BS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi Bệnh viện Bạch Mai, những năm gần đây, tỷ lệ trẻ mắc dị ứng, hen phế quản, viêm mũi dị ứng có xu hướng gia tăng. Một trong những nguyên nhân được nhắc tới là môi trường sống quá sạch, ít tiếp xúc tự nhiên.

Ông dẫn lại "giả thuyết vệ sinh" trong y học: khi trẻ ít tiếp xúc với vi sinh vật tự nhiên, hệ miễn dịch không được "huấn luyện" đầy đủ, từ đó dễ phản ứng quá mức với những yếu tố bình thường như phấn hoa, bụi nhà.

Tại các đô thị lớn, đặc biệt như Hà Nội, nhiều gia đình vì lo ngại ô nhiễm không khí nên đóng kín cửa cả ngày, bật điều hòa liên tục. Nhưng theo ông, không khí trong nhà không phải lúc nào cũng an toàn tuyệt đối.

"Không khí trong nhà nếu không được lưu thông có thể tích tụ bụi mịn, nấm mốc, hóa chất từ nội thất. Trẻ sống lâu trong môi trường kín, ít ánh nắng sẽ dễ mắc các bệnh hô hấp và dị ứng hơn", GS Dũng phân tích

Phụ huynh nên theo dõi chỉ số chất lượng không khí để lựa chọn thời điểm phù hợp cho trẻ ra ngoài tiếp xúc với thiên nhiên, vận động ngoài trời và đón nắng sáng.

Đừng coi vitamin là "lá chắn" miễn dịch

Vấn đề bổ sung vitamin D cho trẻ được nhiều phụ huynh quan tâm. Tuy nhiên, GS Dũng cho rằng không nên coi viên uống là giải pháp đầu tiên. Theo ông, bổ sung vitamin D chỉ thực sự cần thiết khi trẻ có nguy cơ thiếu hụt, ít tiếp xúc ánh nắng hoặc qua xét nghiệm thấy thiếu. Bổ sung đại trà cho mọi trẻ em là không cần thiết. Sau dịch bệnh, thị trường thực phẩm chức năng phát triển mạnh. Vitamin C, kẽm, đa vi chất… được nhiều gia đình sử dụng thường xuyên để phòng bệnh hô hấp.

Ông nhấn mạnh: nếu trẻ ăn uống đa dạng, đủ rau xanh, trái cây, thịt cá, ngủ đủ và vận động hợp lý thì cơ thể đã có nền tảng miễn dịch tốt. Lạm dụng vitamin không những tốn kém mà còn có thể gây dư thừa, ảnh hưởng chuyển hóa.

Từ kinh nghiệm nhiều năm điều trị bệnh hô hấp nhi khoa, GS Dũng cho rằng điều quan trọng nhất là sự cân bằng. Không nên vì lo ô nhiễm mà "giam" trẻ trong căn hộ kín mít. Cũng không nên vì lo dịch bệnh mà uống vitamin vô tội vạ.

Giữa những lo lắng về dịch bệnh và ô nhiễm, lời khuyên của vị chuyên gia nhi khoa là: hãy bảo vệ con bằng kiến thức đúng đắn, lối sống lành mạnh và sự cân bằng – thay vì chạy theo những giải pháp tưởng nhanh chóng nhưng thiếu cơ sở khoa học.

Trong bối cảnh bệnh hô hấp ở trẻ em ngày càng khiến nhiều gia đình lo lắng giữa "ma trận" thông tin trên mạng xã hội, GS.TS.BS Nguyễn Tiến Dũng và ThS.BS Vũ Thị Mai đã ra mắt cuốn sách y khoa dành cho phụ huynh mang tên: "Mẹ thực chiến – Giải mã bệnh lý hô hấp".

Với mục tiêu cung cấp kiến thức y khoa chính xác, dễ hiểu và sát thực tế, giúp cha mẹ nhận diện sớm, xử trí đúng và chăm sóc hiệu quả các bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ. Thay vì những lời khuyên truyền miệng hay quảng cáo thiếu kiểm chứng, cuốn sách mang đến góc nhìn khoa học, hệ thống và gần gũi từ kinh nghiệm lâm sàng nhiều năm của các bác sĩ.