Khánh Hòa: Sản phẩm du lịch văn hóa “"Lung linh huyền thoại" chưa như kỳ vọng
Chương trình “Lung linh huyền thoại” gồm 2 kịch bản thay đổi luân phiên là "Trăng soi dáng Tháp" và "Linh thiêng xứ Trầm" được tổ chức Mùng 1 & Rằm hằng tháng
Chương trình “Lung linh huyền thoại” tại di tích Tháp Bà Ponagar (Khánh Hòa) từng được kỳ vọng tạo điểm nhấn cho du lịch đêm. Qua triển khai thực tế, hiệu quả của sản phẩm này chưa chạm tới kỳ vọng, gây lãng phí nguồn lực...
Thiếu chiều sâu trải nghiệm
Theo ghi nhận của PV, trong một đêm biểu diễn tại di tích Tháp Bà Ponagar, khi ánh đèn bật sáng, phía dưới sân khấu chỉ lác đác vài nhóm du khách, nhiều dãy ghế vẫn bỏ trống. Không khí thưởng thức nghệ thuật diễn ra trầm lắng, thiếu sự sôi động thường thấy ở các sản phẩm du lịch đêm, sự tương tác giữa diễn viên và khán giả gần như không đáng kể.
Chị Phạm Nhã Linh (du khách TPHCM) cho biết, chị từng tham gia các chương trình tham quan ban đêm tại Hoàng thành Thăng Long và Di tích Nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), nơi du khách được dẫn dắt theo một mạch câu chuyện lịch sử xuyên suốt, tạo nên trải nghiệm khác biệt so với ban ngày. Vì vậy, khi đến Khánh Hòa, chị rất háo hức để xem chương trình nghệ thuật này.
"Sau một ngày đi tour tham quan, buổi tối chúng tôi thường muốn đi dạo, nghỉ ngơi hoặc tìm những không gian vui chơi sôi động hơn. Qua các lời giới thiệu, chúng tôi biết đến chương trình này, việc chương trình chỉ tổ chức hai lần mỗi tháng khiến chúng tôi càng đặt nhiều kỳ vọng với mong muốn có thêm trải nghiệm về văn hóa Chăm. Thế nhưng, khi trực tiếp đến xem, trải nghiệm chưa thật sự như mong đợi", chị Linh chia sẻ.
Không chỉ du khách, ngay cả người dân địa phương cũng chưa gắn bó với chương trình. Ông Nguyễn Văn Thành (ngụ phường Tây Nha Trang) cho rằng, nội dung chương trình đối với người dân quá quen thuộc, nên nhiều người chỉ đến xem trong thời gian ngắn rồi rời đi.
Ghi nhận xung quanh di tích Tháp Bà Ponagar, các hoạt động ăn uống, mua sắm hay trải nghiệm văn hóa ban đêm gần như vắng bóng, chưa hình thành được chuỗi dịch vụ đi kèm để kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách. Trải nghiệm du lịch vì thế bị đứt đoạn, dừng lại ở việc "xem xong là về", thiếu sự nối tiếp cần thiết của một sản phẩm du lịch đêm.
Việc chương trình nghệ thuật "Lung linh huyền thoại" vẫn được tổ chức định kỳ với nguồn lực đầu tư cho nhân sự, sân khấu, âm thanh, ánh sáng và công tác tổ chức, trong khi lượng khán giả nhiều đêm thưa vắng, đặt ra câu hỏi về hiệu quả sử dụng nguồn lực và nguy cơ lãng phí. Liệu mô hình tổ chức hiện nay đã khai thác đúng và đủ giá trị của di sản, cũng như đáp ứng được yêu cầu của một sản phẩm du lịch đêm mang tính bền vững hay chưa?
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói gì?
Thực tế cho thấy, du lịch đêm đang trở thành "từ khóa nóng", được nhiều địa phương đưa vào chiến lược phát triển du lịch. Tuy nhiên, mỗi điểm đến có đặc thù riêng về không gian, lịch sử, văn hóa và đối tượng khách.
Với Khánh Hòa - địa phương được định vị là trung tâm du lịch biển, nghỉ dưỡng cao cấp, việc phát triển các sản phẩm du lịch đêm càng được kỳ vọng sẽ góp phần nâng tầm hình ảnh du lịch theo hướng đẳng cấp, khác biệt và bền vững.
Trả lời câu hỏi của PV liên quan đến việc Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa tỉnh đã có văn bản xin tạm dừng chương trình vì không hiệu quả, ông Nguyễn Văn Hòa - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa cho biết, đối với chương trình "Lung linh huyền thoại", Sở đã có định hướng giao cho Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa phải thường xuyên đổi mới, bổ sung các tiết mục để tạo sự hấp dẫn, đặc sắc của chương trình, góp phần tạo sản phẩm du lịch về đêm để phục vụ du khách.
Theo Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Ngô Văn Ban, trong trải nghiệm du lịch, đặc biệt là du lịch đêm, du khách không chỉ quan tâm đến hoạt động tham quan mà còn chú trọng ăn gì, mua gì và tương tác được gì với không gian văn hóa bản địa.
Ông nhận định, các chương trình biểu diễn nghệ thuật như múa Chăm không tạo được sự mới mẻ, bởi du khách đã dễ dàng tiếp cận qua nhiều kênh truyền thông khác nhau, và vì thế không còn gì đặc sắc
"Nếu chỉ dừng ở xem biểu diễn thì khó tạo sức hút lâu dài. Việc kết hợp trình diễn nghệ thuật với không gian ẩm thực, giới thiệu các món ăn đặc trưng của người Chăm sẽ giúp trải nghiệm trở nên trọn vẹn và hấp dẫn hơn", ông Ban cho hay.
Khánh Hòa là điểm đến thu hút đông đảo du khách quốc tế, vì vậy các sản phẩm du lịch văn hóa cần được xây dựng có chiều sâu về nội dung và trải nghiệm mới có thể tạo ấn tượng, giữ chân du khách và nâng cao giá trị điểm đến. Ảnh: H.T
Từ góc độ của các doanh nghiệp lữ hành, du lịch không phải là cuộc chạy đua về hình thức hay số lượng sản phẩm. Điều quan trọng không nằm ở việc có bao nhiêu sản phẩm mới, mà sản phẩm đó có phù hợp với điều kiện thực tế và được thị trường đón nhận hay không. Mỗi loại hình du lịch cần được nghiên cứu kỹ lưỡng về không gian phát triển, khả năng kết nối dịch vụ và cơ chế quản lý phù hợp. Du lịch phát triển nhằm hỗ trợ và lan tỏa giá trị văn hóa, ngược lại, văn hóa được bảo tồn và phát huy sẽ trở thành động lực nâng tầm du lịch.
Bên cạnh đó, sự thiếu liên kết giữa các dịch vụ cũng là nguyên nhân khiến du lịch đêm không phát huy hiệu quả. Vì vậy, du khách thường chỉ tham quan trong thời gian ngắn rồi rời đi do không có thêm lựa chọn trải nghiệm, khiến các chương trình du lịch đêm khó đạt được hiệu quả như kỳ vọng. Do đó, khi các điều kiện về dịch vụ hỗ trợ và chuỗi trải nghiệm chưa được hoàn thiện, việc chương trình nghệ thuật tại di tích Tháp Bà Ponagar không phát huy hiệu quả là hệ quả khó tránh khỏi.
Có thể thấy, một sản phẩm du lịch nếu tồn tại đơn lẻ sẽ khó có thể giữ chân du khách lâu dài hay tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho địa phương. Khi việc đánh giá hiệu quả và điều chỉnh cách triển khai chưa được thực hiện một cách rõ ràng, bài bản, nguy cơ rơi vào vòng luẩn quẩn "đầu tư - thí điểm - dừng hoạt động" là điều khó tránh khỏi.
Trước đó, Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa đã có văn bản báo cáo Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch Khánh Hòa về việc triển nội dung. Theo đó, trong thời gian từ tháng 1 đến tháng 12/2025, Trung tâm đã tổ chức 16 chương trình nghệ thuật "Lung linh huyền thoại", chỉ bán được khoảng 400 vé, thu về khoảng 12.000.000 đồng.
Trong khi đó, chi phí ký hợp đồng biểu diễn với Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh là 8.500.000 đồng/chương trình, tổng chi phí cho 16 buổi diễn là 136.000.000 đồng, chưa bao gồm chi phí tăng ca, làm thêm giờ của đội ngũ viên chức, người lao động Trung tâm trực tiếp phục vụ công tác tổ chức, bảo vệ, hậu cần và kỹ thuật.
Như vậy, xét trên phương diện hiệu quả kinh tế, chương trình chưa bảo đảm cân đối thu – chi, phát sinh kinh phí lớn từ ngân sách hoạt động thường xuyên của đơn vị.
Do đặc thù tổ chức ngoài trời, một số buổi diễn phải tạm dừng hoặc điều chỉnh vì điều kiện thời tiết không thuận lợi; thời gian tổ chức có thời điểm trùng với các sự kiện chính trị, văn hóa lớn của đơn vị và địa phương, ảnh hưởng đến tiến độ và tần suất triển khai.
Bên cạnh đó, phần lớn khách tham quan đến di tích theo tour cố định hoặc với mục đích hành hương, trong khi chương trình chỉ tổ chức vào các ngày Mùng 1 và Rằm hằng tháng, dẫn đến hạn chế về khả năng tiếp cận và số lượng khán giả mua vé.
Ngoài ra, chương trình chưa thực sự linh hoạt về thời lượng và khung giờ tổ chức; nội dung biểu diễn chưa được đa dạng hóa, hiện mới dừng lại ở 2 kịch bản cố định; không gian và các dịch vụ, sản phẩm bổ trợ xung quanh khu vực tổ chức chưa được hình thành đồng bộ, làm giảm sức hấp dẫn và khả năng thu hút khán giả quay lại.
Từ những đánh giá nêu trên, Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa tỉnh nhận thấy chương trình "Lung linh huyền thoại" chưa đạt được hiệu quả như mục tiêu đề ra, đặc biệt về hiệu quả kinh tế và tính bền vững trong tổ chức lâu dài. Việc tiếp tục duy trì chương trình trong điều kiện hiện nay sẽ tạo áp lực lớn về nguồn kinh phí, nhân lực và công tác tổ chức của đơn vị.
Trên cơ sở đó, Trung tâm đề nghị tạm dừng tổ chức chương trình "Lung linh huyền thoại", trong thời gian tới để rà soát, đánh giá tổng thể, nghiên cứu phương án điều chỉnh nội dung, hình thức tổ chức hoặc xây dựng sản phẩm văn hóa - nghệ thuật phù hợp hơn, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
