Nên bắt đầu lập quỹ giáo dục cho con từ lúc nào?

Cần chuẩn bị sớm

"Càng sớm càng tốt" là lời khuyên của TS. Tracy Trang, chuyên gia tư vấn giáo dục quốc tế, du học và định hướng tương lai, Trưởng Đại diện Tổ chức Giáo dục QTS Australia tại Việt Nam, khi nói về thời điểm cha mẹ nên bắt đầu xây dựng quỹ giáo dục cho con. Việc xây dựng quỹ giáo dục cũng giống như chăm sóc một cái cây từ lúc còn non. Khi hình dung trước cây sẽ lớn lên như thế nào, cần những điều kiện gì để phát triển khỏe mạnh, cha mẹ sẽ có kế hoạch chăm sóc phù hợp ngay từ đầu thay vì đợi đến khi cây trưởng thành mới bắt đầu lo lắng. Trong bối cảnh chi phí giáo dục liên tục tăng theo thời gian, lợi thế lớn nhất của việc bắt đầu sớm chính là thời gian. Khoảng thời gian từ khi con chào đời đến khi bước vào đại học kéo dài gần hai thập kỷ, đủ để những khoản tích lũy nhỏ mỗi tháng phát huy sức mạnh của lãi kép và đầu tư dài hạn.

Ở góc độ tài chính, nhiều chuyên gia cho rằng không ít gia đình đang đánh giá thấp tốc độ gia tăng của chi phí giáo dục trong tương lai. Nếu học phí và các chi phí liên quan tăng trung bình 5%-8% mỗi năm, khoản tiền cần chuẩn bị cho một chương trình đại học sau 15-18 năm có thể cao gấp nhiều lần hiện nay.

Theo các chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân, thời gian chính là tài sản giá trị nhất của một quỹ giáo dục. Gia đình bắt đầu tích lũy từ khi con mới chào đời sẽ có lợi thế lớn hơn nhiều so với việc đợi đến khi con bước vào cấp trung học mới bắt đầu chuẩn bị. Một ví dụ đơn giản cho thấy sức mạnh của việc tích lũy sớm: Nếu cha mẹ dành đều đặn 2 triệu đồng mỗi tháng cho quỹ giáo dục từ khi con mới sinh và duy trì trong 18 năm, kết hợp với các kênh đầu tư dài hạn có mức sinh lời bình quân khoảng 8%/năm, quy mô quỹ có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí gần 1 tỷ đồng khi con bước vào đại học. Ngược lại, nếu đến khi con 10 tuổi mới bắt đầu, số tiền phải dành ra mỗi tháng sẽ lớn hơn đáng kể để đạt cùng mục tiêu. Điều đó cho thấy sức mạnh của quỹ giáo dục không nằm ở việc có bao nhiêu tiền ngay hôm nay, mà ở việc cha mẹ bắt đầu sớm đến đâu.

Hành trình marathon đòi hỏi sự bền bỉ

Theo TS. Tracy Trang, phần lớn cha mẹ vẫn xem việc đồng hành cùng con từ bậc mầm non đến khi tốt nghiệp đại học là trách nhiệm tự nhiên. Tuy nhiên, khái niệm quỹ giáo dục ngày nay đã rộng hơn nhiều so với việc chuẩn bị tiền học phí. Ngoài chi phí học tập chính khóa, các gia đình còn phải tính đến các khoản đầu tư cho ngoại ngữ, kỹ năng, hoạt động ngoại khóa, các chương trình trải nghiệm quốc tế, du lịch học tập hay du học. Vì vậy, quỹ giáo dục thực chất là một kế hoạch tài chính dài hạn nhằm bảo đảm con có cơ hội tiếp cận môi trường học tập phù hợp trong từng giai đoạn phát triển.

Theo bà Trang, nhiều phụ huynh thường mắc sai lầm khi chưa xây dựng một quỹ riêng cho mục tiêu giáo dục mà chỉ dựa vào các khoản tiết kiệm ngắn hạn hoặc nguồn thu nhập hiện tại. Điều này khiến gia đình dễ rơi vào thế bị động khi xuất hiện những khoản chi lớn bất ngờ.

Một sai lầm phổ biến khác là dồn quá nhiều nguồn lực cho những năm đầu đời của trẻ với các chương trình học đắt đỏ nhưng lại không có kế hoạch duy trì nguồn lực tài chính cho các giai đoạn sau. Từ thực tế đó, TS. Tracy Trang cho rằng giáo dục là một hành trình marathon đòi hỏi sự bền bỉ và cân bằng về tài chính, thay vì những khoản đầu tư dồn dập trong ngắn hạn. Điều quan trọng không phải là chi thật nhiều tiền ở một giai đoạn, mà là duy trì được nguồn lực để đồng hành cùng con trong suốt hành trình trưởng thành.

Tận dụng sức mạnh của tích lũy và đầu tư dài hạn

Để xây dựng quỹ giáo dục hiệu quả, TS.Tracy Trang cho rằng cha mẹ nên xác định mục tiêu học tập dài hạn của con trước, đặc biệt là giai đoạn đại học - thời điểm thường phát sinh chi phí lớn nhất. Chuyên gia tư vấn giáo dục này thường chia sẻ với phụ huynh mô hình "tam giác ngược". Theo đó, thay vì chỉ tập trung vào các khoản chi hiện tại, gia đình nên dự tính trước nhu cầu tài chính cho những cột mốc lớn trong tương lai như đại học hoặc du học, sau đó mới phân bổ ngân sách cho các cấp học trước đó. Từ cách tiếp cận này, cha mẹ có thể xây dựng kế hoạch tài chính phù hợp với khả năng của gia đình và tránh tình trạng "đầu voi, đuôi chuột" trong đầu tư giáo dục.

Thực tế hiện nay, phụ huynh có nhiều lựa chọn để xây dựng quỹ giáo dục như gửi tiết kiệm định kỳ, đầu tư tích lũy qua quỹ mở, đầu tư dài hạn vào các kênh tài chính phù hợp, bảo hiểm giáo dục hoặc các sản phẩm tài chính được thiết kế riêng cho mục tiêu học tập.

Kinh nghiệm từ các nước như Mỹ và Australia cho thấy, các gia đình thường không chờ đến khi con học cấp ba hay chuẩn bị vào đại học mới bắt đầu tiết kiệm. Thay vào đó, họ xây dựng quỹ giáo dục ngay từ khi con còn nhỏ, kết hợp nhiều công cụ tài chính khác để tận dụng tối đa thời gian tích lũy.

Một điểm đáng chú ý là trẻ em tại nhiều quốc gia phát triển được tham gia rất sớm vào câu chuyện tài chính của chính mình. Việc có tài khoản tiết kiệm riêng, cùng cha mẹ theo dõi quá trình tích lũy hay đóng góp một phần nhỏ vào các mục tiêu học tập giúp trẻ hiểu giá trị của đồng tiền và trách nhiệm đối với tương lai.

Theo TS.Tracy Trang, khi trẻ bước vào độ tuổi 14-16, cha mẹ có thể bắt đầu chia sẻ cởi mở về các kế hoạch tài chính dành cho việc học tập. Điều này không chỉ giúp trẻ hiểu được sự chuẩn bị của gia đình mà còn hình thành tư duy quản lý tài chính từ sớm.