Hà Nội dự tính chi hơn 22.000 tỷ đồng làm mới không gian hồ Gươm

Dự án hướng tới quy hoạch không gian công cộng quy mô lớn, tổ chức lại hạ tầng giao thông, kết nối hồ Hoàn Kiếm với Quảng trường Cách mạng tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử quốc gia cùng các khu vực lân cận, dự kiến hoàn thành vào năm 2029.

Phát biểu tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn nhấn mạnh khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận là trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa, lịch sử mang giá trị biểu tượng đặc biệt của Thủ đô. Việc triển khai dự án nhằm giảm bớt áp lực hạ tầng, cải thiện cảnh quan môi trường, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị di sản kết hợp huy động nguồn lực xã hội phát triển kinh tế - xã hội.

Đề xuất 3 dự án thành phần, hơn 22.000 tỷ đồng

Theo tờ trình, dự án thực hiện trên địa bàn phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam với 3 dự án thành phần độc lập. Dự án thành phần 1 tập trung giải phóng mặt bằng toàn bộ khu vực thực hiện trên quy mô nghiên cứu quy hoạch khoảng 66,82ha, diện tích đất sử dụng khoảng 30,82ha (không bao gồm các ô đất B1.6 và B4.13-HH1). Sơ bộ tổng mức đầu tư hạng mục này là 9.924 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công ngân sách thành phố, do UBND phường Hoàn Kiếm làm chủ đầu tư.

Dự án thành phần 2 có quy mô 4 tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 82.608m², sơ bộ tổng mức đầu tư 4.611 tỷ đồng nhằm xây dựng trung tâm thương mại ngầm tại khu vực công viên, quảng trường phía Đông (lô B2.5) và phía Bắc hồ Hoàn Kiếm (lô B1.3). Hạng mục này thực hiện theo hình thức đầu tư trực tiếp bằng vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư và vốn huy động hợp pháp.

Dự án thành phần 3 gồm các công trình xây mới trụ sở UBND thành phố, cải tạo trụ sở HĐND thành phố và chỉnh trang khu vực phía Đông Nam hồ Hoàn Kiếm với sơ bộ tổng mức đầu tư 7.694 tỷ đồng, thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT). UBND thành phố đề xuất Công ty cổ phần Bất động sản Mặt Trời Thủ đô thực hiện dự án thành phần 2 và 3, đồng thời đề nghị Kiểm toán Nhà nước tham gia kiểm toán ngay từ giai đoạn triển khai để rà soát tổng mức đầu tư và chi phí.

Về phương án hoàn vốn hợp đồng BT, thành phố đưa ra hai giải pháp: Kết hợp quỹ đất với ngân sách nhà nước và nguồn thu từ khai thác không gian ngầm dự án thành phần 2, hoặc sử dụng ngân sách từ nguồn thu đấu giá quyền sử dụng đất, tài sản công. Quỹ đất dự kiến thanh toán gồm 6 vị trí khoảng 7,31ha (giá trị sơ bộ 4.878 tỷ đồng), kết hợp tiền thuê đất không gian ngầm ước tính 1.604 tỷ đồng.

Bảo tồn di sản và bài toán cân bằng nguồn lực

Trình bày báo cáo thẩm tra, Trưởng ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội Trần Hợp Dũng đánh giá việc cải tạo khu vực lõi lịch sử là cần thiết nhưng đòi hỏi tính toán tổng thể, cân bằng giữa bảo tồn di sản với phát triển đô thị. Ban Đô thị lưu ý nội dung phê duyệt nhà đầu tư không thuộc thẩm quyền của HĐND thành phố và hồ sơ trình chưa có nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố chấp thuận chủ trương triển khai ngay để làm căn cứ xác định cơ chế thực hiện theo Nghị quyết số 45/2026/NQ-HĐND.

Cơ quan thẩm tra cũng chỉ ra các điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu liên quan chưa hoàn tất phê duyệt. Ban Đô thị đề nghị thành phố làm rõ sức chịu tải tổng thể của khu vực hồ Hoàn Kiếm về mật độ, dân số, phương tiện, hạ tầng kỹ thuật; hạn chế gia tăng công trình quy mô lớn, bố trí bớt chức năng ra các trung tâm mới; rà soát cơ sở tính toán tổng mức đầu tư và bảo đảm công khai, minh bạch chính sách bồi thường, tái định cư cho người dân với điều kiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Thảo luận tại hội trường, các đại biểu HĐND thành phố tập trung phân tích những góc độ kỹ thuật, tài chính và yêu cầu bảo tồn di tích. Đại biểu Nguyễn Trung Nam (Tổ đại biểu số 18) đề nghị rà soát chính xác các chỉ tiêu quy hoạch và dự phòng rủi ro biến động thị trường bất động sản, bảo đảm phương án sử dụng quỹ đất thanh toán hợp đồng BT tuân thủ nguyên tắc ngang giá, không làm ảnh hưởng tiến độ chung.

Đại biểu Vũ Gia Luyện, Tổ đại biểu số 13, đề nghị xem xét quy mô trụ sở UBND thành phố trong bối cảnh tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số, đồng thời kiểm soát chiều cao các công trình thương mại quanh hồ để tránh lãng phí. Đối với các hạng mục ngầm tiếp giáp di tích, đại biểu Vũ Gia Luyện nhấn mạnh: "Cần khảo sát kỹ điều kiện địa chất, thủy văn và các yếu tố khảo cổ, ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) để kiểm soát rủi ro ngay từ khâu thiết kế. Đồng thời thành phố cần thực hiện đầy đủ đánh giá tác động môi trường, quan trắc tự động mực nước ngầm, chất lượng nước hồ và thành lập hội đồng tư vấn khoa học độc lập đồng hành suốt quá trình thiết kế, thi công".

Đứng ở góc độ quản lý không gian và hạ tầng đô thị, đại biểu Phạm Tuấn Long, Tổ đại biểu số 1, đề nghị làm rõ ranh giới giữa các khu vực chức năng. Đại biểu Phạm Tuấn Long cho rằng: "Thành phố phải xác định rõ ranh giới giữa không gian ngầm công cộng như giao thông, lối đi bộ, bãi đỗ xe do Nhà nước đầu tư với không gian thương mại, dịch vụ do doanh nghiệp vận hành. Việc xác định tiền thuê đất ngầm phải chặt chẽ, tính đúng, tính đủ để tránh thất thoát ngân sách, đồng thời bảo đảm kết nối đồng bộ tầng hầm thương mại với đường sắt đô thị và đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt về phòng cháy, chữa cháy".

Tiếp thu và giải trình các ý kiến, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn khẳng định tổng mức đầu tư sơ bộ sẽ tiếp tục được chuẩn hóa sau khi lập quy hoạch chi tiết, phương án thanh toán sẽ tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về đầu tư PPP. Thành phố thống nhất với các kiến nghị về ứng dụng công nghệ BIM, kiểm soát địa chất, khảo cổ và cam kết bảo tồn nghiêm ngặt các khu vực di tích cốt lõi, đặc biệt là mặt nước hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn. Không gian ngầm sẽ được phát triển đồng bộ với không gian nổi, phân định rõ ràng giữa phần công cộng và thương mại.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương ghi nhận sự thống nhất của các đại biểu về định hướng sắp xếp hệ thống trụ sở cơ quan thành phố. HĐND thành phố giao UBND thành phố tiếp tục rà soát kỹ quy mô, tổng mức đầu tư, phương án vốn, ranh giới không gian ngầm, giá thuê đất và các giải pháp an toàn phòng cháy chữa cháy trước khi thông qua nghị quyết vào phiên làm việc chiều cùng ngày.