Hơn 40 năm "sống đợi" trong khu di tích lăng vua chờ giải tỏa
Hàng chục hộ dân đang “sống đợi” trong khuôn viên di tích lăng vua Dục Đức (An Lăng), TP Huế, trong những căn nhà chật chội, xuống cấp.
Ghi nhận tại khu vực di tích lăng Dục Đức, phường An Cựu, TP Huế, những căn nhà nằm xen giữa không gian di tích. Nhiều căn đã xuống cấp sau hàng chục năm sử dụng. Có gia đình đã gắn bó với nơi này hơn 40 năm, nhiều lần nghe chủ trương di dời nhưng đến nay vẫn chưa thể chuyển đi.
Bà Nguyễn Thị Tươi (80 tuổi) cho biết gia đình bà sống tại dãy nhà đất tập thể do ngành giáo dục cấp từ cuối những năm 1970. Khu đất rộng hơn 300m² nằm cạnh khu vực di tích lăng Dục Đức. Căn nhà xuống cấp nhưng gia đình không thể xây dựng mới, chỉ có thể sửa chữa, nâng cấp nhiều lần để bảo đảm sinh hoạt.
Theo bà Tươi, con cháu của vợ chồng bà đều sinh sống, lập nghiệp ở miền Nam. Hiện chỉ còn hai vợ chồng già ở lại, trong đó chồng bà đã 92 tuổi. “Chúng tôi mong sớm được tái định cư gần đây để hai vợ chồng già đỡ đi lại vất vả”, bà Tươi chia sẻ.
Cùng chung mong muốn, ông Hoàng Văn Phỉ (83 tuổi), nguyên cán bộ Ty Công nghiệp tỉnh Bình Trị Thiên cũ, đã sống tại khu nhà tập thể này hơn 45 năm. Gia đình ông hiện có 4 người cùng sống trong căn hộ rộng khoảng 30m² ở số 10 Duy Tân.Theo ông Phỉ, căn nhà ngày càng xuống cấp. Mỗi khi trời mưa, mái nhà bị dột; những ngày nắng nóng, bên trong căn hộ rất oi bức.
Ông Mai Hiền (58 tuổi), trú tại kiệt 12 đường Duy Tân, cho biết gia đình ông đã sống tại đây hơn 40 năm. Gần đây, các đơn vị chức năng đã đến đo đạc đất đai, nhà cửa để chuẩn bị cho việc di dời. Ông Hiền cho rằng gia đình mình đến sinh sống tại khu vực này từ trước khi lăng Dục Đức được quy hoạch, bảo vệ và công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Tuy nhiên, sau đó vẫn có nhiều hộ dân đến ở, trong đó có những trường hợp hoàn cảnh khó khăn. “Mong Nhà nước có những chính sách hỗ trợ nhân văn để bà con có nơi an cư, lạc nghiệp”, ông Hiền nói.
Ông Lê Thăng Long - Phó Chủ tịch UBND phường An Cựu (Huế) - cho biết, địa phương đang phối hợp các cơ quan liên quan thực hiện giải phóng mặt bằng khu vực An Lăng. Thông báo thu hồi đất tại khu vực này được ban hành từ tháng 8/2025, với diện tích hơn 4,4ha. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, đến nay công tác này vẫn còn nhiều vướng mắc.
Theo ông Long, toàn bộ 148 hồ sơ đã được kiểm kê. Trong đó, 68 hồ sơ đã được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ; 80 hồ sơ chưa được phê duyệt. Trong số các hồ sơ đã được phê duyệt, mới có 29 hộ được phê duyệt tái định cư. Các hộ này chưa bàn giao mặt bằng và chưa được cấp đất tái định cư.
Lãnh đạo UBND phường An Cựu cho biết khó khăn chủ yếu là xác minh nguồn gốc đất, xác định chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Việc sử dụng, chuyển nhượng nhà đất diễn ra qua nhiều thời kỳ nên hồ sơ, nguồn gốc đất có nhiều khác biệt.
Một số trường hợp vướng do nhà, đất được chuyển nhượng sau ngày 1/7/2014; đất có nguồn gốc lấn, chiếm sau thời điểm khoanh vùng bảo vệ di tích năm 1991 và một số trường hợp khác.
Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết, việc người dân sinh sống trong khu vực bảo vệ di tích ảnh hưởng đến cảnh quan An Lăng. Tuy nhiên, theo ông Trung, công tác quản lý phải hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ di tích và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Sau khi các hộ dân được di dời, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế sẽ chỉnh trang cảnh quan, tạo điều kiện bảo tồn và phát huy giá trị của An Lăng.
Theo UBND phường An Cựu, trong giai đoạn 2 của dự án di dời dân cư khu vực I Kinh thành Huế, trên địa bàn phường có 2 di tích là lăng Dục Đức và lăng Vạn Vạn với tổng cộng 165 hộ bị ảnh hưởng. Các hộ dân tại lăng Vạn Vạn đã hoàn thành việc phê duyệt hồ sơ và giá trị bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Trong khi đó, tại lăng Dục Đức, nhiều hồ sơ còn vướng do việc mua bán đất bằng giấy tay và thời điểm người dân đến sinh sống. Phường An Cựu đã báo cáo UBND TP Huế để có phương án xử lý phù hợp, bảo đảm tính nhân văn nhưng vẫn tuân thủ các quy định hiện hành.
