Xem thêm thông tin của Báo PNVN trên
Phụ nữ Việt Nam
MỚI NHẤT ĐỘC QUYỀN MULTIMEDIA CHUYÊN ĐỀ

Hồn nhà trong không gian xanh

Đỗ Ba
Hồn nhà trong không gian xanh

Ảnh minh họa

Với KTS Trần Lê Nam, cây xanh không chỉ làm dịu không gian sống mà còn mang hồn cốt của nhà Việt, góp phần nuôi dưỡng tình cảm và gắn kết gia đình.

Ngôi nhà cũng có một đời sống

Tôi gặp KTS Trần Lê Nam trong một cuộc trò chuyện về xu hướng đưa cây xanh vào nhà ở và các công trình phục vụ cộng đồng. Cứ ngỡ câu chuyện sẽ xoay quanh những khoảng sân, giếng trời, vườn trên mái hay cách bố trí cây cối sao cho đẹp mắt. Nhưng người kiến trúc sư sinh năm 1974 lại mở ra một góc nhìn khác: Ngôi nhà cũng có đời sống riêng.

Sinh ra ở Sơn Tây, vùng đất thuộc Hà Tây cũ, nay là Hà Nội, anh Nam đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề quy hoạch, kiến trúc. Từng làm việc trong lĩnh vực quy hoạch thuộc Bộ Xây dựng, rồi chuyển vào TPHCM sinh sống, anh có cơ hội quan sát nhiều vùng đất, nhiều kiểu nhà và những cách con người tổ chức cuộc sống.

Theo anh, ngôi nhà Việt không đơn thuần là tập hợp của gạch, đá, sắt thép hay bê tông. Nó cũng trải qua những chặng đường như một thực thể sống: Được hình thành, trưởng thành, đổi thay theo thời gian rồi dần cũ đi.

Hồn nhà trong không gian xanh - Ảnh 1.

KTS Trần Lê Nam

Anh lấy ví dụ về những bậc cầu thang gỗ ngày xưa. Ban đầu, gỗ chưa chắc đã đẹp nhất, nhưng qua năm tháng sử dụng, bề mặt dần bóng lên, mang vẻ đẹp của thời gian. Rồi cũng đến lúc nước sơn phai màu, mái nhà cần sửa chữa, những vật dụng không còn nguyên vẹn.

Nhưng điều khiến tôi chú ý hơn cả là cách anh nói về con người sống trong ngôi nhà ấy. Với anh, con người chính là nguồn sinh khí quan trọng nhất của mái ấm. Một ngôi nhà được chăm chút, sửa sang, giữ gìn mỗi ngày sẽ có sức sống khác với nơi bị bỏ mặc. Và phía sau việc chăm sóc vật chất còn là tình cảm mà con người gửi gắm vào không gian sống.

Từ cách nhìn ấy, cây xanh trở thành một phần tự nhiên của kiến trúc.

Ở góc độ môi trường, cây xanh có thể góp phần điều hòa khí hậu, tạo bóng mát, giảm bụi và tiếng ồn khi được bố trí phù hợp. Những khoảng xanh cũng giúp làm mềm các khối bê tông, tạo cảm giác thư thái giữa nhịp sống đô thị.

Tuy nhiên, đưa cây vào nhà không có nghĩa cứ trồng càng nhiều càng tốt. Cây cần được lựa chọn theo điều kiện ánh sáng, thông gió, diện tích và khả năng chăm sóc. Những mảng xanh bám tường nếu thiếu giải pháp kỹ thuật phù hợp còn có thể ảnh hưởng đến kết cấu, bề mặt công trình.

Điều đáng nói là cây xanh không chỉ đem lại giá trị vật lý. Đó còn là nơi con người gửi vào những cảm xúc, những thói quen chăm sóc và cả tình yêu dành cho tổ ấm. Một người cha tưới cây mỗi sáng, người mẹ nâng niu chậu hoa ngoài hiên, đứa trẻ háo hức chờ chiếc lá non đầu tiên... Những khoảnh khắc tưởng chừng nhỏ bé ấy lại có thể trở thành sợi dây kết nối các thành viên.

Những cái cây lớn lên cùng ký ức

Trong cuộc trò chuyện, KTS Trần Lê Nam nhắc đến hình ảnh cây nhãn được trồng trước sân nhà từ thuở nhỏ. Nhiều năm sau, khi con người đã trưởng thành, cây nhãn cũng lớn lên. Điều còn đọng lại không hẳn cây cho bao nhiêu quả mà là những ký ức gắn với bóng cây, khoảng sân và những người thân yêu.

Tôi thích cách anh nhìn nhận giá trị ấy.

Một ngôi nhà có thể thay đổi đồ đạc, sửa sang nhiều lần, nhưng đôi khi chỉ cần nhìn thấy cây cũ trước sân, người ta đã nhớ về cả một quãng đời.

Cũng như vậy, chiếc bàn học cũ, cái giường nhỏ hay chiếc nôi từng ru con ngủ đều có thể trở thành những vật lưu giữ tình cảm gia đình.

Anh kể về kiểu nội thất được thiết kế để thích ứng với sự trưởng thành của trẻ: Từ chiếc cũi ban đầu có thể thay đổi công năng thành bàn học, giường ngủ. Cách làm ấy không chỉ tiết kiệm tài nguyên mà còn giúp con người gắn bó lâu dài với những vật dụng thân thuộc.

Tôi chợt nghĩ, hóa ra kiến trúc xanh không nhất thiết phải bắt đầu từ những công trình lớn lao, đắt tiền. Đôi khi, đó là việc giữ lại một cái cây, sử dụng bền lâu một món đồ, dành thêm khoảng trống cho nắng và gió, hay cùng nhau chăm sóc một góc ban công.

Nhắc đến sự gắn bó, anh Nam nhớ cả tập tục sửa sang nhà cửa mỗi dịp Tết. Cái nếp "dọn nhà đón Tết" ấy là một nét văn hóa rất Việt. Sau một năm bận rộn, cha con cùng quét dọn, sơn sửa, chăm chút lại ngôi nhà để đón mùa xuân. Điều quý giá không chỉ là căn nhà sạch đẹp hơn, mà còn là thời gian gia đình cùng làm một việc, cùng chuẩn bị cho ngày đoàn viên.

Nghe anh kể, tôi nhận ra có những giá trị của mái ấm chẳng thể đo bằng diện tích xây dựng hay giá tiền nội thất. Đó là cảm giác được trở về.

Có lẽ tâm hồn nghệ thuật cũng góp phần tạo nên cách nhìn giàu cảm xúc ấy. Anh Nam kể rằng từ nhỏ, dù lớn lên ở miền Bắc, anh đã mê cải lương qua những đoàn hát miền Nam về biểu diễn gần nhà. Tình yêu dành cho loại hình nghệ thuật phương Nam ấy theo anh suốt những năm tháng trưởng thành, như một mối duyên riêng với vùng đất sau này anh chọn gắn bó.

Để muộn phiền bên ngoài cửa

Rời câu chuyện của KTS Trần Lê Nam, tôi bất chợt nhớ đến ngụ ngôn Cây phiền muộn từng đọc thuở nhỏ. Chuyện kể về một người thợ mộc trải qua ngày làm việc đầy trắc trở. Mái nhà khó sửa, máy cưa hỏng, xe tải trục trặc. Trên đường về, anh im lặng vì mệt mỏi. Nhưng khi đến trước cửa nhà, người thợ dừng lại bên một cái cây nhỏ, đưa tay chạm vào cành lá. Bước qua cánh cửa, anh như trở thành người khác. Anh vui vẻ ôm hai con, dịu dàng hôn vợ, dành cho gia đình những nụ cười ấm áp.

Hồn nhà trong không gian xanh - Ảnh 2.

Khi được hỏi, người thợ giải thích rằng đó là cây phiền muộn của mình. Mỗi chiều, anh gửi lại những bực dọc, lo toan lên cây trước khi bước vào nhà. Sáng hôm sau, khi quay lại nhận những muộn phiền ấy, anh thường thấy chúng đã vơi đi rất nhiều.

Tôi không biết người thợ mộc trong câu chuyện có thật hay không. Nhưng thông điệp mà câu chuyện để lại thì thật gần gũi. Người đàn ông ấy không thể tránh khỏi những nhọc nhằn ngoài xã hội. Anh cũng chẳng có phép màu để làm mọi khó khăn biến mất. Điều anh có thể làm là cố gắng không để những điều không vui trở thành gánh nặng cho vợ con.

Và đó có lẽ cũng là một cách yêu thương.

Chúng ta thường nói gia đình là tế bào của xã hội. Nhưng nếu nhìn gần hơn, mỗi thành viên cũng chính là một phần làm nên sức sống của gia đình ấy. Một người biết lắng nghe, một người biết nhường nhịn, một người sẵn lòng sẻ chia... đều đang góp phần vun đắp sự bình yên cho mái ấm.

Với người đàn ông, trách nhiệm dành cho vợ con không chỉ nằm ở việc kiếm tiền, xây nhà hay sắm sửa tiện nghi. Đôi khi, đó còn là sự dịu dàng sau một ngày mệt mỏi, là việc cùng vợ chăm con, dọn dẹp nhà cửa, hay biết đặt những bực dọc xuống trước khi bước qua ngưỡng cửa.

Bởi một ngôi nhà có thể được xây dựng bằng tiền bạc, nhưng mái ấm cần được nuôi dưỡng bằng tình thương và trách nhiệm của tất cả thành viên.

Tôi nhớ lại quan điểm của KTS Trần Lê Nam về ngôi nhà như một thực thể sống. Có lẽ điều làm cho thực thể ấy thật sự có sức sống không chỉ là những mảng xanh được kiến trúc sư khéo léo đưa vào công trình, mà còn là cách những người sống bên trong đối xử với nhau.

Một chậu cây cần nước, ánh sáng và sự chăm sóc để lớn lên. Một gia đình cũng cần sự quan tâm, bao dung và những hành động yêu thương mỗi ngày. Và biết đâu, trước cửa mỗi mái nhà, dù có hay không một cái cây thật sự, chúng ta đều có thể dành một khoảng lặng để gửi lại những phiền muộn không đáng mang vào. Để khi cánh cửa mở ra, điều đầu tiên những người thân yêu nhận được là một nụ cười.

Bởi sau cùng, mái ấm ngọt ngào không nhất thiết là nơi có ngôi nhà đẹp nhất, mà là nơi mỗi người luôn muốn trở về, và có những người đang mong mình trở về. 

Ý kiến của bạn
Bình luận