Khói thuốc tan trên đỉnh Sơn Lâm

Dưới cái nắng hanh hao của vùng cao xứ Nghệ, xã Sơn Lâm hiện ra với những nếp nhà sàn nằm nép mình bên những đồi chè xanh mướt trải dài vô tận. Nơi đây, gió từ đỉnh Trường Sơn thổi về rì rào qua những tán lá, mang theo mùi nhựa chè chan chát nhưng thanh khiết. Trong không gian yên bình ấy, câu chuyện về cuộc "cách mạng" bỏ thuốc lá của người dân bản địa đang lan tỏa như một làn hương sạch, mà khởi đầu từ một người đàn ông khắc khổ nhưng giàu tình thương - ông Kha Văn Tuấn.

Năm nay bước sang tuổi 59, ông Tuấn là người con của đại ngàn, đôi bàn tay chai sần vì sương gió và gương mặt hằn sâu những nếp gấp của thời gian. Suốt hơn ba mươi năm ròng rã, điếu thuốc lào, thuốc lá dường như là vật bất ly thân của ông. Ở cái xứ Sơn Lâm này, người ta quen với hình ảnh những người đàn ông ngồi bên bậu cửa, rít một hơi thuốc thật sâu rồi nhả khói mù mịt vào không trung để xua đi cái lạnh của sương sớm hay cái mệt nhọc sau một ngày phát rẫy. Với ông Tuấn, thuốc lá từng là "người bạn" tri kỷ, là cách để ông tỉnh táo và cũng là thói quen khó bỏ thấm vào máu thịt.

Thế nhưng, mọi chuyện đã thay đổi hoàn toàn kể từ ngày tiếng khóc chào đời của đứa cháu nội vang lên trong căn nhà sàn ấm cúng. Nhìn sinh linh bé bỏng với đôi mắt trong veo, ông Tuấn yêu thương không sao tả xiết. Nhưng ngặt nỗi, mỗi lần ông muốn bế bồng, nựng nịu cháu, mùi khói thuốc nồng nặc ám trên quần áo, hơi thở lại khiến đứa trẻ sặc sụa, nhăn mặt. Những lúc ấy, lòng người ông lại thắt lại, nửa muốn gần cháu, nửa lại sợ hơi thuốc độc hại của mình làm ảnh hưởng đến mầm xanh non nớt kia.

Giữa lúc tâm tư còn đang ngổn ngang, những cán bộ Hội LHPN xã Sơn Lâm đã tìm đến nhà ông như những vị khách quý. Với phương châm "mưa dầm thấm lâu", các chị không chỉ đến để nói về những con số khô khan về bệnh tật, mà họ mang theo sự chân thành của người làng, người bản. 

Chị Lô Thị Ái, Chi hội trưởng phụ nữ bản Tân Tiến, xã Sơn Lâm, đã nhiều lần đến tận nhà phân tích cho ông hiểu rằng khói thuốc lá không chỉ tàn phá lá phổi của chính người hút, mà nó còn là "kẻ sát nhân thầm lặng" đối với những người xung quanh, đặc biệt là trẻ nhỏ. Chị nhắc đến những ca viêm phổi, những hệ lụy về trí não mà khói thuốc ám lại trên những tấm rèm, tấm chăn trong nhà. Những lời nói ấy như luồng điện chạy dọc sống lưng, khiến ông Tuấn giật mình nhận ra bấy lâu nay mình đã vô tình đặt đứa cháu yêu quý vào vòng nguy hiểm.

Cuộc đấu tranh từ bỏ làn khói trắng không hề đơn giản với một người đã có thâm niên "kết bạn" với thuốc lá hơn nửa đời người. Những ngày đầu cai thuốc, ông Tuấn bồn chồn, chân tay lóng ngóng, cảm giác như thiếu thốn một thứ gì đó vô cùng quan trọng. Có những lúc cơn thèm thuốc lên đỉnh điểm, ông định với lấy bao thuốc cũ còn sót lại, nhưng hình ảnh đứa cháu nội đang chập chững tập đi và nụ cười ngây thơ của nó lại hiện lên, trở thành động lực mạnh mẽ nhất giúp ông kìm lòng. Các cán bộ hội phụ nữ vẫn thường xuyên ghé thăm, khi thì tặng ông chén trà xanh đặc sản của xã, khi thì kể những câu chuyện về các hộ gia đình khác đã bỏ thuốc thành công để tiếp thêm sức mạnh cho ông.

Từ khi bỏ hẳn thuốc lá, ông Tuấn dành trọn thời gian và tâm huyết vào vườn tược. Thay vì ngồi bên điếu thuốc như trước, giờ đây người ta thấy ông lúi húi giữa những luống chè xanh mướt, bàn tay thoăn thoắt chăm sóc từng búp non. Ông bảo, từ ngày bỏ thuốc, khứu giác và vị giác của ông dường như tinh nhạy hơn hẳn. Ông có thể cảm nhận được mùi thơm dịu nhẹ của hoa chè, mùi đất ẩm sau cơn mưa rừng và quan trọng nhất là hơi thở của ông đã sạch sẽ để có thể tự tin hôn lên đôi má phúng phính của các cháu.

Niềm vui của người đàn ông tuổi lục tuần giờ đây giản đơn mà bền vững. Mỗi chiều tà, khi ánh nắng vàng rực rỡ đổ dài trên những triền đồi, ông Tuấn lại thong dong bế đứa cháu nhỏ dạo quanh vườn. Tiếng cười đùa của ông cháu vang động cả một góc rừng, hòa cùng tiếng chim lảnh lót. Không còn khói thuốc vây hãm, không gian trong ngôi nhà và cả ngoài vườn tược như trở nên khoáng đạt, trong lành hơn. Sau 3 năm bỏ thuốc, ông Tuấn trở thành một "tuyên truyền viên" sống động nhất của xã. Đi đâu ông cũng khoe về lợi ích của việc bỏ thuốc, không phải bằng những từ ngữ đao to búa lớn, mà bằng chính sức khỏe dẻo dai và gia đình êm ấm của mình.

Câu chuyện của ông Tuấn là minh chứng rõ nét cho sự chuyển biến trong nhận thức của người dân vùng cao Sơn Lâm dưới sự dẫn dắt, vận động kiên trì của Hội LHPN. Các chị không chỉ làm tốt vai trò xây dựng gia đình hạnh phúc mà còn đang từng bước làm sạch môi trường sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng từ những hành động nhỏ nhất. Khói thuốc lá vốn đã từng là một phần của văn hóa sinh hoạt nơi đây, giờ đang dần bị thay thế bởi hương chè thơm và bầu không khí trong lành của đại ngàn.

Giờ đây, trên những nẻo đường uốn lượn quanh co của xã Sơn Lâm, màu xanh của chè đang ngày càng đậm sắc, như biểu tượng cho sự sống nảy nở và vươn mình mạnh mẽ. Những cán bộ phụ nữ xã vẫn miệt mài gõ cửa từng nhà, chia sẻ những câu chuyện về sức khỏe, về tương lai của con trẻ. Theo bà Lô Thị Thu Hiền, Chủ tịch Hội LHPN xã Sơn Lâm, trong thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch "Gia đình không khói thuốc", nhưng với một diện mạo mới mẻ và trẻ trung hơn. 

Nhận thấy thanh thiếu niên là đối tượng dễ bị lôi kéo bởi thuốc lá điện tử và các trào lưu mới, Hội dự kiến phối hợp cùng nhà trường tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa, tuyên truyền cho các bậc phụ huynh cũng như trực tiếp đối thoại, lắng nghe tâm tư của giới trẻ. Mục tiêu cốt lõi là biến mỗi đoàn viên, học sinh trở thành một "sứ giả xanh", không chỉ nói không với thuốc lá mà còn đủ kiến thức để bảo vệ bản thân và gia đình trước những sự độc hại của các loại thuốc lá.