Hoán đổi ngày nghỉ dịp Giỗ Tổ và 30/4: Vì sao vẫn còn nhiều băn khoăn?

Thông tin Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam dự kiến khảo sát ý kiến người lao động về việc hoán đổi ngày nghỉ để kéo dài kỳ nghỉ lễ nhanh chóng thu hút sự chú ý. Theo ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, việc lấy ý kiến xuất phát từ kiến nghị của nhiều công đoàn cơ sở và người lao động, nhằm tìm phương án hài hòa lợi ích các bên trước khi đề xuất chính thức với cơ quan chức năng.

Theo quy định hiện hành, nếu ngày lễ trùng vào cuối tuần, người lao động sẽ được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Năm nay, Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) rơi vào Chủ nhật, nên sẽ nghỉ bù vào thứ Hai. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp đề xuất điều chỉnh ngày nghỉ bù sang thời điểm khác như thứ Tư hoặc thứ Bảy để nối dài kỳ nghỉ với dịp 30/4 - 1/5, giúp người lao động có kỳ nghỉ liên tục nhiều ngày.

Về lý thuyết, việc hoán đổi ngày nghỉ được xem là hợp lý khi giúp người lao động có kỳ nghỉ dài hơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải ai cũng mong muốn điều đó. Một bộ phận người lao động không có nhu cầu đi xa hay tham gia các hoạt động tốn kém trong dịp nghỉ dài.

 Nghỉ dài chưa chắc là nhu cầu chung

Chị Nguyễn Thu Hà (29 tuổi, nhân viên kinh doanh tại Hà Nội) chia sẻ rằng, với chị, kỳ nghỉ lý tưởng không phải là những chuyến đi đông đúc, tốn kém mà là khoảng thời gian bình yên tại nhà. "Giờ mình tiết kiệm chi phí, ở nhà tập thể dục, nằm thư giãn. Sáng chạy bộ, tập yoga, rồi đi cà phê gần nhà, về nấu ăn, đọc sách, xem phim. Với mình, đó mới là nghỉ ngơi đúng nghĩa", chị nói.

Theo chị Hà, việc kéo dài kỳ nghỉ đôi khi lại vô tình tạo ra áp lực "phải đi đâu đó" để không lãng phí thời gian, trong khi thực tế nhu cầu cá nhân chỉ là nghỉ ngơi nhẹ nhàng. Đặc biệt, trong bối cảnh giá cả dịch vụ tăng cao vào dịp lễ, việc đi du lịch trở thành lựa chọn không mấy hấp dẫn.

"Đi du lịch dịp này nắng nóng, dịch vụ đắt đỏ, chờ đợi, kẹt xe… nhiều khi giống như hành xác. Ở nhà tận hưởng khoảnh khắc bình yên lại dễ chịu hơn nhiều", chị Hà bày tỏ.

Nhiều người lao động trẻ hiện nay cũng có xu hướng ưu tiên nghỉ ngơi tại chỗ, chăm sóc bản thân thay vì di chuyển xa trong các kỳ nghỉ lễ. Điều này cho thấy, việc kéo dài kỳ nghỉ không phải lúc nào cũng đáp ứng đúng nhu cầu thực tế.

Ở góc độ khác, với những người làm việc trong các ngành dịch vụ, bán lẻ, sản xuất…, kỳ nghỉ dài còn kéo theo nhiều hệ lụy. Lịch làm việc bị xáo trộn, áp lực nhân sự tăng lên, trong khi không phải ai cũng được hưởng trọn vẹn những ngày nghỉ đó.

Lo ngại bị động, đảo lộn kế hoạch

Bên cạnh câu chuyện nhu cầu cá nhân, một nguyên nhân quan trọng khác khiến nhiều người không mặn mà với việc hoán đổi ngày nghỉ là thời điểm và cách thức đưa ra quyết định.

Anh Trần Văn Hùng (35 tuổi, kỹ sư xây dựng quê Nghệ An), cho rằng, phần lớn doanh nghiệp và người lao động đều đã có kế hoạch làm việc, nghỉ ngơi từ trước. "Thông thường mỗi doanh nghiệp hoặc người lao động đã có kế hoạch rồi. Hãy để doanh nghiệp và người lao động thực hiện theo luật hoặc thỏa thuận nếu cần", anh Hùng chia sẻ.

Theo anh, việc thay đổi lịch nghỉ sát thời điểm diễn ra kỳ nghỉ có thể gây ra nhiều khó khăn trong việc sắp xếp công việc, đặc biệt với các ngành nghề có tính chất đặc thù như xây dựng. Tiến độ công trình, hợp đồng, nhân lực… đều được tính toán kỹ lưỡng, nên việc "đổi ngày" không đơn giản như trên giấy tờ.

Cùng chung băn khoăn, anh Hoàng Văn Hải (30 tuổi, Bắc Ninh), đặt vấn đề về tính chủ động trong việc xây dựng chính sách. "Tại sao không làm từ đầu năm luôn mà cứ trước kỳ nghỉ lễ mới bàn phương án hoán đổi? Lập dự toán còn làm được từ năm trước, mà mấy ngày nghỉ lại để đến phút chót mới quyết, khiến kế hoạch cả năm bị đảo lộn", anh Hải nói.

Thực tế, nhiều người lao động có kế hoạch về quê, du lịch hoặc sắp xếp công việc cá nhân từ sớm. Khi lịch nghỉ thay đổi, họ có thể phải điều chỉnh lại toàn bộ kế hoạch, thậm chí chịu thêm chi phí phát sinh.

Không chỉ người lao động, doanh nghiệp cũng chịu tác động không nhỏ. Việc thay đổi lịch nghỉ có thể ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất, giao hàng, ký kết hợp đồng… Đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc xoay xở nhân sự trong kỳ nghỉ dài là một bài toán không dễ giải.

Từ những ý kiến trên, có thể thấy, vấn đề không nằm ở việc hoán đổi ngày nghỉ là đúng hay sai, mà ở chỗ cách thức triển khai có thực sự phù hợp hay không. Một chính sách dù có mục tiêu tốt nhưng nếu thiếu tính ổn định và dự báo, vẫn có thể gây ra những tác động ngoài mong muốn.

Việc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tiến hành khảo sát ý kiến người lao động là một bước đi cần thiết. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng quá trình này cần được thực hiện sớm hơn, rộng rãi hơn và có sự tham gia thực chất của cả người lao động lẫn doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đời sống xã hội ngày càng đa dạng, nhu cầu của người lao động cũng không còn đồng nhất. Có người muốn nghỉ dài để đi xa nhưng cũng có người chỉ cần một khoảng nghỉ ngắn, ổn định để tái tạo năng lượng. Vì vậy, việc áp dụng một phương án chung cho tất cả có thể không còn phù hợp.

Ngoài ra, việc công bố lịch nghỉ lễ từ sớm, ngay từ đầu năm, cũng được xem là giải pháp giúp giảm thiểu xáo trộn. Khi có thông tin rõ ràng, cả người lao động và doanh nghiệp đều có thể chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp, tránh tình trạng bị động khi có thay đổi vào phút chót.

Câu chuyện hoán đổi ngày nghỉ lễ Giỗ Tổ vì thế không chỉ là một quyết định mang tính kỹ thuật mà còn phản ánh cách tiếp cận chính sách đối với đời sống người lao động. Làm sao để vừa đảm bảo lợi ích chung, vừa tôn trọng nhu cầu đa dạng của từng cá nhân, đó mới là bài toán cần lời giải thấu đáo.