Mở cánh cửa và trao quyền cho phụ nữ Jarai

Cánh cổng đại học từng là một giấc mơ xa vời với Y Bdáo vì điều kiện kinh tế gia đình không cho phép. Hôm nay, người con Jarai đến từ tỉnh Kon Tum (cũ), nay là tỉnh Quảng Ngãi, đang chuẩn bị theo học ngành Kinh doanh tại RMIT Việt Nam nhờ Học bổng Chắp cánh ước mơ, với khát khao mở ra cơ hội cho cộng đồng nơi quê nhà, điều mà chính cô từng chật vật tìm kiếm.

Lớn lên ở Rơ Ngao, Tây Nguyên, Bdáo sớm chứng kiến những khó khăn về kinh tế và hạn chế trong tiếp cận giáo dục đã ảnh hưởng như thế nào đến tương lai của người trẻ. Trong khi bản thân có cơ hội tiếp tục học nhờ sự giúp đỡ của những người xung quanh, nhiều bạn bè cùng trang lứa của cô lại phải dừng việc học sau khi hết cấp hai.

"Tôi thường tự hỏi vì sao mình lại là một trong số ít đứa trẻ trong làng có cơ hội tiếp tục đi học. Nhiều bạn có hoàn cảnh tương tự tôi, nhưng cuộc sống của chúng tôi lại rẽ theo những hướng rất khác nhau", Bdáo chia sẻ trong hồ sơ xin học bổng.

Hành trình học tập của cô được tiếp sức bởi những người đã dang tay hỗ trợ khi gia đình không đủ khả năng chi trả các khoản chi phí. Khi phải học xa nhà, các sơ đã hỗ trợ cô chỗ ở, bữa ăn, học phí và cả một chiếc xe đạp để có thể tiếp tục đến trường.

Năm 18 tuổi, Bdáo nuôi ước mơ vào đại học nhưng gánh nặng tài chính khiến điều đó vượt ngoài tầm với. Một suất học bổng toàn phần ngành Công nghệ thông tin tại trường Cao đẳng Công nghệ (Đại học Đà Nẵng), triển khai cùng tổ chức Passerelles Numériques Vietnam, đã mở ra cho Bdáo cơ hội mới. Sau khi tốt nghiệp, cô làm việc hơn sáu năm trong lĩnh vực công nghệ, đảm nhiệm các vị trí liên quan đến kiểm thử phần mềm và kiểm soát chất lượng.

Dù công việc mang lại nền tảng nghề nghiệp ổn định, câu hỏi làm thế nào để hỗ trợ những đứa trẻ ở quê hương vẫn luôn thôi thúc cô. Sau hai năm làm công tác xã hội, đồng hành cùng các trẻ em và gia đình có hoàn cảnh khó khăn, Bdáo quyết định tự mình hành động.

Năm 2023, cô thành lập dự án cộng đồng Kroong - Cánh cửa đến tương lai, với mục tiêu giúp trẻ em theo đuổi ước mơ và hình dung về những tương lai vượt xa những giới hạn mà các em đang đối mặt.

Dự án cung cấp các lớp học tiếng Anh và tư vấn miễn phí, thư viện cộng đồng và hỗ trợ tài chính cho những học sinh có nguy cơ phải gián đoạn việc học. Mỗi cuối tuần, gần 100 em nhỏ đến thư viện để đọc sách, vẽ tranh và khám phá khả năng sáng tạo trong môi trường an toàn, thân thiện.

Những kết quả tích cực đã dần hiện hữu. Trong năm 2025, Bdáo và các sơ đã hỗ trợ 15 học sinh vượt qua kỳ thi tuyển sinh lớp 10, nâng tỉ lệ đỗ lên gấp 3 lần so với các năm trước. Dự án cũng từng hỗ trợ chi phí học tập cho tám học sinh trung học phổ thông, giúp các em tiếp tục việc học.

Tuy nhiên, với Bdáo, đó mới chỉ là sự khởi đầu. Từng trải nghiệm giá trị của sự hỗ trợ đúng lúc, cô luôn trăn trở về cách duy trì những cơ hội này cho các thế hệ sau mà không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn tài trợ bên ngoài.

Cam kết với cộng đồng cũng đưa cô ra thế giới. Năm 2024, Bdáo được lựa chọn tham gia chương trình trao đổi chuyên nghiệp ngắn hạn YSEALI dành cho thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á tại Hoa Kỳ. Một năm sau, cô tiếp tục được nhận vào chương trình giao lưu văn hóa CrossCulture tại Đức. Những trải nghiệm quốc tế này giúp cô mở rộng góc nhìn về đổi mới xã hội và phát triển cộng đồng dựa trên nguồn lực địa phương.

Chính tại Đức, Bdáo nhận ra rằng các sáng kiến mở rộng cơ hội cho người trẻ chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên một nền tảng tài chính vững chắc. Từ đó, cô hình thành ý tưởng phát triển một doanh nghiệp xã hội kết nối giữa bảo tồn văn hóa và tạo cơ hội kinh tế.

Tầm nhìn của cô là xây dựng những thị trường mới cho nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Jarai, giúp phụ nữ dân tộc thiểu số tạo sinh kế bền vững từ kỹ năng dệt may, đồng thời gìn giữ tri thức văn hóa cho các thế hệ tương lai.

"Tôi muốn xây dựng một doanh nghiệp xã hội tạo ra cơ hội kinh tế cho phụ nữ dân tộc thiểu số, đồng thời tái đầu tư một phần lợi nhuận vào giáo dục cho trẻ em và thanh thiếu niên trong cộng đồng", cô cho biết.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bdáo sẽ theo học chương trình Cử nhân Kinh doanh tại Đại học RMIT Việt Nam. Cô kỳ vọng sẽ tích lũy kiến thức về khởi nghiệp, marketing, quản trị tài chính và kinh doanh bền vững để xây dựng một mô hình vừa hỗ trợ phụ nữ làm nghề dệt truyền thống, vừa tạo thêm cơ hội cho thế hệ trẻ.

Với Bdáo, Học bổng Chắp cánh ước mơ không đơn thuần là sự hỗ trợ tài chính cho hành trình đại học. Đó là sự đầu tư vào những điều cô đã bắt đầu thực hiện và vào cộng đồng mà cô mong muốn phụng sự.

Hành trình của cô cho thấy cơ hội đôi khi bắt đầu từ những điều rất giản dị: một người sẵn sàng đóng học phí, một chỗ ở để tiếp tục đến trường hay một học bổng giúp việc học lên trở nên khả thi hơn. Bdáo mong muốn biến trải nghiệm ấy thành một mô hình mà ở đó các thành viên trong cộng đồng có thể cùng tạo cơ hội cho nhau.

Trong lễ trao học bổng, cô phát biểu: "Một ngày nào đó, tôi hy vọng sẽ có một cô bé trong làng đứng ở vị trí của tôi hôm nay và nói rằng có ai đó đã mở ra một cánh cửa cho em. Và người đó chính là tôi".

Đó cũng là tương lai mà Bdáo mong muốn góp phần xây dựng: một tương lai nơi triển vọng của người trẻ không bị quyết định bởi hoàn cảnh kinh tế khi sinh ra, cũng như việc gìn giữ bản sắc văn hóa có thể đồng thời tạo sinh kế, củng cố cộng đồng và giúp thế hệ tiếp theo theo đuổi khát vọng riêng mình.