Hợp Thịnh xây dựng môi trường văn hóa trong lễ hội từ những việc làm thiết thực

Chủ động triển khai đồng bộ, lấy Ban Quản lý di tích làm nòng cốt

PV: Xin ông cho biết xã Hợp Thịnh đã triển khai Bộ tiêu chí xây dựng môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống như thế nào; đồng thời, địa phương ưu tiên những nội dung trọng tâm nào để xây dựng mô hình điểm?

Ông Phạm Văn Hà: Hiện nay, trên địa bàn xã có 01 lễ hội cấp xã là Lễ hội Chùa Y Sơn - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; ngoài ra còn có 19 lễ hội truyền thống được tổ chức định kỳ hằng năm tại các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo do Tiểu ban quản lý di tích, Ban quản lý các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo ở các thôn chủ trì tổ chức theo quy định.

Qua đó, UBND xã xác định việc triển khai Bộ tiêu chí về xây dựng môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác quản lý nhà nước về lễ hội. 

UBND xã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn; thành lập Ban Quản lý di tích lịch sử - văn hóa xã, các Tiểu ban quản lý di tích và Ban tổ chức lễ hội ở các thôn; phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận, cá nhân trong công tác quản lý di tích và quá trình tổ chức từng lễ hội; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm việc thực hiện Bộ tiêu chí đạt hiệu quả thực chất, tránh hình thức.

Ban Quản lý di tích và Ban tổ chức lễ hội được xác định là chủ thể trực tiếp triển khai Bộ tiêu chí, có trách nhiệm bảo đảm đầy đủ các điều kiện về công tác quản lý, tổ chức, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và nội dung hoạt động lễ hội theo đúng quy định của pháp luật. 

Cùng với đó, các cơ sở cung ứng dịch vụ tại lễ hội cần nghiêm túc chấp hành quy định của pháp luật, thực hiện cam kết kinh doanh văn minh, an toàn, đúng giá, đúng chuẩn mực, góp phần xây dựng hình ảnh đẹp, thân thiện của lễ hội truyền thống trong mắt Nhân dân và du khách.

Các nội dung được xã ưu tiên triển khai gồm: tăng cường chỉ đạo xây dựng nếp sống văn minh trong tổ chức và tham gia lễ hội; bảo đảm vệ sinh môi trường, cảnh quan xanh, sạch, đẹp tại khu vực di tích và không gian lễ hội; giữ vững an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy và chữa cháy; thực hiện nếp sống văn minh trong hoạt động tín ngưỡng, từng bước hạn chế các biểu hiện mê tín dị đoan; sắp xếp hoạt động dịch vụ bảo đảm phù hợp, công khai, minh bạch; đồng thời tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức, trách nhiệm và ứng xử văn minh của người dân, du khách.

PV: Sau thời gian triển khai, việc áp dụng Bộ tiêu chí đã tạo ra những chuyển biến như thế nào trong công tác tổ chức lễ hội trên địa bàn, nhất là về thực hiện nếp sống văn minh, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh trật tự và ứng xử của người dân, du khách?

Ông Phạm Văn Hà: Sau thời gian triển khai thực hiện, công tác tổ chức lễ hội trên địa bàn xã đã có nhiều chuyển biến tích cực, rõ nét. Nhận thức và ý thức chấp hành các quy định của người dân và du khách từng bước được nâng lên; các hành vi thiếu văn minh như chen lấn, xả rác không đúng nơi quy định và một số biểu hiện phản cảm trong không gian lễ hội cơ bản được hạn chế.

Công tác vệ sinh môi trường được quan tâm thực hiện thường xuyên trước, trong và sau lễ hội; cảnh quan tại các khu di tích, cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo được giữ gìn sạch sẽ, gọn gàng hơn. Lực lượng chức năng, các tổ tự quản và các bộ phận phục vụ lễ hội đã phối hợp tương đối chặt chẽ trong việc bảo đảm an ninh trật tự, phân luồng giao thông, phòng ngừa cháy, nổ và kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. 

Bên cạnh đó, hoạt động kinh doanh, dịch vụ phục vụ lễ hội được sắp xếp theo hướng nền nếp, góp phần xây dựng hình ảnh lễ hội văn minh, an toàn, thân thiện.

PV: Trong quá trình xây dựng mô hình điểm, xã Hợp Thịnh đã huy động sự tham gia của các tổ chức, Ban Quản lý di tích và Nhân dân như thế nào nhằm tạo sự đồng thuận và phát huy vai trò của cộng đồng?

Ông Phạm Văn Hà: Trong quá trình triển khai mô hình điểm, UBND xã đã phát huy vai trò phối hợp của Ban Quản lý di tích, Ủy ban MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, các thôn và các lực lượng liên quan trong công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện Bộ tiêu chí. 

Ban Quản lý di tích phối hợp với lãnh đạo các thôn trên địa bàn tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn và vận động các tổ chức, cá nhân ký cam kết thực hiện nếp sống văn minh, bảo vệ di tích, giữ gìn vệ sinh môi trường và chấp hành các quy định trong thời gian diễn ra lễ hội.

Người dân trên địa bàn tích cực tham gia các hoạt động vệ sinh cảnh quan, bảo đảm an ninh trật tự, hỗ trợ hướng dẫn du khách, đồng thời tham gia giám sát việc thực hiện các quy định tại lễ hội. Việc huy động sự tham gia của cộng đồng đã góp phần tạo sự đồng thuận trong Nhân dân, nâng cao trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tại địa phương.

Gỡ khó từ cơ sở, hướng tới nhân rộng mô hình hiệu quả

PV: Trong quá trình triển khai Bộ tiêu chí, địa phương gặp những khó khăn, vướng mắc gì và đã thực hiện các giải pháp nào để vừa bảo tồn giá trị truyền thống của lễ hội, vừa đáp ứng yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa văn minh, lành mạnh?

Ông Phạm Văn Hà: Trong quá trình tổ chức thực hiện, địa phương còn gặp một số khó khăn, vướng mắc như: nguồn kinh phí phục vụ công tác tổ chức và đầu tư cơ sở vật chất còn hạn chế; hạ tầng tại một số khu vực phục vụ lễ hội chưa đồng bộ; một bộ phận người dân và du khách vẫn còn những thói quen, hành vi chưa thực sự phù hợp với yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa trong lễ hội.

Để khắc phục những tồn tại nêu trên, xã đã tăng cường công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phù hợp; đẩy mạnh xã hội hóa, huy động các nguồn lực hợp pháp để đầu tư, cải thiện cơ sở vật chất; thường xuyên tổ chức hướng dẫn, tập huấn cho Ban Quản lý di tích và các lực lượng tham gia phục vụ lễ hội; đồng thời tăng cường kiểm tra, nhắc nhở, kịp thời chấn chỉnh và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định. 

Cùng với đó, địa phương chú trọng giữ gìn các nghi lễ, phong tục truyền thống có giá trị văn hóa tốt đẹp; loại bỏ hủ tục, biểu hiện mê tín dị đoan và các hoạt động không còn phù hợp với nếp sống văn minh.

PV: Từ kết quả bước đầu trong triển khai mô hình điểm, xã Hợp Thịnh rút ra những bài học kinh nghiệm và có kiến nghị gì nhằm tiếp tục hoàn thiện, nhân rộng việc thực hiện Bộ tiêu chí trong thời gian tới?

Ông Phạm Văn Hà: Qua quá trình triển khai thực hiện mô hình điểm, xã Hợp Thịnh rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau: cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền; phát huy vai trò nòng cốt của Ban Quản lý di tích và các tổ chức đoàn thể; lấy người dân làm trung tâm của quá trình thực hiện, tạo sự đồng thuận và tham gia tích cực của cộng đồng; tăng cường công tác tuyên truyền, kiểm tra, giám sát và kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân thực hiện tốt.

Từ thực tiễn triển khai, địa phương kiến nghị cấp trên tiếp tục quan tâm hỗ trợ kinh phí đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ công tác tổ chức lễ hội; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác quản lý và phục vụ lễ hội; có hướng dẫn thống nhất, cụ thể hơn trong việc triển khai Bộ tiêu chí và nhân rộng các mô hình hiệu quả. 

Đồng thời, cần tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương nhằm nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với xây dựng môi trường văn hóa văn minh, lành mạnh trong giai đoạn hiện nay.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!