Gần 20 năm bên cháu tự kỷ: Hành trình "đợi một nụ cười"

Trong cuốn sách Đợi một nụ cười, tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Anh không né tránh những lo âu, bất lực hay lo lắng về tương lai của cháu. Qua những trải nghiệm của mình, bà kể lại hành trình cả gia đình thích nghi với hoàn cảnh mới, đồng thời tìm cách giúp cháu phát triển khả năng và từng bước tự lập.

Từ kỳ vọng đến học cách thấu hiểu

Tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Anh chia sẻ, khi cháu nội Vũ Nhật Minh chào đời, bà từng đặt nhiều kỳ vọng vào tương lai của cháu. Tuy nhiên, khi bác sĩ chẩn đoán Nhật Minh mắc rối loạn phổ tự kỷ, những dự định ấy buộc phải thay đổi. 

Bà kể: "Suốt hơn 15 năm đồng hành cùng Nhật Minh, tôi đã trải qua rất nhiều cung bậc cảm xúc. Khi cháu chào đời, tôi đặt vào cháu nhiều kỳ vọng, mong muốn cháu sẽ trở thành một người tử tế, có ích cho xã hội. Tôi từng lên kế hoạch cho cháu học ở những ngôi trường tốt, thậm chí tìm hiểu, gặp gỡ các thầy cô để chuẩn bị cho tương lai của cháu.

Thế nhưng, mọi dự định dường như sụp đổ khi bác sĩ đưa ra chẩn đoán cháu mắc chứng tự kỷ. Đó thực sự là một cú sốc lớn đối với tôi. Trong một thời gian dài, tôi vẫn cố gắng mỉm cười, động viên các con để không khí gia đình không trở nên nặng nề, dù trong lòng mình chất chứa rất nhiều lo lắng, đau đớn.

Điều khiến tôi trăn trở nhất không chỉ là làm thế nào để giúp Nhật Minh tiến bộ, mà còn là câu hỏi: Nếu một ngày tôi không còn trên cuộc đời này, ai sẽ tiếp tục đồng hành, yêu thương và chăm sóc cháu? Tôi luôn nghĩ rằng không ai có thể yêu thương, chăm sóc cháu theo cách của mình. Vì thế, tôi tự nhủ phải tìm một con đường để giúp cháu có thể sống tốt hơn, từng bước tự lập và hòa nhập với cuộc sống".

Cách đây hơn 20 năm, khi chồng qua đời, tôi từng suy sụp suốt 3 tháng. Nhưng nhìn các con, tôi không cho phép mình gục ngã và đã đứng dậy. Đến khi đối diện với biến cố của Nhật Minh, tôi cũng tự nhủ mình không được phép gục ngã thêm một lần nữa. Tôi phải đứng lên, tìm kiếm những phương pháp phù hợp, tìm những người có thể giúp đỡ cháu và kiên trì trên hành trình đồng hành cùng cháu.

Ban đầu, tôi từng nghĩ rằng nếu gác lại mọi công việc để dành toàn bộ thời gian ở bên Nhật Minh, cháu sẽ tiến bộ nhiều hơn nữa. Nhưng hành trình ấy giúp tôi hiểu rằng mỗi đứa trẻ có một nhịp phát triển riêng, và điều quan trọng là kiên nhẫn nhìn nhận những thay đổi, dù nhỏ bé, của con".

"Bà nội ơi, con là một người hoàn toàn bình thường!"

Một trong những điều khiến bà Nguyễn Thị Quỳnh Anh xúc động là cách Nhật Minh thể hiện tình cảm với những người thân quen. Dù không thích giao tiếp quá nhiều, cháu vẫn chủ động ôm, hôn những người mình yêu quý. Với bà, đó là cách cháu thể hiện tình cảm và mong muốn kết nối với mọi người.

Bà kể, Nhật Minh thường nói: "Bà nội ơi, con là một người hoàn toàn bình thường". Câu nói ấy khiến bà suy nghĩ nhiều về những mong muốn mình từng đặt ra. Nếu trước đây, bà kỳ vọng cháu thành công, nổi tiếng và làm được những điều lớn lao, thì giờ đây, điều bà mong nhất là cháu khỏe mạnh, hạnh phúc, được yêu thương và có thể làm những việc có ích cho xã hội.

Bà hy vọng Nhật Minh tiếp tục học tập, phát triển những khả năng của mình, từ chơi đàn, vẽ đến các kỹ năng phục vụ cuộc sống. Bà cũng mong cháu có cơ hội theo học thiết kế đồ họa, tìm được công việc phù hợp và từng bước tự chủ cuộc đời mình.

Từ trải nghiệm của chính người trong cuộc, cuốn sách Đợi một nụ cười của tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Anh gợi những suy nghĩ về cách người lớn nhìn nhận trẻ tự kỷ. Mỗi đứa trẻ có những khả năng và nhu cầu riêng, vì vậy, việc hỗ trợ không nên chỉ tập trung vào những khó khăn mà cần chú ý đến điểm mạnh, sở thích và khả năng phát triển của từng em.

Hành trình hòa nhập cũng không thể chỉ dựa vào nỗ lực của trẻ và gia đình. Sự đồng hành của nhà trường và cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường học tập, giao tiếp và phát triển phù hợp cho trẻ tự kỷ.