Khi phụ nữ kinh doanh dịch vụ chăm sóc

Nhu cầu "nhà trẻ của người già"

Hơn 3 năm nay, cứ khoảng 8 giờ sáng, bà Lê Thị Lan (82 tuổi, ở phố Kim Mã, phường Ba Đình, Hà Nội) đã ăn mặc tươm tất, ngồi chờ xe của Trung tâm Dưỡng lão đến đón. Trước đây, khi các con ngỏ ý muốn mẹ đến Trung tâm Dưỡng lão ban ngày, bà Lan còn ngần ngại vì nghĩ mình vẫn khỏe, chưa cần đến nơi chăm sóc riêng. Nhưng con cháu đều đi làm, không thể ở bên bà suốt ngày nên muốn mẹ có chỗ để vận động, trò chuyện và được theo dõi sức khỏe. Nghe các con động viên, bà thử đi vài buổi rồi dần quen.

Những buổi tập dưỡng sinh, đọc sách, báo, trò chuyện với những người cùng tuổi khiến thời gian trong ngày của bà Lan trở nên vui hơn. Có hôm bà đạp xe, có hôm tập vận động. Những việc trước đây dễ bỏ qua nay dần thành nếp. "Ở nhà nhiều khi cũng buồn, còn đến đây có bạn bè, có các hoạt động nên tinh thần thoải mái hơn", bà nói. Rồi bà gọi vui nơi mình đến mỗi ngày là "nhà trẻ của người già". Đến chiều, bà lại theo xe trở về với con cháu.

Cùng với bà Lan, mỗi ngày tại Trung tâm dưỡng lão ban ngày Nhân Ái Daycare, đón hơn 50 người cao tuổi đến sinh hoạt. Có người ở cách cơ sở hàng chục cây số vẫn duy trì lịch "đi học" đều đặn. Bà Nguyễn Thị Khoa (71 tuổi, trú tại Minh Khai, Hà Nội) đã gắn bó với mô hình này khoảng 4 năm. Trước đây bà sống cùng các con. Sau này, thấy con cháu đều bận đi làm, bà đăng ký vào Trung tâm dưỡng lão. Các buổi dưỡng sinh, đọc sách báo, đạp xe… dần trở thành một phần sinh hoạt của bà. Có người cùng tập, có nhân viên nhắc nhở, động viên, bà cũng thấy mình chăm chỉ hơn. "Tôi xác định mình phải chủ động tập luyện, giữ gìn sức khỏe để các con yên tâm", bà nói.

Cũng như gia đình bà Khoa, chị Đỗ Phương An (53 tuổi) tìm nơi chăm sóc ban ngày cho mẹ vì anh chị em trong nhà ai cũng bận đi làm, không thể ở nhà với mẹ suốt ngày. Mẹ chị năm nay hơn 80 tuổi, mắc bệnh Alzheimer. Dù vẫn đi lại được nhưng nhiều việc bà đã không thể tự làm được như trước. Gia đình chị An từng tính đến việc thuê người giúp việc tại nhà nhưng mẹ chị khó chấp nhận người lạ nên không hợp tác. Sau khi tìm hiểu, chị An chọn hình thức chăm sóc ban ngày. Buổi sáng mẹ đến cơ sở, chiều lại về nhà. "Chỉ cần mẹ vui, khỏe thì chúng tôi thấy yên tâm", chị An nói. Mỗi tháng, gia đình chị dành ra một khoản chi phí cho việc chăm sóc, ăn uống và đi lại của mẹ.

"Tận tâm thôi chưa đủ"

Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, nhà sáng lập hệ thống dưỡng lão Nhân Ái, đã gắn bó nhiều năm với công việc chăm sóc người cao tuổi. Từ mô hình chăm sóc dài hạn, đơn vị mở thêm hình thức chăm sóc ban ngày và theo ngày để đáp ứng nhu cầu của các gia đình.

Theo nhà sáng lập hệ thống dưỡng lão Nhân Ái, khi chăm sóc trở thành một dịch vụ, tận tâm thôi chưa đủ. Chăm sóc người cao tuổi phải được coi là một nghề. Nhân viên chăm sóc phải có năng lực, kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc có cường độ chăm sóc cao. Để vận hành trung tâm, người điều hành phải tính toán nhiều yếu tố: Cơ sở vật chất, nhân sự, chi phí, quy trình và chất lượng phục vụ. Trong đó việc giữ được đội ngũ nhân sự ổn định là một "bài toán" không dễ.

Độ khó của "bài toán" này xuất phát trước hết từ đặc thù công việc chăm sóc cần định biên nhân sự nhiều hơn so với dịch vụ thông thường. Người cao tuổi không chỉ cần người phục vụ ăn uống, vệ sinh cá nhân mà còn cần theo dõi sức khỏe, hỗ trợ vận động, uống thuốc, xử lý tình huống bất thường. Với nhóm có bệnh nền, suy giảm vận động hoặc nhận thức, một nhân viên không thể đồng thời chăm sóc quá nhiều người. Mô hình bán trú thường hoạt động từ sáng đến chiều, trong khi nhu cầu chăm sóc không đồng đều. Doanh nghiệp phải giải "bài toán" nhân sự theo giờ cao điểm và mức độ phụ thuộc của người được chăm sóc. "Không thể cứ 10 hay 20 người cao tuổi thì bố trí một số lượng nhân viên cố định. Với những cụ còn khỏe, tự đi lại, ăn uống được thì nhân viên chủ yếu theo dõi, hỗ trợ khi cần. Nhưng với những cụ yếu, đi lại khó khăn, suy giảm trí nhớ hoặc có bệnh nền thì phải có người theo sát hơn", bà Kim Thanh nói.

Tại Trung tâm dưỡng lão ban ngày Nhân Ái Daycare, nhân viên được phân công theo từng nhóm việc, từ đón - trả người cao tuổi, hỗ trợ sinh hoạt, vận động đến theo dõi sức khỏe. Nhân viên mới được hướng dẫn trước khi trực tiếp chăm sóc. "Chúng tôi đào tạo từ những việc rất cụ thể như: Cách dìu người cao tuổi đứng lên, hỗ trợ di chuyển, cho ăn, nhận biết dấu hiệu bất thường hay xử lý khi bị ngã. Đồng thời phải có người phụ trách chuyên môn để khi có vấn đề, nhân viên biết báo cho ai và xử lý thế nào", bà Kim Thanh chia sẻ. Trung tâm còn phải tính nhân sự dự phòng để không bị động khi có người nghỉ đột xuất. Nhưng khó nhất vẫn là giữ được người làm lâu dài. Vì vậy, ngoài thu nhập, đơn vị chú trọng môi trường làm việc ổn định, đào tạo để nâng cao năng lực cho nhân viên. "Khi một nhân viên làm lâu, họ nhớ được sở thích của từng cụ, đi lại thế nào, hôm nay có gì khác mọi ngày. Những điều tưởng nhỏ ấy lại rất quan trọng trong chăm sóc người cao tuổi", nhà sáng lập hệ thống dưỡng lão Nhân Ái cho biết thêm.