Hà Nội tiếp tục lùi việc thông qua đề án vùng phát thải thấp

Đây là lần thứ hai liên tiếp, nội dung quan trọng này chưa được đưa ra quyết nghị, trong bối cảnh đây được xem là một trong những chính sách có tác động sâu rộng tới giao thông, môi trường và đời sống người dân Thủ đô.

Phát biểu tại kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Trần Thế Cương cho biết qua thẩm tra cho thấy các dự thảo đã được tiếp thu nhiều ý kiến góp ý từ cơ quan chức năng, chuyên gia và các bên liên quan. Tuy nhiên, đây là nhóm chính sách lớn, cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bổ sung thông tin và đánh giá tác động toàn diện hơn.

Theo ông Trần Thế Cương, các nghị quyết phải bảo đảm tính khả thi, công bằng, phù hợp thực tiễn. Đồng thời cần tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi của người dân, tổ chức và doanh nghiệp trước khi trình HĐND thành phố xem xét thông qua tại kỳ họp tiếp theo.

Trước đó, tại kỳ họp ngày 11/5, HĐND TP Hà Nội cũng chưa xem xét thông qua đề án này do chưa bảo đảm đầy đủ hồ sơ, điều kiện trình theo quy định.

Lộ trình vùng phát thải thấp: Thí điểm từ trung tâm Hoàn Kiếm

Theo tờ trình của UBND TP Hà Nội, đề án vùng phát thải thấp được xây dựng theo lộ trình 3 giai đoạn, bắt đầu từ khu vực lõi trung tâm.

Giai đoạn 1 dự kiến triển khai từ 1/7 đến 31/12/2026 tại phường Hoàn Kiếm, chia thành hai khu vực thí điểm. Trong đó, khu vực 1 có diện tích khoảng 0,5 km², chu vi 3,5 km, dân số khoảng 20.000 người; khu vực 2 rộng khoảng 1,65 km², bao trùm phần lớn khu phố cổ.

Tại khu vực 1, đề xuất cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ (ô tô, xe máy, xe gắn máy) lưu thông trong khung giờ từ 19h đến 24h vào các ngày cuối tuần.

Khu vực 2 áp dụng cơ chế kiểm soát chặt hơn, chỉ cho phép phương tiện ưu tiên hoặc phương tiện có giấy phép lưu thông; đồng thời hạn chế xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động trên các nền tảng gọi xe công nghệ và từng bước chuyển đổi sang phương tiện xanh.

Giai đoạn 2 (2027) mở rộng sang phường Cửa Nam, đồng thời siết chặt hơn với ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 và hạn chế xe máy xăng hoạt động kinh doanh trên nền tảng công nghệ.

Giai đoạn 3 (2028-2029) mở rộng toàn bộ khu vực bên trong vành đai 1, gồm 9 phường trung tâm. Khi đó, xe máy không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 3 có thể bị hạn chế lưu thông theo lộ trình.

Điều chỉnh lớn: Giảm hỗ trợ, chuyển từ "cấm" sang "khuyến khích hạn chế"

Trong quá trình thẩm tra, nhiều nội dung của dự thảo đã được điều chỉnh đáng kể nhằm tăng tính khả thi và giảm tác động xã hội.

Đáng chú ý, phương án với xe máy xăng hoạt động trên nền tảng gọi xe công nghệ đã được đề xuất điều chỉnh từ "cấm lưu thông" sang "khuyến khích hạn chế hoạt động" trong giai đoạn thí điểm, đồng thời tiếp tục lộ trình chuyển đổi sang phương tiện năng lượng sạch.

UBND TP Hà Nội cho biết đây không phải thay đổi chủ trương, mà là giải pháp linh hoạt trong giai đoạn đầu nhằm tránh gây xáo trộn lớn đối với sinh kế của tài xế công nghệ và nhu cầu đi lại của người dân. Đồng thời cho phép đánh giá tác động thực tế trước khi áp dụng rộng hơn.

Cùng với đó, chính sách hỗ trợ tài chính cho người dân cũng được điều chỉnh mạnh. Dự thảo ban đầu đề xuất hỗ trợ trực tiếp bằng tiền cho người dân trong khu vực vành đai 1 khi chuyển đổi phương tiện, với mức tối đa từ 5 đến 20 triệu đồng tùy nhóm đối tượng.

Tuy nhiên, sau khi tiếp thu ý kiến thẩm tra, nội dung hỗ trợ trực tiếp bằng tiền và hỗ trợ chung về phí, lệ phí đã được loại bỏ. Thay vào đó, chính sách tập trung vào nhóm yếu thế như hộ nghèo, thông qua các hình thức hỗ trợ vay vốn, hỗ trợ lãi suất và khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng.

Thành phố trước đó dự kiến bổ sung khoảng 6.422 tỷ đồng để triển khai các chính sách hỗ trợ giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, sau khi tiếp thu ý kiến thẩm tra và điều chỉnh, tổng kinh phí dự kiến giảm từ 6.422 tỷ đồng xuống còn hơn 1.045 tỷ đồng.

Cần thêm đánh giá tác động trước khi quyết định

Theo Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của HĐND TP Hà Nội, đây là nhóm chính sách có phạm vi ảnh hưởng lớn, tác động trực tiếp đến hàng triệu người dân, đặc biệt là khu vực nội đô có mật độ phương tiện cao.

Hiện Hà Nội có khoảng 6,9 triệu xe máy, trong đó riêng khu vực vành đai 1 có khoảng 450.000 xe. Kết quả nghiên cứu giai đoạn 2023-2025 cho thấy giao thông là một trong những nguồn phát thải bụi mịn lớn nhất tại Thủ đô, góp phần làm suy giảm chất lượng không khí, đặc biệt ở khu vực trung tâm.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng cần tiếp tục làm rõ tính khả thi của lộ trình, khả năng cân đối ngân sách, cũng như tác động đến hoạt động kinh doanh vận tải và sinh kế người lao động. Đồng thời, việc điều chỉnh từ "cấm" sang "khuyến khích hạn chế" đối với xe công nghệ cần được đánh giá kỹ để bảo đảm thống nhất trong hệ thống chính sách.

Cơ quan soạn thảo cũng nhấn mạnh đã tiếp thu ý kiến từ các hiệp hội, doanh nghiệp nhằm tránh áp lực đột ngột, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, điều chỉnh hệ thống quản lý của các nền tảng gọi xe và tăng cường phương tiện giao thông công cộng.

Dự kiến, HĐND TP Hà Nội sẽ tiếp tục xem xét, thảo luận và quyết nghị các nội dung này tại kỳ họp giữa tháng 6/2026 sau khi hoàn thiện thêm hồ sơ, dữ liệu và đánh giá tác động toàn diện hơn.