Lan tỏa giá trị văn hóa Phật giáo giữa dòng chảy số hóa

Sự kiện do Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) phối hợp cùng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Ban Dân tộc và Tôn giáo (Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam) và Báo Đại đoàn kết đồng tổ chức.

Tham dự hội thảo có Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn - Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN; ông Vũ Chiến Thắng -Thứ trưởng Bộ Nội vụ; Hòa thượng Thích Thọ Lạc - Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN, Trưởng ban Tổ chức Hội thảo; PGS.TS Nguyễn Văn Minh - Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học; TS Nguyễn Văn Thanh - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo, UBTƯ MTTQ Việt Nam; GS.TS Lê Hồng Lý - Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam; cùng chư tôn đức giáo phẩm, các nhà khoa học và đông đảo tăng ni, phật tử.

Phát biểu khai mạc, Thượng tọa Thích Minh Hiền, Phó Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN nhắc dấu mốc ý nghĩa: Năm 2026 đánh dấu chặng đường 45 năm thành lập GHPGVN và Ban Văn hóa Trung ương (1981-2026). Từ những sinh hoạt mang tính địa phương ban đầu, công tác văn hóa của Giáo hội nay đã vươn tầm toàn quốc với nhiều đề án mang tính hệ thống, tiêu biểu như đề án định hướng đặc trưng về pháp phục, ngôn ngữ, kiến trúc và di sản theo tinh thần "thống nhất trong đa dạng".

Thế nhưng, bước vào kỷ nguyên số, đời sống văn hóa - tâm linh đang đổi thay từng ngày. Kinh điển được số hóa, khóa lễ truyền trực tuyến, phật tử sinh hoạt trên không gian mạng, và thậm chí trí tuệ nhân tạo (AI) cũng bắt đầu can dự vào việc diễn giải tôn giáo.

Câu hỏi đặt ra không chỉ là công cụ, mà là bản chất: Điều gì được bảo tồn, điều gì đang biến đổi, và điều gì có nguy cơ mai một nếu chúng ta không kịp nhận ra?

Mang đến hội thảo những trăn trở từ thực tế miền Trung, Hòa thượng Thích Huệ Vinh chỉ ra rằng hệ thống di sản Phật giáo đang đứng trước nhiều thử thử thách lớn. Biến đổi khí hậu, thiên tai và thời gian khiến nhiều công trình cổ như Phật viện Đồng Dương lâm vào cảnh xuống cấp nghiêm trọng. Bên cạnh đó, áp lực từ đô thị hóa, du lịch hay nguy cơ mai một của các loại hình nghệ thuật phi vật thể (như múa Lục cúng Hoa đăng, nghệ thuật tán tụng) đòi hỏi một chiến lược quản trị và số hóa đồng bộ hơn.

Lấy con người làm thước đo

GS.TS Lê Hồng Lý - Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam nhìn nhận Phật giáo vốn rất gần gũi với đời sống người Việt nhờ tinh thần từ bi, bác ái và quan niệm "Phật tại tâm, tu tại gia". Tuy nhiên, không gian mạng giống như con dao hai lưỡi: lan tỏa nhanh nhưng cũng dễ mang theo những thông tin sai lệch. Vì vậy, việc xây dựng các kênh thông tin chính thống từ Giáo hội và các tự viện là chiếc cầu nối cần thiết để định hướng cho phật tử, đặc biệt là các bạn trẻ.

Khép lại Hội thảo, Hòa thượng Thích Thọ Lạc - Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN – cho biết, Hội thảo ghi nhận hàng chục tham luận chất lượng từ chư tôn đức, các nhà khoa học và chuyên gia. Mọi ý kiến sẽ được tổng hợp để trình Hội đồng Trị sự GHPGVN, làm hành trang hướng tới Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X.