Giữ điện thoại của người lao động để làm tin, bị khởi tố tội cưỡng đoạt tài sản
Ảnh minh họa: AI
Tự ý giữ điện thoại của người lao động để buộc họ làm đủ ngày công, thanh toán chi phí đưa đón và môi giới, một nhóm người đã phải đứng trước vành móng ngựa về tội Cưỡng đoạt tài sản.
Giữ điện thoại để buộc người lao động trả tiền
Theo nội dung Bản án hình sự phúc thẩm số 154/2026/HS-PT ngày 28/8/2026 của TAND tỉnh Bắc Ninh (nay là thành phố Bắc Ninh), Trịnh Phi H. là chủ nhà thầu phụ đang thi công hạng mục sắt thép tại một công trường thuộc Khu công nghiệp Y., Bắc Ninh. Giúp việc cho H. có Trịnh Văn T. và Đinh Văn Th., cùng đảm nhiệm việc quản lý công nhân. Lê Xuân D. là người tuyển dụng lao động thời vụ và thường xuyên cung cấp nhân công cho H.
Ngày 15/7/2025, Thào A.M. (SN 2010) tìm việc qua Facebook và liên hệ với D. sau khi thấy bài đăng tuyển người bốc hàng. Hai bên thỏa thuận mức lương 350.000 đồng/ngày, địa điểm làm việc tại Bắc Ninh.
Sau khi anh M. cùng một người bạn được .D hướng dẫn di chuyển đến Bắc Ninh, D. đưa hai người lên taxi để đến công trường. Trong quá trình di chuyển, D. mượn điện thoại Cricket Icon 6 của anh M. với lý do chụp ảnh căn cước công dân của người bạn đi cùng. Tuy nhiên, sau khi chụp ảnh xong, D. không trả lại điện thoại mà thông báo sẽ giữ từ 2-3 ngày để đưa cho phía công trường làm tin, khi nào người lao động làm đủ tiền công thì mới được nhận lại.
Mặc dù anh M. đã đề nghị được trả điện thoại, khẳng định mình đi làm có uy tín, D. vẫn kiên quyết từ chối. Sau đó, D. trao đổi và thống nhất với H. về việc giữ điện thoại của anh M. cho đến khi người này làm đủ số tiền 1,85 triệu đồng, bao gồm tiền công đưa đón và phí dịch vụ tuyển dụng mà H. phải thanh toán cho D. H đồng ý với cách làm này, đồng thời chỉ đạo đưa người lao động đến công trường gặp Th.
Trong những ngày làm việc tiếp theo, anh M. nhiều lần xin lại điện thoại để sử dụng nhưng Th. không đồng ý. Khi thấy công việc không phù hợp và muốn nghỉ làm, anh M. tiếp tục yêu cầu trả lại tài sản nhưng vẫn bị từ chối.
Ngày 21/7/2025, khi anh M. đến gặp Th. để xin nghỉ việc và lấy lại điện thoại, Trịnh Văn T. đã sử dụng điện thoại của mình gọi cho H., mở loa ngoài để những người có mặt cùng nghe. Qua cuộc trao đổi, H. khẳng định muốn về thì phải trả đủ 1,8 triệu đồng, nếu không sẽ tiếp tục giữ điện thoại.
T. nghe vậy liền thông báo lại với anh M. Sau đó, T. còn đưa ra yêu cầu người lao động phải trả tiền, chụp mã quét để chuyển khoản thì mới được mang điện thoại về. Khi anh M. không thể liên hệ được với người thân để nhờ hỗ trợ, Th. đã giằng lấy chiếc điện thoại đang nằm trên tay anh M. rồi mang đi gửi nhờ người khác cất giữ. Ngày hôm sau, anh M. đến cơ quan công an tố giác sự việc. Chiếc điện thoại sau đó được thu hồi, trả lại cho người bị hại.
Không thể lấy quan hệ lao động làm lý do để hợp thức hóa hành vi chiếm giữ tài sản
Quá trình điều tra xác định, các bị cáo Lê Xuân D., Trịnh Phi H., Đinh Văn Th. và Trịnh Văn T. đã cùng thực hiện hành vi chiếm giữ tài sản, sử dụng lời nói đe dọa, uy hiếp tinh thần nhằm buộc người lao động phải đưa tiền mới được nhận lại điện thoại.
Tại cấp sơ thẩm, cả 4 bị cáo đều bị tuyên phạm tội Cưỡng đoạt tài sản theo điểm c khoản 2 Điều 170 Bộ luật Hình sự. Trong đó, Lê Xuân D. bị xử phạt 3 năm 6 tháng tù; Trịnh Phi H. bị xử phạt 3 năm tù; Đinh Văn Th. và Trịnh Văn T. mỗi người bị xử phạt 3 năm tù nhưng được hưởng án treo, thời gian thử thách 5 năm.
Sau bản án sơ thẩm, Trịnh Phi H. kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt nhưng sau đó tự nguyện rút kháng cáo. Trịnh Văn T. kháng cáo, cho rằng mình không đồng phạm cưỡng đoạt tài sản mà chỉ biết việc H, Th và D giữ điện thoại để làm tin trong quan hệ lao động. Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, HĐXX nhận định lập luận này không có căn cứ.
Theo tài liệu vụ án, giữa các bị cáo và anh M. không có thỏa thuận về việc anh M. tự nguyện giao điện thoại để làm tin. Việc các bị cáo chiếm giữ điện thoại là trái với ý muốn của người bị hại. Mặc dù anh M. nhiều lần yêu cầu nhận lại tài sản nhưng các bị cáo không đồng ý, thậm chí còn sử dụng những lời lẽ đe dọa nhằm uy hiếp tinh thần, buộc người bị hại phải đưa 1,8 triệu đồng mới được nhận lại điện thoại.
Theo Điều 170 Bộ luật Hình sự, tội Cưỡng đoạt tài sản được xác định bởi hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản. Đối với trường hợp phạm tội thuộc điểm c khoản 2 Điều này, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 3 năm đến 10 năm.
Một điểm khác cần đặc biệt lưu ý là người bị hại trong vụ án sinh năm 2010, chưa đủ 16 tuổi tại thời điểm xảy ra sự việc. Đây cũng là tình tiết được HĐXX xem xét khi xác định tội danh theo điểm c khoản 2 Điều 170 Bộ luật Hình sự.
Đáng chú ý, HĐXX cũng chỉ rõ, dù Trịnh Văn T. không trực tiếp thực hiện hành vi chiếm giữ điện thoại nhưng bị cáo đã có những lời nói đe dọa, uy hiếp tinh thần, khiến anh M. không còn ý chí phản kháng để lấy lại tài sản. Việc T. sử dụng điện thoại cá nhân để liên lạc với H., thống nhất việc tiếp tục giữ điện thoại và truyền đạt yêu cầu phải trả tiền cho người bị hại cũng là những hành vi thể hiện sự tham gia vào việc thực hiện tội phạm.
Vì vậy, HĐXX không chấp nhận kháng cáo của Trịnh Văn T., giữ nguyên bản án sơ thẩm về tội danh, hình phạt và xử lý vật chứng. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.
Việc tuyển dụng, sử dụng lao động và thỏa thuận về tiền công, chi phí đưa đón, môi giới là những vấn đề thuộc quan hệ dân sự, lao động. Khi phát sinh tranh chấp, các bên có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ theo thỏa thuận hoặc sử dụng những phương thức giải quyết tranh chấp được pháp luật quy định.
Tuy nhiên, không vì tranh chấp về tiền bạc mà một bên được quyền tự ý chiếm giữ tài sản của bên kia để buộc họ phải thực hiện nghĩa vụ. Càng không thể sử dụng lời nói đe dọa, uy hiếp tinh thần để ép người lao động trả tiền mới được nhận lại tài sản thuộc quyền sở hữu của mình.
