Giữ nền tảng tư tưởng của Đảng từ lòng dân: (Kỳ 1) Sức đề kháng từ niềm tin Nhân dân

Đó là lý do vì sao bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ là cuộc rượt đuổi trên bề mặt thông tin. Càng không thể chỉ là việc đính chính, gỡ bỏ, ngăn chặn sau khi thông tin xấu độc đã xuất hiện. Phía sau mỗi luận điệu xuyên tạc là mục tiêu sâu xa hơn: Làm xói mòn niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ khiến con đường phát triển của đất nước chậm lại. Vậy nên, muốn giữ vững trận địa tư tưởng, trước hết phải giữ cho được lòng dân.

Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là "nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn" của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, là nhiệm vụ hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân. Nghị quyết cũng nêu rõ: bảo vệ nền tảng tư tưởng chính là bảo vệ Cương lĩnh, đường lối của Đảng, bảo vệ Nhân dân, bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia - dân tộc. Cách đặt vấn đề ấy cho thấy ngay từ đầu, cuộc đấu tranh này đã được nhìn nhận không phải như một công việc thuần túy kỹ thuật trên không gian mạng, mà gắn liền với chính đời sống của Nhân dân.

Cuộc đấu tranh ngay trong đời sống dân sinh

Niềm tin chính trị không hình thành từ những khẩu hiệu mà kết tinh từ hàng nghìn trải nghiệm rất cụ thể: Thủ tục hành chính nhanh hay chậm, cán bộ gần dân hay xa dân, kiến nghị được trả lời hay rơi vào im lặng... Một quan niệm phổ biến nhưng phiến diện cho rằng đấu tranh tư tưởng chỉ là chuyện của lý luận, của những cuộc tranh biện trừu tượng về học thuyết. Thực tế lại khác. Trong kỷ nguyên số, mặt trận tư tưởng phần lớn diễn ra ngay trong cách người dân tiếp nhận một chính sách mới, trong cảm nhận của họ về sự công bằng, trong việc họ có nhìn thấy hiệu quả quản trị hay không. Quan trọng hơn, họ có cảm thấy mình được lắng nghe hay không.

Các thế lực thù địch hiểu rất rõ quy luật đó. Họ thường không lấy lý luận trừu tượng ra làm đối tượng tấn công vì biết rằng những lập luận khô khan khó lay chuyển số đông. Thay vào đó, các đối tượng này chọn "cửa ngõ" dễ vào hơn: Lợi dụng những bức xúc trong đời sống, những hạn chế trong thực thi chính sách, những vụ việc cá biệt ở cơ sở để rồi khái quát hóa, thổi phồng, biến một sai sót cụ thể thành bản chất của cả hệ thống. Từ một câu chuyện có thật bị cắt gọt, họ gieo hoài nghi. Từ hoài nghi, họ dựng nên tâm lý bất mãn. Từ bất mãn, họ kích động chia rẽ. Đó là một quy trình có tính toán, lấy khoảng trống niềm tin làm "bàn đạp" tấn công vào nền tảng tư tưởng.

Cơ chế khuếch đại của mạng xã hội càng làm cho quy trình ấy nguy hiểm hơn. Thuật toán có xu hướng ưu tiên những nội dung gây phẫn nộ, giật gân, dễ chia sẻ. Trong khi đó, những phân tích có dẫn chứng lại thường lan tỏa chậm hơn, ít được độc giả mạng quan tâm hơn. Hệ quả là một thông tin chưa được kiểm chứng có thể tạo ra dư luận trước khi sự thật được thông tin rõ ràng. Trong bối cảnh đó, nếu hệ thống chính trị chỉ chờ thông tin xấu nổ ra rồi mới đính chính thì gần như luôn ở thế bị động, chạy theo. Bởi vậy, thông tin đúng phải đi trước một bước. Chậm giải thích, khoảng trống sẽ được lấp bằng tin đồn.

Thế trận lòng dân - tầng sâu của bảo vệ nền tảng tư tưởng

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải đi liền với xây dựng đồng thuận xã hội, mở rộng dân chủ ở cơ sở, công khai minh bạch thông tin, giải thích chính sách kịp thời và chăm lo quyền lợi chính đáng của Nhân dân. Đây được xem như một "tuyến phòng thủ" chủ động, được thiết lập từ trước, thay vì chỉ phản ứng sau mỗi đợt thông tin xấu độc.

Thực tiễn trong công tác của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên vừa qua cho thấy "tuyến phòng thủ" ấy hoàn toàn có thể đo đếm được. Khi lấy ý kiến Nhân dân vào dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã tổng hợp tới hơn 500 nghìn ý kiến góp ý qua nhiều kênh khác nhau. Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được ví như "Ngày hội của non sông", với hơn 76 triệu cử tri đi bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 99,7%. Phong trào thi đua "Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát" đã xóa được 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước, huy động hơn 24.700 tỷ đồng và hàng triệu ngày công. Quỹ "Vì người nghèo" và an sinh xã hội vận động được gần 20 nghìn tỷ đồng. Để có được những kết quả trên phải có sự đồng lòng ủng hộ của Nhân dân. Đó chính là minh chứng cho thấy người dân vẫn tin, vẫn tham gia, vẫn đồng hành với những cuộc phát động, vận động của tổ chức Mặt trận và các đoàn thể.

Từ đó có thể nhận ra một quy luật mà thực tiễn nhiều năm đã kiểm chứng: Nơi nào lòng dân vững, nơi đó thông tin xấu độc khó bén rễ; nơi nào còn chông chênh niềm tin, một tin giả nhỏ cũng có thể trở thành "đốm lửa" gây bất ổn. Thế trận lòng dân chính là tầng sâu nhất của công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng. Bản chất của nó không phải là "chặn" cho bằng được mọi luồng thông tin, bởi điều này là bất khả thi trong không gian mạng được kết nối toàn cầu. Điều quan trọng là làm sao để mỗi người trong xã hội có khả năng tự nhận diện đúng - sai, có niềm tin đủ vững để không dễ bị dẫn dắt bởi cảm xúc nhất thời. Một xã hội như vậy không sợ tranh luận, không né tránh những vấn đề khó. Trái lại, chính sự minh bạch, sự dám đối thoại và năng lực giải thích thấu đáo mới là miễn dịch hiệu quả trước tin giả.

Nhưng thế trận lòng dân không tự nhiên mà có. Nó cần được tổ chức, nuôi dưỡng qua thời gian và bằng những việc làm cụ thể. Muốn xây dựng được thế trận ấy, không thể thiếu vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong vai trò là cầu nối giữa Đảng với Nhân dân, đại diện cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

(Kỳ sau: Đại đoàn kết - tuyến phòng thủ từ gốc)