Khánh Hòa: "5 không, 3 sạch, 3 an" vun đắp cuộc sống mới cho phụ nữ miền núi

Đổi thay từ những nếp nghĩ, cách làm

Vượt qua cung đường quanh co men theo triền núi, chúng tôi đến xã Nam Khánh Vĩnh, địa bàn có 15 dân tộc thiểu số cùng sinh sống, chiếm khoảng 94% dân số toàn xã. Cuộc sống của người dân nơi đây vẫn còn nhiều khó khăn, không ít gia đình còn chật vật với sinh kế, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn. Giữa những nhọc nhằn ấy, phụ nữ vùng cao vẫn đang từng ngày góp sức làm đổi thay diện mạo quê hương và thay đổi cuộc sống của chính mình.

Tại thôn Liên Sang, chị Cao Thị La (46 tuổi, người Raglai) – hội viên phụ nữ tiêu biểu của xã kể: Đã nhiều năm gắn bó với công tác Hội và chứng kiến không ít thiệt thòi mà phụ nữ, trẻ em gái phải chịu bởi những tập quán lạc hậu. Điều khiến chị trăn trở nhất là nạn tảo hôn khiến nhiều em gái phải sớm gác lại việc học, khép lại những ước mơ khi tuổi đời còn quá trẻ. Vì thế, chị luôn kiên trì vận động, tìm cách thay đổi nhận thức của từng gia đình.

Chị vẫn nhớ câu chuyện em Cao Thị Mỹ Tuyền (14 tuổi) suýt phải bỏ học để lấy chồng. Biết tin, chị tìm đến tận nhà trò chuyện, phân tích những thiệt thòi khi kết hôn sớm, khuyên gia đình cho em tiếp tục đến trường. Chị mong Tuyền hiểu rằng, tuổi 16 là quãng thanh xuân đẹp đẽ để em được học tập, vui chơi, lớn lên bên bạn bè, thay vì sớm gánh trên vai những lo toan của cuộc sống hôn nhân khi còn chưa kịp trưởng thành.

Những lời khuyên chân tình cuối cùng cũng lay động được gia đình. Anh Cao Hiệp - bố của Tuyền, quyết định hủy hôn, tạo điều kiện để con gái tiếp tục đi học.

Chị La hiểu rằng, để phụ nữ có tiếng nói và vị thế trong gia đình, trước hết cần có sự tự chủ về kinh tế. Nghĩ vậy, chị bắt đầu phát triển sản xuất trên chính mảnh đất của gia đình với các mô hình trồng bưởi, trồng keo, nuôi bò… 

Sau những kinh nghiệm tích lũy được, chị chia sẻ cách làm, hướng dẫn hội viên tận dụng điện thoại thông minh để tìm kiếm đầu ra cho nông sản. Sự hướng dẫn ấy tiếp thêm động lực để nhiều phụ nữ ở Liên Sang như chị Đinh Thị Thúy Hiền, chị Cao Thị Mính… mạnh dạn phát triển kinh tế, cải thiện thu nhập gia đình.

"Có thu nhập riêng, phụ nữ sẽ tự tin hơn, có điều kiện chăm lo cho con cái và cùng chồng gánh vác việc lớn, nhỏ trong nhà. Với tôi, 'an' trước hết là người phụ nữ có sinh kế ổn định, có tiếng nói trong gia đình, được chủ động vun vén cuộc sống của mình. Khi mỗi gia đình ấm no, hạnh phúc, thôn xóm cũng thêm khang trang, quê hương ngày càng đổi thay", chị La chia sẻ.

Bà Lê Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQVN xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Nam Khánh Vĩnh, cho biết, sau sáp nhập, tổ chức Hội có 1.804 hội viên, sinh hoạt tại 6 chi hội. Đến nay, toàn xã có 824/1300 hộ đạt tiêu chuẩn gia đình "5 không, 3 sạch, 3 an" (đạt tỷ lệ 63,4%).

Để các tiêu chí đi vào đời sống, Hội cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực như: các gia đình xây dựng cuộc sống không bạo lực, không vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội; hướng dẫn chị em đào hố rác có nắp đậy sau vườn, rác hữu cơ thì ủ men vi sinh làm phân bón…

Riêng tại thôn Liên Sang, từ tháng 3, mô hình Chi hội Phụ nữ "5 không, 3 sạch, 3 an" được triển khai nhằm cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV và Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ tỉnh Khánh Hoà lần thứ I. Liên Sang được chọn làm địa bàn triển khai mô hình với lực lượng hội viên nòng cốt nhiệt tình, có khả năng tập hợp, vận động các gia đình cùng chung tay thực hiện. Đây cũng là địa bàn còn những hạn chế về vệ sinh môi trường, cảnh quan và đời sống một số hộ gia đình cần được quan tâm cải thiện.

Phía sau những kết quả bước đầu, hành trình ấy vẫn còn không ít trở ngại, nhất là khi thực hiện các tiêu chí "3 an". Ở một số khu vực, nguồn nước sạch chưa ổn định, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, đời sống người dân vẫn nhiều thiếu thốn. Những khó khăn này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và chất lượng cuộc sống của phụ nữ, trẻ em. Đây cũng là nỗi trăn trở của cán bộ Hội là làm sao để mỗi tiêu chí thực sự đi vào cuộc sống, trở thành điều kiện tốt hơn cho phụ nữ và trẻ em vươn lên.

Đưa "3 an" thành điểm tựa cho từng mái ấm

Từ những bản làng miền núi còn nhiều gian khó đến những miền quê rực rỡ sắc hoa, từ con đường quanh co nơi thôn bản đến những khu phố đô thị khang trang, phụ nữ Khánh Hòa đang góp sức đưa mục tiêu xây dựng nông thôn mới đi vào từng mái ấm, từng cộng đồng dân cư.

Qua hơn 15 năm thực hiện cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch", nay được bổ sung các tiêu chí "3 an", những việc làm của chị em đã góp phần giải quyết nhiều vấn đề thiết thực trong đời sống. Có người kiên trì vận động gia đình từ bỏ hủ tục, giữ con trẻ tiếp tục đến trường; người mạnh dạn phát triển kinh tế, tạo dựng sinh kế; người cần mẫn chăm chút đường làng, ngõ phố, vun đắp những mái ấm bình đẳng, hạnh phúc.

Từ những việc làm cụ thể ấy, phụ nữ trực tiếp góp sức thực hiện Tiêu chí số 6 về Giảm nghèo và An sinh xã hội trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Tiêu chí này giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm người dân được thụ hưởng thành quả phát triển, có cơ hội cải thiện thu nhập, tiếp cận các chính sách an sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống. Vì vậy, mỗi gia đình vươn lên thoát nghèo, mỗi phụ nữ có thêm sinh kế, mỗi trẻ em được bảo vệ và tiếp tục đến trường đều là những kết quả cụ thể góp phần hiện thực hóa mục tiêu ấy.

Bà Nguyễn Quỳnh Nga, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Khánh Hòa cho biết, 15 năm thực hiện cuộc vận động gắn với xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2025, các cấp Hội đã xây dựng gần 3.000 công trình; giúp 3.426 hộ thoát nghèo; hỗ trợ 166.570 lượt hội viên vay vốn; trao tặng hơn 7.000 phương tiện sinh kế; xây dựng, sửa chữa 500 nhà "Mái ấm tình thương". Hội còn dạy nghề cho 36.320 phụ nữ, giới thiệu việc làm cho 90.107 người; có 206.976 hộ gia đình hội viên đạt 8 tiêu chí của cuộc vận động, đạt 82,5%...

Đằng sau những con số ấy là sự đồng hành của tổ chức Hội được đo bằng những thay đổi gần gũi như thế, đó là một sinh kế được trao, một hoàn cảnh khó khăn được sẻ chia, một gia đình có thêm điều kiện vươn lên.

Từ nền tảng đó, bước sang giai đoạn mới, cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an" đặt ra yêu cầu cao hơn, hướng đến những giá trị toàn diện hơn trong mỗi gia đình và cộng đồng. Trong đó, có 11 tiêu chí: "5 không" gồm: Không nghèo, không bạo lực, không vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội, không lãng phí, không có trẻ suy dinh dưỡng và bỏ học; "3 sạch" gồm: Sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ; "3 an" gồm: An toàn, an tâm, an sinh.

Tính đến tháng 11/2026, các cấp Hội giúp thêm 1.182 hộ gia đình đạt 11 tiêu chí "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an"; triển khai 154 công trình/phần việc gắn với nhu cầu thiết thực của cộng đồng như: Tuyến đường cờ, tuyến đường hoa, tuyến đường văn minh xanh sạch đẹp, ngôi nhà xanh, tuyến đường đô thị văn minh, tuyến đường năng lượng mặt trời, công trình hệ thống lọc nước cho trường Tiểu học; khu dân cư tự quản bảo vệ môi trường.

Cùng với đó, 235 mô hình, câu lạc bộ tiếp tục được duy trì, thu hút hơn 1.500 hội viên chung tay vun đắp gia đình hạnh phúc, xây dựng khu dân cư xanh, sạch, văn minh.

Ở chặng đường tiếp theo, Hội LHPN tỉnh xác định đưa các tiêu chí "3 an" đi sâu vào đời sống, trở thành nền nếp trong mỗi gia đình. Để làm được điều đó, các cấp Hội tiếp tục đổi mới cách tuyên truyền, vận động; khuyến khích hội viên chủ động phát hiện, lên tiếng và tham gia phòng ngừa các hành vi bạo lực, xâm hại; phụ nữ, trẻ em có nguy cơ hoặc đang gặp khó khăn, rủi ro trong gia đình và xã hội sẽ được tiếp cận các dịch vụ y tế, tâm lý , pháp lý, và an ninh theo cơ chế kết nối kịp thời, bảo đảm nguyên tắc bí mật, an toàn; nhân rộng mô hình bảo vệ môi trường…

Ngoài ra, Hội tiếp tục nâng cao nhận thức, kỹ năng sống và kỹ năng số; khuyến khích chị em khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế tập thể, kinh tế số và kinh tế xanh.

Việc phối hợp với các sở, ngành, chính quyền địa phương cũng được tăng cường nhằm đưa chính sách về vốn vay, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, an sinh xã hội đến đúng đối tượng, nhất là phụ nữ vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

"Điều chúng tôi hướng đến là mỗi phụ nữ, mỗi thành viên trong gia đình đều được sống trong môi trường an toàn, được chăm lo về sức khỏe, có điều kiện phát triển và an tâm xây dựng cuộc sống. Khi mỗi gia đình bình an, hạnh phúc, phụ nữ có thêm điểm tựa để phát huy năng lực, khẳng định vai trò của mình và đóng góp vào sự phát triển của quê hương", bà Nga chia sẻ.

Hành trình ấy vẫn đang được viết tiếp bằng bàn tay, nghị lực và khát vọng của phụ nữ. Họ không đứng ngoài sự phát triển của quê hương, mà đang trực tiếp tạo nên diện mạo mới cho từng bản làng, vùng quê và khu phố. Và khi mỗi người phụ nữ có thêm cơ hội vươn lên, mỗi gia đình có thêm điều kiện sống tốt đẹp, đó chính là thành quả bền vững nhất mà cuộc vận động hướng tới.