Hà Nội dự kiến giãn dân khỏi lõi di sản, dựng các đô thị mới quanh metro

Quy hoạch tổng thể thủ đô được lập trên toàn bộ diện tích hơn 3.359 km2 của Hà Nội, gồm 51 phường và 75 xã. Thành phố định hướng trở thành "siêu đô thị" xanh, thông minh, kết nối toàn cầu với cấu trúc phát triển "đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm", lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái và văn hóa chủ đạo.

Trong chiến lược đó, mạng lưới metro được xem là xương sống cho quá trình tái cấu trúc không gian đô thị, còn việc cải tạo chung cư cũ, giãn dân khỏi lõi di sản và phát triển các đô thị mới quanh nhà ga được coi là những bước đi then chốt để Hà Nội giảm tải áp lực nội đô trong nhiều thập niên tới.

Lấy giao thông công cộng làm trục định hình không gian

Trong quy hoạch tổng thể Thủ đô vừa được phê duyệt, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển nhà ở và thị trường bất động sản theo hướng bền vững, lấy giao thông công cộng làm trục định hình không gian đô thị. Thành phố hướng tới mô hình TOD (Transit Oriented Development - phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), trong đó các khu dân cư, thương mại, dịch vụ được tập trung quanh các ga metro để giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của quy hoạch là chủ trương áp dụng các cơ chế ưu đãi để khuyến khích cư dân di dời khỏi khu vực lõi di sản ra các khu đô thị mới ở ngoại vi được đầu tư đồng bộ hạ tầng.

Theo quy hoạch, các khu chung cư cũ, khu tập thể xuống cấp trong phạm vi Vành đai 2 sẽ được tái thiết toàn diện theo mô hình tích hợp TOD - CBD, tức kết hợp giữa giao thông công cộng với các trung tâm thương mại, tài chính và dịch vụ.

Các khu đô thị đa mục tiêu sẽ được phát triển dọc các tuyến đường sắt đô thị phía ngoài Vành đai 3 theo mô hình "nén" quanh nhà ga. Đây được xem là cách để vừa tận dụng hiệu quả hạ tầng metro, vừa tạo ra các cực tăng trưởng mới thay cho mô hình đô thị lan rộng truyền thống.

Về tái thiết đô thị gắn với mô hình giao thông TOD, thành phố ưu tiên cải tạo, tái thiết đô thị xung quanh mạng lưới các ga đường sắt đô thị để hình thành các khu phức hợp đa chức năng mật độ cao theo mô hình TOD.

Cùng với đó, Hà Nội sẽ tập trung thực hiện tại các tổ hợp nhà ga đầu mối trọng điểm như ga Ngọc Hồi, ga Hà Nội, Gia Lâm, Yên Thường và các điểm nút giao thông chiến lược khác để tối ưu hóa năng lực vận tải công cộng khối lượng lớn.

Phát triển mạnh nhà cho thuê thay mô hình sở hữu

Thành phố đặt mục tiêu diện tích nhà ở bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt tối thiểu 35 m2 sàn mỗi người, phấn đấu lên 40 m2. Đến giai đoạn 2031-2035, chỉ tiêu tối thiểu được nâng lên 45 m2 sàn mỗi người.

Trong chiến lược phát triển nhà ở, Hà Nội dành trọng tâm cho nhà ở xã hội và nhà ở công nhân với định hướng quy hoạch tập trung quy mô lớn.

Các dự án sẽ được bố trí tại những vị trí thuận lợi kết nối với mạng lưới đường sắt đô thị nhằm giúp người thu nhập thấp và công nhân tiếp cận việc làm, dịch vụ công cộng thuận tiện hơn. Theo quy hoạch, các khu nhà ở xã hội phải được đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bao gồm trường học, y tế, không gian công cộng và dịch vụ thiết yếu.

Thị trường nhà ở cho thuê được xác định là một hướng phát triển quan trọng để tăng khả năng tiếp cận nhà ở cho nhiều nhóm dân cư, thay vì chỉ tập trung vào mô hình sở hữu nhà như trước đây.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ mở rộng cải tạo, tái thiết, tái cấu trúc các khu vực Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 3 và lan tỏa ra các khu vực đô thị và nông thôn trên nguyên tắc đảm bảo hiệu quả, nâng cao chất lượng đô thị và đảm bảo môi trường, sinh kế của người dân, tạo dư địa, động lực phát triển.

Cùng với đó, thành phố đặt mục tiêu thúc đẩy xu hướng bất động sản xanh, thông minh, tiết kiệm năng lượng gắn với hạ tầng TOD. Hà Nội cũng dự kiến xây dựng các công cụ tài chính và quy hoạch nhằm kiểm soát đầu cơ bất động sản.

Di dời trụ sở bộ, ngành về Mễ Trì và Tây Hồ Tây, dành đất để làm bãi đỗ xe ngầm

Song song với tái cấu trúc nhà ở, Hà Nội cũng lên kế hoạch tổ chức lại hệ thống trụ sở cơ quan Trung ương và thành phố.

Theo quy hoạch, khu vực Ba Đình và Hoàn Kiếm tiếp tục giữ vai trò trung tâm chính trị - hành chính đầu não của Đảng, Quốc hội, Nhà nước và Chính phủ.

Tuy nhiên, thành phố sẽ triển khai lộ trình di dời trụ sở các bộ, ngành và cơ quan Trung ương ra khỏi khu vực nội đô lịch sử, tập trung về các khu quy hoạch mới tại Mễ Trì và Tây Hồ Tây. Mục tiêu là giảm áp lực hạ tầng kỹ thuật, giao thông và dân số cho khu vực trung tâm.

Quỹ đất sau di dời sẽ ưu tiên dành cho công viên cây xanh, không gian công cộng, bãi đỗ xe ngầm và trường học phổ thông - những loại hạ tầng đang thiếu nghiêm trọng tại khu vực nội thành cũ.

Đối với các cơ quan hành chính của thành phố, Hà Nội dự kiến quy tụ quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm nhằm tăng tính kết nối hành chính và tạo biểu tượng trung tâm hành chính Thủ đô.