MTTQ tỉnh Quảng Trị: Đổi mới hoạt động giám sát, phản biện xã hội trong thời kỳ chuyển đổi số

Chuyển đổi số mở rộng kênh lắng nghe dân

Nhờ những chuyển biến quan trọng về ứng dụng CNTT, đặc biệt là quyết tâm hợp nhất các cổng thông tin điện tử và trang mạng xã hội của Mặt trận, ứng dụng mạnh mẽ các công cụ của AI… đã tạo nền tảng cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội được triển khai khoa học, hiệu quả hơn, từng bước hình thành hệ thống thông tin đồng bộ, phục vụ hiệu quả công tác điều hành và nắm bắt phản ánh của Nhân dân. 

Các kênh mạng xã hội như Zalo, fanpage "Mặt trận Quảng Trị", cùng với các ứng dụng Gamma, Canva (ứng dụng của AI) được sử dụng rộng rãi để thiết kế infographic sinh động, mô hình hóa các thông tin chuyển tải một cách dễ hiểu, qua đó đăng tải hàng trăm tin, bài, hình ảnh tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, thông tin về tình hình cơ sở và phản ánh tâm tư của Nhân dân...

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và AI đã nâng cao hiệu quả trong công tác nắm bắt dư luận xã hội, tạo sự tương tác 2 chiều kịp thời giữa Mặt trận các cấp và Nhân dân. Thông qua hệ thống "Mặt trận số"..., các công cụ hỗ trợ phân tích dữ liệu, đội ngũ cán bộ tỉnh và cơ sở chủ động và nhanh chóng hơn trong tổng hợp, phân tích, phản ánh kịp thời những vấn đề bức xúc của Nhân dân đến cấp ủy, chính quyền. Nhờ đó, nhiều kiến nghị quan trọng đã được tiếp thu và xử lý. 

Riêng năm 2025 và 5 tháng đầu năm 2026, toàn hệ thống đã tiếp nhận hơn 900 ý kiến cử tri liên quan đến quy hoạch, hạ tầng, an sinh xã hội, đất đai, môi trường, giải phóng mặt bằng…được tổng hợp và báo cáo đầy đủ đến các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Mặt khác, ứng dụng công nghệ số đã được áp dụng thường xuyên trong tổ chức tiếp xúc cử tri theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến. Từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức 26 điểm tiếp xúc trực tiếp và 77 điểm tiếp xúc trực tuyến trước các kỳ họp Quốc hội và HĐND tỉnh. Các kỳ tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội năm 2025 thu hút hơn 17.380 lượt cử tri tham gia với 583 ý kiến, kiến nghị. Chỉ riêng 5 tháng đầu năm 2026 có hơn 10.800 lượt cử tri tham gia với 535 ý kiến, kiến nghị. 

Hình thức trực tuyến đã tạo điều kiện mở rộng phạm vi tiếp xúc, đối thoại giữa người dân với đại biểu dân cử nhất là địa bàn vùng sâu, vùng xa địa hình cách trở, đi lại khó khăn, góp phần mở rộng dân chủ và tăng cường sự gắn kết giữa chính quyền với Nhân dân.

Giám sát, phản biện đi vào thực chất, sát cơ sở

Hoạt động giám sát không chỉ dừng ở nghiên cứu hồ sơ, báo cáo mà được triển khai sâu sát với thực tiễn đời sống Nhân dân. Từ năm 2025 đến nay, Mặt trận cấp tỉnh đã triển khai nhiều cuộc giám sát chuyên đề đối với những vấn đề được dư luận và Nhân dân quan tâm như: Việc thực hiện Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát tại cơ sở; việc thực hiện chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức, người hoạt động không chuyên trách tại 78 xã, phường, đặc khu sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã; việc quản lý hoạt động khai thác khoáng sản gắn với công tác bảo vệ môi trường, bảo đảm đời sống nhân dân và việc tiếp nhận, giải quyết các kiến nghị liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn các địa phương. 

Trong công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Mặt trận các cấp đã tổ chức 11 đoàn kiểm tra, giám sát cấp tỉnh tại 67 đơn vị, địa phương; cấp xã tổ chức 162 đoàn kiểm tra, giám sát góp phần bảo đảm quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử đúng quy định, dân chủ, công khai, minh bạch. Song song với đó, các Tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh đã tiến hành nhiều nội dung giám sát có tính cấp thiết như: Việc thực hiện Nghị quyết về Quy định mức hỗ trợ sản xuất nông nghiệp để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch hại thực vật trên địa bàn tỉnh Quảng Trị; triển khai thực hiện Luật Bình đẳng giới; thực hiện chế độ, chính sách Bảo hiểm Y tế cho hội viên Hội Cựu Chiến binh; thực hiện một số quy định của pháp luật lao động về xây dựng và thực hiện nội quy lao động, quy chế dân chủ ở cơ sở theo hình thức trực tiếp về cơ sở, gặp gỡ người dân, đối thoại với chính quyền địa phương, kiểm tra thực tế theo thông tin phản ánh. 

Điểm mới trong hoạt động giám sát là việc đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số để nâng cao chất lượng thu thập, tổng hợp, phân tích dữ liệu góp phần đảm bảo quá trình đánh giá kết quả giám sát toàn diện, khách quan, chính xác.

Bên cạnh đó, Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng tiếp tục phát huy vai trò "tai mắt của Nhân dân". Thông qua việc cập nhật thông tin, lưu trữ hình ảnh, theo dõi tiến độ công trình trên môi trường số, các ban đã tham gia giám sát hàng trăm công trình đầu tư cơ sở, kịp thời phát hiện và kiến nghị khắc phục nhiều bất cập trong thi công, quản lý và sử dụng vốn đầu tư.

Cùng với giám sát, công tác phản biện xã hội cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Từ năm 2025 đến nay, Mặt trận các cấp trong tỉnh đã tổ chức gần 85 hoạt động góp ý, phản biện đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, đề án và chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Nội dung phản biện tập trung vào các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân như đất đai, môi trường, an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới, sắp xếp tổ chức bộ máy và cải cách hành chính...

Việc khai thác dữ liệu số và tổng hợp ý kiến từ nhiều kênh khác nhau giúp các ý kiến phản biện có cơ sở thực tiễn và tính thuyết phục cao hơn, nhiều nội dung đã được các cơ quan soạn thảo tiếp thu trước khi ban hành chính sách.

Bên cạnh kết quả đạt được, việc đổi mới hoạt động giám sát, phản biện xã hội trong thời kỳ chuyển đổi số vẫn còn không ít khó khăn như: Hạ tầng công nghệ thông tin tại một số địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa chưa đồng bộ; trình độ ứng dụng công nghệ số của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế; dữ liệu giữa các cơ quan chưa liên thông hoàn toàn. Chất lượng một số hoạt động phản biện xã hội chưa đồng đều; việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kiến nghị sau giám sát ở một số nơi chưa thật sự quyết liệt. Ngoài ra, đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện ở cơ sở phần lớn kiêm nhiệm, khối lượng công việc lớn trong khi yêu cầu nhiệm vụ, áp dụng công nghệ số ngày càng cao.

Tiếp tục đổi mới để gần dân hơn

Thời gian tới, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Trị xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn hệ thống, xem đây là một trong những giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội. Trọng tâm là hoàn thiện nền tảng "Mặt trận số", triển khai khảo sát ý kiến Nhân dân qua bộ công cụ bảng hỏi trực tuyến nhằm xây dựng kho dữ liệu số thống nhất từ tỉnh đến cơ sở; mở rộng các hình thức lấy ý kiến, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân trên môi trường số; đồng thời nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ Mặt trận các cấp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Cùng với đó, Mặt trận từ tỉnh đến cơ sở sẽ tiếp tục lựa chọn các nội dung, vấn đề trọng tâm, thiết thực để tổ chức giám sát, phản biện xã hội, tập trung vào các lĩnh vực nhân dân quan tâm như: Vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cải cách hành chính, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, thực hiện chính sách an sinh xã hội, phòng chống tham nhũng, lãng phí và thực hiện dân chủ ở cơ sở. Đồng thời, nâng cao chất lượng phản biện đối với các dự thảo nghị quyết, đề án, chương trình phát triển kinh tế - xã hội có tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân.

Mặt trận các cấp sẽ đẩy mạnh triển khai mô hình "Lắng nghe dân nói" gắn với chuyển đổi số và nâng cao vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận và các tổ chức chính trị xã hội các cấp giai đoạn 2026 - 2030. Đa dạng hóa các hình thức đối thoại tương tác với người dân linh hoạt, hiện đại thông qua hộp thư điện tử, đối thoại trực tuyến (livestream, hội nghị trực tuyến); tiếp nhận ý kiến qua nền tảng số (Zalo, Facebook, Cổng thông tin điện tử, mã QR); tổ chức các "điểm lắng nghe" tại khu dân cư; khuyến khích tiếp nhận ý kiến nhằm tạo điều kiện để Nhân dân mạnh dạn phản ánh, kiến nghị, giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn góp phần xây dựng chính quyền công khai, minh bạch, gần dân và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Có thể khẳng định rằng, chuyển đổi số đang tạo ra những công cụ mới để Mặt trận thực hiện tốt hơn chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Khi người dân được tạo điều kiện tham gia giám sát, phản ánh và góp ý; khi chính quyền lắng nghe và xử lý kịp thời các kiến nghị chính đáng từ cơ sở, đó chính là nền tảng quan trọng để xây dựng một chính quyền minh bạch, hiệu lực, hiệu quả và thực sự gần dân, sát dân.