Thư pháp Quốc ngữ sẽ hiện diện ở 20.000 ngôi chùa Việt

Ngày 17/10, tại chùa Tam Chúc (Ninh Bình), Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Tọa đàm khoa học và Triển lãm Thư pháp Quốc ngữ trong không gian văn hóa Phật giáo: Nền tảng, giá trị và hướng phát triển.

Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981 - 2026).

Tham dự chương trình có TS. Nguyễn Văn Thanh - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Hòa thượng Thích Thọ Lạc - Ủy viên Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam; cùng đông đảo chư tôn đức tăng ni, các nhà nghiên cứu, học giả, nghệ nhân, thư pháp gia và phật tử từ khắp mọi miền đất nước.

Lan tỏa đạo pháp từ chữ viết

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Hòa thượng Thích Bửu Chánh - Ủy viên Ban Thư ký Thường trực, Phó Trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam khẳng định: Trong truyền thống văn hóa Việt Nam, chữ viết không chỉ là phương tiện ghi chép ngôn ngữ mà còn lưu giữ tư tưởng, tình cảm và ký ức cộng đồng. Trong không gian Phật giáo, chữ đã hiện diện bền bỉ qua kinh văn, pháp ngữ, hoành phi, câu đối, minh văn và thư pháp, đóng vai trò quan trò quan trọng trong việc truyền trì giáo pháp, giáo dục con người và kiến tạo không gian tâm linh tại các tự viện.

Hòa thượng Thích Bửu Chánh chỉ ra rằng, dù Thư pháp Quốc ngữ ngày càng xuất hiện rộng rãi trong các tự viện, lễ hội và sinh hoạt văn hóa, nhưng đây vẫn là lĩnh vực cần được nghiên cứu hệ thống. Những câu hỏi cốt lõi được đặt ra bao gồm: Đặc trưng thẩm mỹ của Thư pháp Quốc ngữ Phật giáo là gì? Mối quan hệ giữa chữ, nghĩa, hình và tâm được biểu đạt ra sao? Giá trị nào của thư pháp Hán - Nôm cần kế thừa, và Thư pháp Quốc ngữ có thể đóng góp gì cho đời sống văn hóa Phật giáo hiện đại?

"Chúng tôi mong muốn Thư pháp Việt từng bước đi vào đời sống tự viện, hướng tới mục tiêu hiện diện tại khoảng 20.000 ngôi chùa trên cả nước - từ kiến trúc, không gian thờ tự đến thư viện, phòng đọc và các sinh hoạt cộng đồng. Đó chính là con đường lan tỏa đạo pháp bằng văn hóa: Gần gũi, trang nhã và giàu bản sắc dân tộc", Hòa thượng Thích Bửu Chánh nhấn mạnh.

Đặt nền móng phát triển bài bản

Trình bày đề dẫn tọa đàm, PGS.TS. Đinh Quang Hải - nguyên Viện trưởng Viện Sử học, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử đánh giá: Chủ đề tọa đàm mang tính học thuật cao và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Thư pháp Quốc ngữ hiện nay không chỉ bó hẹp trong chùa chiền hay triển lãm mà đã vươn ra thư quán, đường hoa, giáo dục, thiết kế và các không gian sáng tạo truyền thông. Đây được coi là một trong những tọa đàm khoa học đầu tiên về Thư pháp Quốc ngữ, đánh dấu cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển của bộ môn nghệ thuật còn non trẻ này.

Tọa đàm đã nhận được 20 tham luận chuyên sâu từ giới nghiên cứu và các học giả. Dù tiếp cận ở nhiều góc nhìn khác nhau, các tham luận đều gặp nhau ở khẳng định: Thư pháp Quốc ngữ chứa đựng giá trị sâu sắc về văn hóa, giáo dục và đời sống tinh thần. Để phát triển bền vững, nghệ thuật chữ Việt cần tiếp tục được nghiên cứu sâu hơn về cơ sở lý luận, đặc trưng nghệ thuật và định hướng phù hợp với thời đại.

Phát biểu bế mạc, Hòa thượng Thích Thọ Lạc tin tưởng rằng, với sự chung tay của Giáo hội, các nhà nghiên cứu và cộng đồng thư pháp gia, Thư pháp Quốc ngữ Phật giáo sẽ ngày càng phát triển. Mỗi nét chữ không chỉ dừng lại ở vẻ đẹp thẩm mỹ mà sẽ trở thành nhịp cầu đưa con người đến gần hơn với các giá trị Chân - Thiện - Mỹ và trí tuệ, từ bi của Đức Phật.

Triển lãm hơn 150 tác phẩm Thư pháp Quốc ngữ Phật giáo

Song song với phiên tọa đàm, Triển lãm Thư pháp Quốc ngữ Phật giáo đã giới thiệu đến công chúng hơn 150 tác phẩm tiêu biểu của các tác giả từ cả 3 miền Bắc - Trung - Nam.

Mỗi tác phẩm thể hiện một phong cách sáng tạo riêng nhưng cùng hội tụ ở lòng tôn kính lời Phật dạy. Qua các nét chữ thể hiện kinh văn, pháp ngữ và lời dạy của Chư Tổ, triển lãm không chỉ mang đến vẻ đẹp nghệ thuật tạo hình mà còn mở ra con đường tiếp cận Phật pháp gần gũi, nhẹ nhàng và đi vào lòng người.

Dịp này, Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng chính thức công bố và trao Quyết định thành lập Câu lạc bộ Thư pháp Phật giáo, tạo môi trường kết nối, định hướng và phát triển lực lượng sáng tác thư pháp Phật giáo chuyên nghiệp trên toàn quốc.