Liên tiếp những vụ án từ mâu thuẫn tình cảm: Đừng cực đoan kỳ vọng vào tình yêu

Tình yêu bị đặt quá nhiều kỳ vọng

Thời gian gần đây, mạng xã hội liên tục xuất hiện các vụ đánh ghen, bắt quả tang ngoại tình thu hút sự chú ý của dư luận. Không ít vụ việc dừng lại ở những màn cãi vã, livestream bóc phốt, xúc phạm nhau công khai. Nhưng cũng có những câu chuyện đi xa hơn, trở thành bi kịch đau lòng.

Mới đây, vụ án mạng xảy ra tại Tuyên Quang khiến nhiều người bàng hoàng. Theo thông tin ban đầu, sau khi phát hiện vợ mình đang ở cùng người đàn ông khác, giữa hai bên đã xảy ra cãi vã. Trong đoạn video lan truyền trên mạng xã hội, người phụ nữ liên tục có những lời lẽ mang tính thách thức, hạ thấp đối phương như: "Anh không lo được cho tôi điều gì", "Tôi ngoại tình trước mặt anh đấy thì sao"… Mâu thuẫn sau đó leo thang thành xô xát và dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Theo chuyên gia tâm lý Lê Anh, khi bị phát hiện ngoại tình, con người thường có hai phản ứng tâm lý phổ biến. Một là cảm thấy tội lỗi, xấu hổ, né tránh hoặc im lặng vì vẫn nhận thức được tổn thương mình gây ra cho đối phương. Hai là phản kháng mạnh mẽ, tấn công ngược hoặc đổ lỗi cho người bị phản bội.

Chuyên gia cho rằng đây là cơ chế phòng vệ tâm lý nhằm đẩy cảm giác sai trái ra bên ngoài để giảm áp lực cho bản thân. Tuy nhiên, cũng có những người thực sự không còn tình cảm, không còn sự tôn trọng hay đồng cảm với người bạn đời nên không còn ngại làm tổn thương đối phương.

Theo chị, một bộ phận người hiện nay đang tiếp cận tình yêu và hôn nhân theo hướng khá thực dụng, xem mối quan hệ như nơi đáp ứng nhu cầu cảm xúc, vật chất hoặc "nâng cấp cuộc sống" hơn là sự đồng hành và trách nhiệm. Vì vậy, khi đối phương không còn đáp ứng được kỳ vọng, họ dễ dùng những câu như "anh không lo được cho tôi", "anh không mang lại cuộc sống tôi muốn" để biện minh cho hành vi của mình.

Ở góc độ tâm lý học, những lời hạ thấp, xúc phạm trong thời điểm bị phát hiện ngoại tình phản ánh sự thiếu trưởng thành cảm xúc và thiếu khả năng chịu trách nhiệm cho hành vi cá nhân. Người ta dùng lời nói để giành quyền kiểm soát tình huống, bảo vệ cái tôi và hợp lý hóa lựa chọn của mình.

Chuyên gia Lê Anh nhận định hiện nay nhiều người đang đặt quá nhiều kỳ vọng lên tình yêu và hôn nhân. Không chỉ mong tình yêu mang lại cảm xúc, họ còn kỳ vọng đối phương phải chữa lành tổn thương, bảo đảm vật chất và giúp mình có cuộc sống tốt hơn.

"Khi bước vào mối quan hệ với tâm thế 'người kia phải làm cho tôi hạnh phúc', con người rất dễ thất vọng, cực đoan và cư xử thiếu tỉnh táo khi thực tế không như mong muốn", chị nói.

Khi lòng tự trọng bị tổn thương

Theo chuyên gia Lê Anh, trong các mối quan hệ tình cảm, đặc biệt khi có yếu tố ngoại tình và ghen tuông, những lời xúc phạm đôi khi để lại tổn thương không kém hành động bạo lực.

Những câu nói mang tính thách thức, coi thường hoặc chà đạp lòng tự trọng có thể khiến một người rơi vào trạng thái bị sỉ nhục, cảm thấy giá trị bản thân bị phủ nhận hoàn toàn.

Với nhiều người, việc bị phản bội vốn đã là cú sốc tâm lý rất lớn. Nhưng khi đi kèm với thái độ lạnh lùng, công khai coi thường hoặc thách thức, cảm xúc đau đớn sẽ leo thang rất nhanh, chuyển thành phẫn nộ, uất ức và mất kiểm soát.

Trong tâm lý học có khái niệm "khủng hoảng cảm xúc cấp tính", tức là khi con người bị dồn nén quá mạnh bởi các cảm xúc tiêu cực trong thời gian ngắn, khả năng kiểm soát lý trí sẽ suy giảm đáng kể. Đặc biệt, khi tình yêu, niềm tin và lòng tự trọng cùng lúc bị tổn thương, ranh giới giữa lý trí và hành động bốc đồng đôi khi trở nên rất mong manh.

Theo chuyên gia, hiện nay nhiều người bước vào các mối quan hệ chỉ với cảm xúc bản năng nhưng lại thiếu kỹ năng làm chủ cảm xúc và ứng xử khi tình cảm đổ vỡ. Không ít người mặc định rằng tình yêu sẽ không bao giờ thay đổi và đối phương phải trung thành vô điều kiện với mình.

"Khi lòng người dịch chuyển, họ không thể chấp nhận được. Họ chưa học được cách đối diện với sự từ chối, phản bội hoặc mất mát một cách trưởng thành", chị phân tích.

Tuy nhiên, chị cũng nhấn mạnh rằng dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bạo lực hay việc tước đoạt mạng sống người khác đều không thể được biện minh.

Không chỉ trong chuyện ngoại tình, cách ứng xử khi yêu và khi bước vào hôn nhân hiện nay cũng đang bộc lộ nhiều lệch lạc trong nhận thức. Nhiều người vô thức đặt quá nhiều kỳ vọng vào tình yêu, xem đó như nơi để được bù đắp cảm xúc, chữa lành cô đơn hoặc thay đổi cuộc sống.

Những định kiến như "đàn ông phải gánh toàn bộ kinh tế" hay "phụ nữ phải hy sinh để giữ gia đình" cũng vô tình tạo áp lực rất lớn cho cả hai giới. Đàn ông dễ cảm thấy mình thất bại nếu chưa đủ khả năng tài chính. Trong khi đó, phụ nữ có thể rơi vào trạng thái chịu đựng kéo dài hoặc cảm thấy bất công vì phải nhẫn nhịn để giữ gia đình.

"Khi cả hai bước vào hôn nhân bằng những vai trò áp đặt như vậy, tình yêu rất dễ chuyển thành sự tính toán, trách móc và thất vọng", chị nói.

Văn minh là biết dừng đúng lúc

Một vấn đề đáng lo ngại hiện nay là việc các vụ đánh ghen, ngoại tình bị "sân khấu hóa" trên mạng xã hội. Thay vì giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại văn minh và tôn trọng lẫn nhau, nhiều người lại chọn cách livestream, bóc phốt, bêu xấu hoặc công khai đời tư để trút giận và tìm kiếm sự đồng cảm từ cộng đồng mạng.

Theo chuyên gia Lê Anh, điều này không chỉ khiến người trong cuộc tổn thương về danh dự, tinh thần, công việc và các mối quan hệ xã hội, mà còn kéo theo những hệ lụy cho con cái, cha mẹ và người thân.

Điều đáng lo là khi những nội dung này xuất hiện quá nhiều, một bộ phận người trẻ có thể dần xem việc làm nhục, xúc phạm hoặc trả đũa người cũ là điều bình thường, thậm chí được cổ súy như một cách thể hiện bản lĩnh.

Theo chị, điều người trẻ hiện nay thiếu không chỉ là kỹ năng yêu mà còn là khả năng hiểu chính mình và tự tạo ra hạnh phúc cho bản thân. Vì vậy, người trẻ cần được trang bị nhiều hơn về kỹ năng quản trị cảm xúc, giao tiếp và giải quyết xung đột trong tình yêu.

"Con người có quyền đau khi tình cảm đổ vỡ, nhưng không có quyền xúc phạm hay làm tổn thương người khác chỉ vì cảm xúc của mình. Chia tay không đồng nghĩa với thất bại. Văn minh trong tình yêu thể hiện ở cách con người cư xử với nhau ngay cả khi không còn thuộc về nhau nữa", chuyên gia nhấn mạnh.