Lễ hội Katê 2026: Rực rỡ sắc màu văn hóa Chăm

Katê là lễ hội truyền thống quan trọng của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn, được tổ chức vào ngày 1 tháng 7 Chăm lịch hằng năm. Lễ hội gắn với đời sống tín ngưỡng, tâm linh và sinh hoạt cộng đồng, từ đền, tháp đến làng và từng gia đình. Năm 2017, Lễ hội Katê của người Chăm được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, loại hình lễ hội truyền thống.

Trong dòng chảy văn hóa của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn, Katê không đơn thuần là một ngày hội mà còn là dịp để cộng đồng hướng về cội nguồn, tri ân các vị thần, tiền nhân và vun đắp tình đoàn kết. Từ không gian linh thiêng của đền, tháp đến từng ngôi nhà, làng quê, lễ hội kết nối các thế hệ bằng những phong tục, nghi thức và giá trị văn hóa được gìn giữ qua bao đời.

Phần lễ giữ vị trí trung tâm với các nghi thức rước y trang, mở đền, cúng lễ và tưởng nhớ các vị thần, tiền nhân. Đây cũng là thời điểm các chức sắc, nghệ nhân và cộng đồng cùng thực hành những nghi thức đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần của người Chăm.

Bên cạnh phần lễ, không gian Katê được mở rộng với nhiều hoạt động văn hóa dân gian như dân ca, dân vũ, dân nhạc, biểu diễn kèn Saranai, trò chơi dân gian và các hoạt động thể thao. Những hoạt động này tạo nên không khí vui tươi, đồng thời thu hút sự tham gia của nhiều thế hệ trong cộng đồng.

Ở Khánh Hòa, các hoạt động Katê diễn ra trong nhiều làng Chăm, từ không gian hành lễ đến các hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng. Ở xã Phước Hữu, các trận bóng chuyền, bóng đá diễn ra tại nhiều thôn, cùng chương trình đồng diễn múa hát tập thể của người dân Hữu Đức và Hậu Sanh. Không khí chuẩn bị cho ngày hội vì thế không chỉ tập trung ở đền, tháp mà lan rộng đến các thôn, xóm.

Điểm nhấn năm nay là Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I gắm với các hoạt động trưng bày, trình diễn và trải nghiệm làm gốm, giới thiệu sản phẩm địa phương, văn nghệ và trò chơi dân gian góp phần đưa nghề truyền thống đến gần hơn với người dân và du khách. Đây cũng là dịp giới thiệu những giá trị của nghề gốm Chăm Bàu Trúc - di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh.

Còn ở Lâm Đồng, không gian lễ hội gắn với Di tích tháp Pô Sah Inư và Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống, nhiều hoạt động giới thiệu di sản được tổ chức như thi thổi kèn Saranai, nghệ thuật dân gian Chăm, triển lãm về khảo cổ và văn hóa Chăm, trình diễn làm gốm, dệt thổ cẩm, làm bánh Gừng và viết chữ Chăm.

Một số hoạt động hướng tới học sinh, người trẻ và du khách, tạo cơ hội để việc tìm hiểu di sản diễn ra thông qua trải nghiệm cụ thể. Từ tiếng kèn Saranai, những điệu múa, chữ viết đến nghề thủ công và ẩm thực, các giá trị văn hóa được giới thiệu không chỉ qua trưng bày mà còn bằng chính hoạt động thực hành của cộng đồng.

Không chỉ hiện diện trong các nghi lễ truyền thống và sinh hoạt cộng đồng, văn hóa Chăm còn được giới thiệu rộng rãi hơn thông qua các hoạt động trưng bày, triển lãm tại những di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu. Những không gian này góp phần làm phong phú hành trình khám phá di sản, giúp người dân và du khách có thêm cơ hội tìm hiểu về lịch sử, tín ngưỡng, nghệ thuật và đời sống của cộng đồng Chăm.