Kỳ nghỉ hè không điện thoại

Những ngày cuối tháng 5, khi năm học sắp kết thúc, cậu bé Nguyễn Tùng Lâm lại bắt đầu đếm ngược. Năm nay 13 tuổi, sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, nhưng với Lâm, mùa hè dường như chỉ thực sự bắt đầu khi được về quê chơi với ông bà nội ngoại.

Gia đình chị Đinh Thị Giang (Xuân Phương, Hà Nội) đều quê ở Hà Tĩnh. Nhà nội và nhà ngoại chỉ cách nhau chưa đầy 30 km nên việc đi lại khá thuận tiện. Những năm trước, chồng chị thường đưa các con về quê rồi ở lại khoảng một tuần. Nhưng hai năm gần đây, khi Tùng Lâm (con trai của chị) lớn hơn, vợ chồng chị để con ở quê với ông bà trong khoảng nửa tháng. Điều khiến chị Giang bất ngờ là người háo hức nhất không phải bố mẹ, mà là cậu con trai. "Cháu thường xuyên hỏi khi nào được về quê, có khi còn gọi điện cho ông bà để bàn kế hoạch nghỉ hè của mình", chị Giang kể.

Ở đầu bên kia cuộc điện thoại, ông bà cũng chẳng giấu được niềm vui. Biết cháu thích câu cá, bác của Lâm chuẩn bị sẵn cần câu, dây câu. Khoảng sân trước nhà được dọn dẹp gọn gàng. Những người anh, người chị họ ở quê cũng sẵn sàng cho một mùa hè đông vui hơn thường lệ. Ngày bà nội ra đón, Lâm gần như quên luôn bố mẹ. "Mấy tuần nữa bố mới về đón con nhé", cậu bé nói nhanh trước khi kéo vali chạy vào sân nhà.

Những trải nghiệm mới mẻ

Chỉ vài ngày sau khi về quê, lịch sinh hoạt của Lâm thay đổi hoàn toàn. Không còn những giờ ngồi trước màn hình máy tính hay điện thoại, cậu bé theo các anh chị ra ao câu cá, lội ruộng bắt cua, cắt cỏ, đá bóng ngoài sân hay đạp xe quanh làng. Một trong những trải nghiệm khiến Lâm nhớ nhất là buổi chiều đầu tiên câu được cả xô cá rô phi và cá diếc. "Tối hôm đó, cháu gọi điện khoe với bố suốt", chị Giang kể.

Những ngày sau, khi việc câu cá không còn mới lạ, đám trẻ lại nghĩ ra những trò khác. Có hôm cả nhóm ra đồng bắt cua từ sáng sớm, có hôm theo người lớn đi cắt cỏ cho bò. Có hôm chỉ đơn giản là đạp xe quanh làng rồi ghé vào nhà một người bạn mới quen. Những việc tưởng như bình thường ở nông thôn lại trở thành trải nghiệm đặc biệt với một đứa trẻ thành phố.

Điều khiến chị Giang ngạc nhiên là chỉ sau vài ngày, con trai gần như không còn nhắc đến điện thoại hay trò chơi điện tử. "Mỗi tối cháu mới gọi điện cho bố mẹ một lần để kể hôm nay làm gì, gặp ai, câu được bao nhiêu cá. Còn ban ngày thì bận chơi đến mức quên cả điện thoại", chị Giang chia sẻ.

Sau một tuần ở nhà nội, Lâm được bà đưa sang nhà ông bà ngoại. Biết cháu thích đạp xe, ông ngoại đã cẩn thận sửa lại chiếc xe đạp cũ, tra dầu mỡ từ trước. Một góc sân được dọn dẹp để cháu cùng lũ trẻ hàng xóm đá bóng. Trong tủ lạnh lúc nào cũng có sẵn nước mát và những món cháu thích. Chiều nào, hai ông cháu cũng đạp xe quanh làng. Có khi ghé nhà văn hóa thôn xem mọi người chơi bóng chuyền hơi. Có khi chỉ đơn giản là đi dạo, nghe ông kể những câu chuyện về quê hương, về tuổi thơ của mẹ ngày trước. Mùa hè miền Trung bỏng rát bởi gió Lào, da của những đứa trẻ từ phố về làng có thể sẽ sạm đen, nhưng lại mang đến những kỷ niệm không thể nào quên.

Có thể nhiều năm sau, Lâm sẽ không còn nhớ mình đã câu được bao nhiêu con cá hay ghi bao nhiêu bàn thắng trên sân bóng làng. Nhưng những buổi chiều đạp xe cùng ông ngoại hay những ngày rong ruổi với anh chị em họ có lẽ sẽ còn ở lại rất lâu trong ký ức tuổi thơ của cậu bé.

Những điều không nằm trong sách vở

Theo Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Kim Quý, điều hấp dẫn trẻ em khi về quê không chỉ ở cánh đồng, ao cá hay những con đường làng, mà còn ở cảm giác được tham gia vào đời sống thực. Trẻ được tận mắt nhìn thấy những điều trước đây chỉ xuất hiện trong sách vở, được khám phá những công việc thường ngày của người lớn và được trải nghiệm một nhịp sống khác với thành phố. Tuy nhiên, một kỳ nghỉ hè ở quê chỉ thực sự có ý nghĩa khi người lớn cùng đồng hành với trẻ. Nếu việc về quê chỉ dừng ở chuyện ăn, ngủ và xem điện thoại thì rất khó tạo ra những ký ức đáng nhớ. Ngược lại, khi ông bà, người thân dành thời gian đưa trẻ đi chơi, kể chuyện, hướng dẫn những công việc nhỏ hay đơn giản là cùng trò chuyện mỗi ngày, những trải nghiệm ấy sẽ trở thành bài học mà không trường lớp nào có thể mang lại.

Điều đó phần nào lý giải vì sao sau mỗi mùa hè ở quê, vợ chồng chị Giang lại nhận thấy con trai mình có nhiều thay đổi. Cháu biết phụ giúp những việc nhỏ trong nhà, chủ động hơn trong sinh hoạt cá nhân, đặc biệt là sống tình cảm hơn với ông bà, người thân. "Con hiểu hơn về quê hương, về những người họ hàng mà trước đây chỉ gặp vài lần trong năm. Những tình cảm ấy rất khó có được nếu chỉ gặp nhau qua màn hình điện thoại", chị Giang chia sẻ.

Hết hai tuần nghỉ hè, ngày trở lại Hà Nội cũng đến. Tối hôm trước, ông ngoại và Lâm nằm nói chuyện rất lâu. Cậu bé bảo ông: "Mấy hôm nữa ông xin bà ra nhà cháu chơi nhé. Cháu vẫn chưa đi học chính thức đâu". Ông cười rồi gật đầu. Hai ông cháu cứ nằm trò chuyện như thế cho đến khuya.

Sáng hôm sau, khi bố của Lâm lái xe đưa con trở lại Hà Nội, trong balo của cậu bé là đủ thứ quà quê mà ông bà chuẩn bị. Vài gói bánh, ít trái cây trong vườn và cả những lời dặn dò.

Ra đến thành phố, Lâm vẫn liên tục nhắc về những ngày đi câu cá, bắt cua, đá bóng với anh chị em họ hay những buổi chiều đạp xe cùng ông ngoại. Khi trở lại Hà Nội, điều Lâm nhắc đến nhiều nhất không phải là số cá câu được hay những trận bóng với lũ bạn trong xóm. Đó là ông bà, là những người anh chị em họ và những ngày được sống giữa không khí gia đình đông vui ở quê.

Với con trẻ, kỳ nghỉ hè ở quê có thể chỉ kéo dài một hoặc hai tuần. Nhưng với những ông bà đã bước qua tuổi 70, đó có khi là khoảng thời gian được mong chờ suốt nhiều tháng. Những tiếng cười của con cháu trong sân nhà, những bữa cơm đông đủ hay những buổi chiều dắt cháu đi chơi đôi khi chính là "món quà" lớn nhất của tuổi già.