Hỗ trợ phục hồi tinh thần, chữa lành sẹo cho gần 100 trẻ khó khăn

Tổn thương tâm lý âm thầm và kéo dài

Với nhiều trẻ em mang sẹo do bỏng, tai nạn hoặc dị tật bẩm sinh, hành trình hồi phục thực sự chỉ bắt đầu sau giai đoạn cấp cứu – khi các em trở về đời sống thường nhật với một cơ thể khác đi và không ít tổn thương tâm lý chưa được gọi tên.

Trong giai đoạn 2024-2025, dự án "Chữa lành sẹo cho em" đã tuyển chọn và đồng hành cùng 93 trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại nhiều địa phương như Hưng Yên, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Nghệ An, Tuyên Quang… Dự án do Đoàn Thanh niên Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp cùng thẩm mỹ viện DW de Beauté triển khai, với mục tiêu không chỉ hỗ trợ điều trị y khoa mà còn góp phần giúp trẻ vượt qua mặc cảm, từng bước hòa nhập với cộng đồng.

Chị Lương Thị Vân Khanh – Giám đốc Thẩm mỹ viện DW de Beauté, người đồng sáng lập dự án, cho biết điều khiến chị trăn trở nhất là nhiều trẻ em gần như bị bỏ lại phía sau, sau khi qua giai đoạn cấp cứu. "Chi phí điều trị sẹo thường rất cao, trong khi công nghệ và điều kiện tiếp cận không đồng đều. Nhưng điều đáng lo hơn là nhiều em phải sống cùng mặc cảm trong thời gian dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển tâm lý và cuộc sống hằng ngày", chị nói.

Trong quá trình tiếp xúc với trẻ em mang sẹo, cảm xúc khiến những người thực hiện dự án nhớ lâu nhất không phải là nỗi đau thể chất, mà là sự dè dặt. Nhiều em ít nói, tránh ánh mắt người đối diện, có xu hướng thu mình khi giao tiếp. "Đó không phải là sự bướng bỉnh hay khép kín bẩm sinh, mà là kết quả của việc các em đã quen với việc bị chú ý, bị hỏi han hoặc so sánh", chị Vân Khanh chia sẻ. Chính sự dè dặt ấy cho thấy tổn thương tâm lý âm thầm kéo dài sau tai nạn hay biến cố.

Các báo cáo chuyên môn cho thấy, ở những trường hợp được điều trị nội khoa phù hợp, bên cạnh sự cải thiện về tình trạng sẹo, sự thay đổi về tâm lý cũng rất rõ rệt: trẻ chủ động hơn trong giao tiếp, tự tin hơn khi đến trường và tham gia sinh hoạt tập thể.

Một không gian để trẻ được lắng nghe

Điểm mấu chốt trong cách tiếp cận của dự án "Chữa lành sẹo cho em" là sự nhẹ nhàng và tôn trọng. Trẻ không bị ép buộc phải chia sẻ câu chuyện cá nhân, không bị đặt vào vai trò "nhân vật đặc biệt". "Mọi hoạt động đều được thiết kế để các em cảm nhận đây là một không gian an toàn, nơi các em được lắng nghe và được là chính mình. Chúng tôi không cố gắng khiến các em thay đổi nhanh, mà chấp nhận đi cùng các em trong nhịp độ riêng", chị Vân Khanh cho biết.

Sự thay đổi vì thế diễn ra chậm nhưng bền bỉ. Có em nhỏ ban đầu luôn cúi mặt, gần như không nói chuyện. Sau một thời gian đồng hành, em bắt đầu chủ động chào hỏi, tham gia sinh hoạt chung và chia sẻ về ước mơ của mình. "Đó là những bước tiến rất nhỏ, nhưng có ý nghĩa lớn", chị Vân Khanh nói.

Theo báo cáo dự án, nhiều trường hợp phải nhiều lần di chuyển quãng đường xa để điều trị, kiên trì trong thời gian dài. Hiệu quả không đến tức thì, song được tích lũy qua từng giai đoạn, phản ánh rõ tinh thần đồng hành lâu dài mà chương trình theo đuổi.

Khó khăn lớn nhất trong hành trình này, theo chị Vân Khanh, là duy trì sự đồng hành lâu dài. Chữa lành không thể vội vàng, trong khi nguồn lực và thời gian đều có giới hạn. Điều đó đòi hỏi sự kiên nhẫn và nhất quán từ những người tham gia.

Chị cũng cho rằng, người lớn đôi khi vô tình thiếu sự thấu hiểu với trẻ em mang sẹo. Chúng ta thường muốn các em "mạnh mẽ lên" thật nhanh, mà quên rằng mỗi đứa trẻ cần một nhịp độ hồi phục riêng. "Khi một đứa trẻ dám nhìn thẳng, dám tham gia và dám thể hiện cảm xúc của mình, đó là dấu hiệu rõ ràng cho thấy các em đang hồi phục từ bên trong", chị nói.

Dự án "Chữa lành sẹo cho em" đã đi được một nửa chặng đường, điều quan trọng nhất không chỉ là kết quả điều trị, mà là cách cộng đồng nhìn nhận trẻ em mang sẹo – bằng sự bình thản và tôn trọng, không thương hại, không tò mò quá mức. Bởi khi trẻ em được đối xử một cách bình đẳng, đó chính là bước khởi đầu quan trọng nhất của hành trình chữa lành.