"Bài toán" thời gian dành cho gia đình trước quyết định sinh con

Nỗi trăn trở

Trong nhiều cuộc trò chuyện giữa phụ nữ trẻ về chuyện sinh con hiện nay, ngoài vấn đề chi phí thì còn một câu hỏi khác: "Mình sẽ lấy đâu ra thời gian để chăm sóc con?".

Lê Phương, 29 tuổi, đang làm việc trong lĩnh vực truyền thông tại TPHCM cho biết, cô và chồng đã kết hôn gần 3 năm nhưng vẫn chưa quyết định sinh con. Thu nhập của cả hai đủ để trang trải cuộc sống và chăm sóc một em bé nhưng điều khiến cô đắn đo là lịch làm việc dày đặc mỗi ngày. "Tôi thường rời nhà từ sáng sớm và về đến nhà khi trời đã tối. Nếu có con, tôi không biết sẽ dành thời gian cho con như thế nào. Tôi sợ mình trở thành một người mẹ luôn vội vàng và thường xuyên cảm thấy có lỗi", Phương chia sẻ.

Nỗi lo ấy không phải cá biệt. Với nhiều phụ nữ trẻ, độ tuổi phù hợp để sinh con cũng là giai đoạn quan trọng nhất để phát triển sự nghiệp. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao, việc tạm dừng hoặc giảm nhịp công việc để chăm sóc con là quyết định khó khăn, khiến họ lo lắng về tương lai của mình.

Thời gian - chi phí vô hình của việc làm mẹ

Khác với những khoản tiền có thể tính toán cụ thể, thời gian là một dạng "chi phí vô hình" nhưng đáng quan tâm trong việc nuôi dạy trẻ. Nếu nhìn vào quỹ thời gian thực tế của một người mẹ ở giai đoạn chăm sóc con tuổi sơ sinh và đi mẫu giáo, sẽ dễ hình dung áp lực mà họ phải đối mặt. Trong giai đoạn sơ sinh, trẻ cần được cho bú hoặc ăn nhiều lần trong ngày, thay tã, tắm rửa, theo dõi giấc ngủ và chăm sóc sức khỏe. Nhiều bà mẹ cho biết, họ gần như không có một giấc ngủ trọn vẹn trong nhiều tháng đầu sau sinh. Một ngày của người mẹ thường bắt đầu từ rất sớm và kết thúc muộn với tổng thời gian trực tiếp chăm sóc con có thể kéo dài từ 8 đến 12 giờ, chưa kể những lần thức giấc giữa đêm.

Khi trẻ bước sang độ tuổi mẫu giáo, áp lực chăm sóc không còn tập trung vào ăn ngủ như trước nhưng lại chuyển sang các công việc khác như đưa đón trẻ đến trường, chuẩn bị bữa ăn, chăm sóc khi ốm đau, hỗ trợ học tập và đồng hành về mặt cảm xúc. Với những gia đình không có ông bà hỗ trợ, riêng việc đưa đón con đã có thể chiếm từ 1 đến 2 giờ mỗi ngày. Nếu cộng thêm thời gian chăm sóc khác, tổng thời gian dành cho con thường dao động từ 4 đến 6 giờ mỗi ngày.

Nếu như công việc của một nhân viên văn phòng được quy định làm 8 tiếng/ngày nhưng thời gian thực tế dành cho công việc thường kéo dài hơn thế: di chuyển, họp hành, xử lý công việc ngoài giờ... Khi trở về nhà, họ như bước vào một "ca làm việc" khác: Chăm sóc con. Trong nhiều gia đình, trách nhiệm chăm con được mặc định là của người mẹ. Dù phụ nữ cũng đi làm, cũng đóng góp tài chính nhưng họ vẫn là người nhớ lịch tiêm chủng, chuẩn bị quần áo, theo dõi bài vở, đưa con đi khám, trao đổi với giáo viên và xử lý vô số việc không tên… Vì vậy, nhiều phụ nữ mô tả việc nuôi con nhỏ giống như đảm nhiệm thêm một công việc toàn thời gian, bên cạnh công việc kiếm sống. Nếu thiếu sự chia sẻ, người mẹ dễ rơi vào cảm giác mình đang phải làm tốt nhiều vai trò cùng lúc, nhưng không vai trò nào được trọn vẹn.

Ngại ngần sau đứa con đầu tiên

Thực tế, không ít cặp vợ chồng trẻ từng mong muốn có hai con hoặc nhiều hơn. Thế nhưng sau khi trải qua những năm đầu nuôi đứa con đầu lòng, họ đã thay đổi dự định.

Chị Thùy Diễm (TPHCM), mẹ của một bé gái 5 tuổi, cho biết trước đây vợ chồng chị dự định sẽ có hai con. Tuy nhiên, quá trình nuôi con đầu lòng đã khiến cả hai phải suy nghĩ lại. "Con thường xuyên ốm đau, hai vợ chồng thay nhau xin nghỉ làm để chăm sóc. Nhiều đêm thức trắng vì con sốt, sáng hôm sau tôi vẫn phải đi làm. Đến khi con lớn hơn, hai vợ chồng lại bước vào giai đoạn đưa đón, kèm con học hành. Nhìn lại quỹ thời gian của mình gần như không còn khoảng trống nào. Bây giờ nghĩ đến việc có thêm một em bé nữa, chúng tôi thực sự e ngại", chị Diễm chia sẻ.

Đối với nhiều gia đình trẻ, đứa con đầu tiên giống như một bài kiểm tra thực tế về khả năng cân bằng cuộc sống. Nếu như trước đây họ chủ yếu tính toán các khoản chi phí nuôi con thì sau khi sinh con, điều khiến họ cân nhắc nhiều hơn lại là quỹ thời gian và sức khỏe. Không ít người thừa nhận họ không thiếu thốn kinh tế để sinh thêm con mà điều khiến họ do dự là cảm giác kiệt sức sau nhiều năm xoay xở giữa công việc và trách nhiệm chăm sóc gia đình.

Chính sách đã cải thiện nhưng chưa đủ

Những năm qua, các chính sách dành cho lao động nữ sau sinh đã có nhiều cải thiện. Chế độ nghỉ thai sản 6 tháng được đánh giá là một trong những chính sách tiến bộ, giúp phụ nữ có thêm thời gian chăm sóc con trong giai đoạn đầu đời. Tuy nhiên, với nhiều gia đình trẻ, những hỗ trợ đó vẫn chưa đủ để giải quyết áp lực thời gian trong việc nuôi dạy con. Bởi thách thức không nằm ở 6 tháng đầu sau sinh mà kéo dài nhiều năm sau đó. Khi hết thời gian nghỉ thai sản, nhiều bà mẹ phải đối mặt với những câu hỏi: Ai sẽ chăm con? Ai đưa đón con mỗi ngày? Ai nghỉ làm khi con ốm? Làm thế nào để hoàn thành công việc trong khi vẫn dành đủ thời gian cho gia đình?

Khó có công thức nào để xác định chính xác một đứa trẻ cần bao nhiêu giờ mỗi ngày từ cha mẹ. Điều quan trọng hơn có lẽ nằm ở chất lượng của sự hiện diện. Một người mẹ ở bên con cả ngày nhưng luôn căng thẳng, mệt mỏi chưa chắc đã mang lại cảm giác kết nối bằng một người mẹ có thể dành những khoảng thời gian ngắn nhưng trọn vẹn để lắng nghe, trò chuyện và đồng hành cùng con. Hơn nữa, trẻ em cần tình yêu thương, sự quan tâm không chỉ đến từ mẹ mà còn từ cha, từ ông bà và môi trường tích cực xung quanh.

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc khuyến khích người trẻ sinh con không thể chỉ dừng lại ở chế độ thai sản hay một khoản tiền hỗ trợ. Điều họ cần là một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện hơn, từ nhà trẻ, trường học, dịch vụ chăm sóc trẻ, chính sách làm việc linh hoạt đến việc thúc đẩy sự chia sẻ trách nhiệm chăm sóc con cái trong gia đình.