Xem thêm thông tin của Báo PNVN trên
Phụ nữ Việt Nam
MỚI NHẤT ĐỘC QUYỀN MULTIMEDIA CHUYÊN ĐỀ

"Khoác áo mới" cho sản phẩm truyền thống

Thanh Dương
"Khoác áo mới" cho sản phẩm truyền thống

Chị Sầm Thị Tình

Ngày càng có nhiều phụ nữ tìm cách đưa chất liệu Việt vào đời sống hiện đại. Họ không chỉ muốn nghề cũ được tiếp nối, mà còn mong sản phẩm làm ra có người sử dụng, có thị trường và có thể nuôi sống những người đang ngày ngày làm nghề.

Một ngày hè oi ả ở xã Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, chị Trịnh Hoàng Ngọc Bích (nhà sáng lập Doanh nghiệp Xã hội KBT Craft) trò chuyện cùng những phụ nữ trung niên đang miệt mài đan sợi cói thành những chiếc giỏ đựng đồ xuất khẩu sang châu Âu. Những sợi cói, sợi bèo vốn quen thuộc ở làng quê, qua bàn tay người thợ, trở thành sản phẩm có cơ hội hiện diện trong những không gian sống cách xa nơi chúng được tạo ra.

Những chiếc giỏ không chỉ mang theo kỹ thuật đan thủ công mà muốn đến được với người mua, sản phẩm còn phải đáp ứng yêu cầu về kiểu dáng, công năng, chất lượng và thị hiếu. Nhìn những món đồ tưởng như giản dị là cả quá trình chị Bích tìm hiểu thị trường, điều chỉnh cách làm và kết nối những người thợ với khách hàng. Chị đang cùng những người nghệ nhân mở ra hướng đi mới cho chất liệu Việt, khoác thêm áo mới cho sản phẩm truyền thống.

Với họa sĩ, thạc sĩ Nghiêm Hồng Linh, đồng sáng lập Calla Decor, hành trình đưa chất liệu Việt vào đời sống bắt đầu từ những khối đất và câu hỏi về số phận của một món đồ gốm sau khi ra khỏi lò nung.

Chị Hồng Linh hào hứng giới thiệu về bộ sưu tập quà tặng năm 2026 "Mã đáo kim tiền tam sắc" với hình tượng con ngựa quen thuộc của Việt Nam, song những chú ngựa ấy không xuất hiện với dáng phi nước đại quen thuộc mà được chị lựa chọn thể hiện bằng một hình khối vững chãi, thong dong, kết hợp 3 màu men xanh lục bảo - nâu hoàng thổ và đỏ phú quý. Vẫn là biểu tượng ngựa gắn với lời chúc thành công, nhưng chú ngựa của chị Linh gợi thêm cảm giác bình an, tự tại.

"Khoác áo mới" cho sản phẩm truyền thống- Ảnh 1.

Chị Nghiêm Hồng Linh

Theo chia sẻ của chị Linh, những món đồ gốm chị thiết kế không chỉ là trang trí một hình tượng truyền thống bằng diện mạo mới mà muốn món quà được trao trong dịp Tết có thể ở lại lâu dài trên bàn, trên kệ, trở thành một phần tự nhiên của không gian sống. Sự thay đổi nằm ở những chi tiết tưởng nhỏ: Hình khối được tiết chế, tỷ lệ được cân nhắc, màu men tạo chiều sâu thay vì phủ kín bề mặt bằng những họa tiết cầu kỳ. Sự độc đáo ấy là sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa sản xuất có định hướng với nét riêng của bàn tay người thợ và sản phẩm làm ra cần đủ gần gũi để người mua có thể lựa chọn, nhưng vẫn giữ được dấu ấn của gốm thủ công Việt Nam.

Nhớ lại những ngày đầu bén duyên với gốm, chị Hồng Linh cho biết, con đường thật chẳng dễ dàng gì. Theo học chuyên ngành gốm từ những năm đầu thập niên 2000, chị gặp khó khăn khi tìm công việc đúng chuyên môn, phải chuyển sang thiết kế đồ họa, thời trang trước khi trở lại học chuyên sâu và cùng hai người bạn xây dựng Calla Decor. Thương hiệu phát triển những dòng gốm vẽ tay, gốm khắc đắp men, tranh phù điêu gốm và gốm rạn đất tráng men. Mỗi dòng sản phẩm là một cách thử nghiệm khác nhau, tìm kiếm ngôn ngữ thẩm mỹ riêng để gốm có thể hiện diện trong những không gian nội thất hiện đại. Trong thị trường quen với hàng công nghiệp sản xuất nhanh, rẻ, gốm Việt thủ công phải tìm cách thuyết phục người mua bằng những giá trị không thể có ngay sau một dây chuyền sản xuất. Để đưa chất liệu gốm vào đời sống hiện đại cần có thời gian tạo tác, dấu ấn riêng và cảm xúc mà sản phẩm mang lại.

Bên cạnh việc thiết kế, chị Hồng Linh còn tổ chức các buổi trải nghiệm vẽ và tạo hình gốm cho trẻ em, cộng đồng. Người tham gia được chạm vào đất, tự trang trí sản phẩm và nghe kể về văn hóa gốm. Chị tin rằng, "văn hóa chỉ thực sự sống khi được chạm vào và trải nghiệm".

Từ bàn tay người thợ đến thị trường

Ở bản Hoa Tiến, tỉnh Nghệ An, nghệ nhân Sầm Thị Tình cũng từng đứng trước câu hỏi làm thế nào để sản phẩm từ quê hương được đón nhận rộng rãi hơn. Sinh ra trong một cộng đồng người Thái có truyền thống dệt thổ cẩm lâu đời, chị Tình sớm quen với khung dệt. Những hoa văn đặc trưng, kỹ thuật dệt và nhuộm trở thành một phần vốn sống của chị. Nhưng tình yêu với nghề không khiến chị bằng lòng với việc chỉ làm những sản phẩm vốn đã quen thuộc.

"Khoác áo mới" cho sản phẩm truyền thống- Ảnh 2.
"Khoác áo mới" cho sản phẩm truyền thống- Ảnh 3.

Các mẫu thiết kế của chị Sầm Thị Tình

Một kỷ niệm chị Sầm Thị Tình luôn nhớ mãi, đó là năm 2016, trong lần đưa thổ cẩm đến trưng bày, giới thiệu tại Cần Thơ, chị nhận được những phản hồi: "Thổ cẩm không hợp với họ, chỉ mang về dân tộc bán thôi". Lời nhận xét ấy từng khiến chị tổn thương nhưng cũng là động lực để chị nhìn lại sản phẩm, học hỏi và tìm hiểu thị trường. Chị nhận ra muốn tiếp cận người mua ở những vùng miền khác, không thể chỉ mang những mặt hàng quen thuộc đến giới thiệu rồi chờ đợi sự đón nhận, chị cần tìm thêm cách sử dụng để thổ cẩm gần hơn với nhu cầu đời sống.

Từ đó, chị cùng các bà, các mẹ ở bản Hoa Tiến mở rộng sản phẩm từ áo, váy, khăn piêu, thắt lưng sang túi vải, ví, khăn lụa, giày dép và thú nhồi bông. Những nét hoa văn đặc trưng của người dân tộc Thái được chị đưa vào sản phẩm với hình thức đa dạng hơn. Sản phẩm cũng được tính toán về kích thước, cách phối màu và công năng để có thể đi cùng người dùng trong những sinh hoạt thường ngày. Hoa văn, họa tiết thổ cẩm không còn chỉ xuất hiện trong trang phục truyền thống hay những dịp văn hóa, mà có cơ hội bước vào tủ đồ của những người chưa từng gắn bó với cộng đồng người Thái.

"Khoác áo mới" cho sản phẩm truyền thống- Ảnh 4.

Chị Trịnh Hoàng Ngọc Bích

Từ những món đồ thủ công mỹ nghệ, đồ gốm đến những tấm thổ cẩm, sản phẩm mang đậm chất Việt đang đi xa khỏi làng nghề, để chất liệu Việt được làm mới phù hợp với nhu cầu sử dụng, được kết nối với thị trường và mang lại cuộc sống tốt hơn cho người làm ra nó. Bằng cách riêng, những người phụ nữ như chị Trịnh Hoàng Ngọc Bích, chị Nghiêm Hồng Linh, chị Sầm Thị Tình đang đưa chất liệu quen thuộc vào những hình hài mới, để một sản phẩm làm ra không chỉ để trưng bày, mà trở thành những món đồ thân thiết có tính ứng dụng cao trong căn nhà, trên trang phục, trong cuộc sống thường nhật...

Tất nhiên, con đường "làm mới cái cũ" sẽ chẳng dễ dàng, khi hàng công nghiệp đại trà và phổ biến, khi thói quen người tiêu dùng thích "nhanh, tiện, rẻ"… Với những người phụ nữ đang bền bỉ, say mê "làm mới cái cũ", đưa chất liệu Việt vào cuộc sống hiện đại, niềm vui lớn nhất của họ không chỉ là thấy sản phẩm được lan tỏa, mà còn bởi họ nhìn thấu giá trị trao truyền qua nhiều thế hệ vẫn đang có vị trí trân trọng trong đời sống hôm nay. 

Ý kiến của bạn
Bình luận