Hơn 3.000 phụ nữ "ve chai" góp phần bảo vệ môi trường

Bà Hải Yến là 1 trong hơn 3.000 phụ nữ “ve chai” thuộc Hệ sinh thái tuần hoàn XanhNét (dự án của VietCycle), ngày ngày âm thầm góp phần bảo vệ môi trường bằng công việc thu gom phế liệu.

Ông Nguyễn Văn Tuấn – đại diện VietCycle cho biết, trong quá trình triển khai mô hình, đơn vị đã có dịp gặp gỡ và hỗ trợ bà Hải Yến. Mỗi lần gặp, bà đều vui vẻ, xúc động khi có người quan tâm đến cuộc sống của mình. Dù còn nhiều khó khăn, bà vẫn gắn bó với công việc, bởi sự hỗ trợ ấy tiếp thêm cho bà động lực để tiếp tục mưu sinh.

Không chỉ bà Yến, mỗi người trong số họ đều mang theo một câu chuyện riêng về hành trình mưu sinh vất vả. Từ những câu chuyện ấy, VietCycle đã xây dựng nên hệ sinh thái tuần hoàn XanhNét, nơi lực lượng nòng cốt là những người thu gom tự do, được trân trọng gọi là “Chiến binh xanh”.

Đáng chú ý, lực lượng thu gom rác thải hiện nay phần lớn là phụ nữ, chiếm gần 90%, chủ yếu ở độ tuổi trung niên. Họ thường làm việc tự do, thiếu sự kết nối và ít được bảo vệ về quyền lợi. Công cụ lao động thô sơ, điều kiện làm việc tiềm ẩn nhiều rủi ro về tai nạn và sức khỏe.

Theo ông Tuấn, lực lượng này đóng vai trò quan trọng trong vòng tuần hoàn rác thải nhựa, như một "bộ lọc đầu tiên", giúp thu gom đến từng chai nhựa nhỏ nhất. Tuy nhiên, trong thời gian dài, hình ảnh của họ tồn tại một cách lặng lẽ, ít được xã hội nhìn nhận đúng vai trò.

Chính vì vậy, việc lựa chọn phụ nữ làm lực lượng nòng cốt không chỉ xuất phát từ thực tế mà còn thể hiện mong muốn hỗ trợ nhóm lao động yếu thế, giúp họ có tiếng nói và được công nhận nhiều hơn trong xã hội.

Đại diện đơn vị cũng cho rằng, trong bối cảnh các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, đã đến lúc cần nhìn nhận đúng hơn về lực lượng thu gom tự do. Việc xây dựng mạng lưới liên kết hàng nghìn "Chiến binh xanh" không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả thu gom mà còn góp phần thay đổi nhận thức của chính họ về công việc mình đang làm.

"Chúng tôi mong muốn họ hiểu rằng đây không chỉ là công việc mưu sinh mà còn mang ý nghĩa lớn đối với môi trường", ông Tuấn chia sẻ. Đồng thời, đơn vị cũng mong muốn lan tỏa đến cộng đồng thông điệp về trách nhiệm với rác thải, với môi trường sống.

Từ vô hình đến vô hạn

Một trong những hoạt động nổi bật là chương trình tôn vinh "Chiến binh xanh - từ vô hình đến vô hạn". Đại diện đơn vị cho biết, ý tưởng này xuất phát từ chính câu chuyện của rác thải vốn những thứ tồn tại quanh ta nhưng thường bị bỏ qua như vô hình. Không chỉ rác thải, ngay cả những người thu gom cũng từng bị lãng quên trong quá trình phát triển đô thị.

Tuy nhiên, từ "sự vô hình" ấy, một hành trình mới đã bắt đầu. Thông qua các dự án, rác thải được nhìn nhận lại như một nguồn tài nguyên có thể tái sinh trong nền kinh tế tuần hoàn. Cùng với đó, những người lao động thu gom cũng dần được ghi nhận, tôn vinh và có cơ hội phát triển.

Theo ông Tuấn, "từ vô hình đến vô hạn" không chỉ là hành trình của rác thải mà còn là hành trình thay đổi nhận thức của cộng đồng, nơi những điều nhỏ bé cũng có thể tạo ra giá trị bền vững nếu được nhìn nhận đúng và hành động kịp thời.

Trước khi tham gia mạng lưới, phần lớn người lao động làm việc đơn lẻ, thu nhập bấp bênh. Khi tham gia, họ được hỗ trợ nhu yếu phẩm, đồng phục, bảo hộ lao động; được tập huấn về kỹ năng thu gom, phân loại rác, an toàn lao động, quản lý tài chính, cũng như các nội dung liên quan đến bình đẳng giới. Ngoài ra, hàng trăm suất bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và phương tiện làm việc như xe đạp cũng được trao tặng, góp phần cải thiện điều kiện lao động.

Sự thay đổi lớn nhất là ở nhận thức. Từ chỗ e dè, nhiều người đã tự tin hơn, sẵn sàng chia sẻ suy nghĩ, bày tỏ quan điểm trong các hoạt động chung. "Trước đây, họ ít khi dám nói về công việc của mình, nhưng giờ đây đã cởi mở hơn, thậm chí có người quyết định ở lại thành phố làm việc lâu dài", ông cho biết.

Trong quá trình triển khai, điều khiến đơn vị ấn tượng nhất là sự thay đổi tích cực về tinh thần của các "Chiến binh xanh". Họ trở nên năng động, mạnh dạn hơn khi tiếp xúc với các tổ chức, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Những thay đổi đó cũng giúp đơn vị hiểu rõ hơn nhu cầu, mong muốn của họ để có những hỗ trợ phù hợp, hiệu quả hơn.

Ở góc độ rộng hơn, đại diện đơn vị cho rằng câu chuyện môi trường cần sự chung tay của toàn xã hội. Việc thay đổi nhận thức, đặc biệt là thói quen phân loại rác tại nguồn, là một trong những giải pháp quan trọng hiện nay. Không chỉ giúp không gian sống gọn gàng hơn, việc phân loại rác còn giảm bớt áp lực cho lực lượng thu gom, đồng thời nâng cao hiệu quả tái chế.

Từ những hoạt động thiết thực, mô hình đang góp phần hình thành vòng tuần hoàn rác thải, biến những vật liệu bị bỏ đi thành tài nguyên có giá trị. Đồng thời, từng bước thay đổi cách nhìn của xã hội về những người lao động thầm lặng, giúp họ được ghi nhận, tôn trọng và có cơ hội phát triển bền vững hơn.