Giữ hồn văn hóa Mường từ những lớp truyền dạy

Nâng cao năng lực cho cộng đồng

Khóa tập huấn tập trung vào những nội dung liên quan đến bảo tồn, phát huy văn hóa phi vật thể, trong đó có dân ca, dân vũ, dân nhạc truyền thống.

Trong khuôn khổ khóa tập huấn, các học viên được tiếp cận những kiến thức về bảo tồn văn hóa, đồng thời trực tiếp thực hành và trao đổi với các báo cáo viên, nghệ nhân. Đây cũng là dịp để những người tham gia hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa của cộng đồng mình và tìm hiểu phương pháp để gìn giữ, phát huy những giá trị ấy trong đời sống.

Phát biểu tại lễ khai mạc, bà Nguyễn Thị Hải Nhung, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam, (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số, miền núi được quan tâm thông qua nhiều chương trình, hoạt động, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Thanh Hóa là địa phương còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa dân gian của đồng bào các dân tộc, trong đó có những giá trị đặc sắc của dân tộc Mường như dân ca, dân vũ, dân nhạc. Đây không chỉ là những giá trị tinh thần mà còn thể hiện bản sắc và niềm tự hào của cộng đồng.

Tuy nhiên, trước những tác động của đời sống hiện đại, một số giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một nếu không được quan tâm gìn giữ và phát huy kịp thời.

Việc tổ chức khóa tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho cộng đồng trong bảo tồn, thực hành và phát huy văn hóa truyền thống. Chương trình chú trọng sự tham gia của người dân, thế hệ trẻ, qua đó phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo vệ và trao truyền di sản văn hóa phi vật thể.

Với chị Phạm Thị Hiền, thôn Ngọc Lan, xã Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa, tham gia khóa tập huấn giúp chị hiểu thêm về chính những giá trị văn hóa của dân tộc mình; tiếp cận thêm với dân ca, dân vũ, dân nhạc, từ đó hiểu rõ hơn về văn hóa dân tộc. 

Trong những giá trị được giới thiệu, chị Hiền đặc biệt yêu thích cồng chiêng. Từ nhỏ, chị đã được nghe tiếng cồng, tiếng chiêng và cảm nhận sự gần gũi của những âm thanh này trong đời sống của người Mường.

Truyền dạy gắn với thực hành

Một trong những vấn đề được đặt ra tại khóa tập huấn là làm sao để văn hóa không chỉ được lưu giữ trong ký ức của những người lớn tuổi mà tiếp tục được thực hành và truyền lại cho thế hệ trẻ.

Theo bà Nguyễn Thị Hải Nhung, cộng đồng chính là chủ thể của văn hóa. Người dân vừa là người thực hành, vừa là lực lượng quan trọng trong quá trình nghiên cứu, phục hồi, truyền dạy và phát huy di sản của dân tộc mình.

Vì vậy, việc tổ chức những lớp truyền dạy cần gắn với sự tham gia thực chất của cộng đồng, tạo điều kiện để người dân trực tiếp học, thực hành và trao đổi về văn hóa truyền thống.

Trong khóa tập huấn, các báo cáo viên, giảng viên có kinh nghiệm trong nghiên cứu và thực tiễn về văn hóa dân tộc trao đổi với học viên về phương pháp bảo tồn văn hóa phi vật thể. Các nghệ nhân cũng trực tiếp truyền dạy những làn điệu dân ca, điệu múa và cách thực hành dân nhạc truyền thống.

Đối với những người tham gia, đây là cơ hội để vừa học kiến thức, vừa trực tiếp thực hành. Qua đó, những giá trị vốn chỉ được biết đến qua lời kể hoặc ký ức của thế hệ trước có thêm cơ hội được tiếp nối.

Chị Phạm Thị Hiền đặc biệt mong muốn các con, các cháu của mình được tiếp xúc nhiều hơn với văn hóa Mường. Trong cuộc sống hiện nay, con cháu có nhiều môi trường giao tiếp, học tập khác nhau và việc sử dụng tiếng Mường trong đời sống có thể giảm đi. Vì vậy, duy trì tiếng Mường trong gia đình và giúp trẻ hiểu về văn hóa, tiếng nói của dân tộc mình là điều cần thiết.

Từ mong muốn đó, bảo tồn văn hóa không chỉ là câu chuyện của cơ quan quản lý hay các nghệ nhân mà còn là trách nhiệm của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Hải Nhung, để công tác bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống của dân tộc Mường đạt hiệu quả, cần có sự quan tâm của cơ quan quản lý văn hóa, sự tham gia của các nghệ nhân, học viên và đặc biệt là cộng đồng, chủ thể của di sản.