Năm 2030: Giảm mang thai, phá thai ở nữ vị thành niên

Đây là một trong những mục tiêu của Đề án chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên giai đoạn 2026–2030. Phát biểu tại Hội thảo triển khai Đề án diễn ra sáng 26/8, TS.BS Tống Trần Hà, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), nhấn mạnh chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục cho vị thành niên, thanh niên là yêu cầu cần thiết, góp phần nâng cao sức khỏe toàn diện, chất lượng dân số, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo TS.BS Tống Trần Hà, vị thành niên, thanh niên chiếm hơn 1/4 dân số Việt Nam, là lực lượng đông đảo, năng động, sáng tạo và là chủ nhân tương lai của đất nước. Vì vậy, đầu tư cho sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục của thanh thiếu niên hôm nay chính là đầu tư cho chất lượng dân số Việt Nam trong tương lai.

Thời gian qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả trong xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản. Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 2/3 số vị thành niên, thanh niên có thai ngoài ý muốn; tỷ lệ nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt 90%. Luật Trẻ em năm 2016 và Luật Thanh niên năm 2020 cũng quy định về tư vấn, cung cấp thông tin và tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục phù hợp.

Đặc biệt, ngày 22/5/2026, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 1482/QĐ-BYT phê duyệt Đề án chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên giai đoạn 2026–2030, tạo cơ sở triển khai các nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Theo TS.BS Tống Trần Hà, một số chỉ số đã có chuyển biến tích cực. Năm 2025, số trường hợp mang thai ở vị thành niên chiếm khoảng 2,5% tổng số phụ nữ mang thai. Tỷ suất sinh ở vị thành niên giảm từ 34,57‰ năm 2024 xuống 32,27‰ năm 2025; tỷ lệ phá thai ở vị thành niên trên tổng số ca phá thai giảm từ 1,77% xuống 1,43%.

Để tiếp tục cải thiện các chỉ số này, Đề án giai đoạn 2026–2030 tập trung vào các nhóm nhiệm vụ: hoàn thiện chính sách, pháp luật; lấy vị thành niên, thanh niên làm trung tâm; xây dựng dịch vụ thân thiện; đẩy mạnh giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản toàn diện; tăng cường ứng dụng công nghệ số; thúc đẩy phối hợp liên ngành, huy động toàn xã hội; đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá bằng các chỉ số định lượng.

Trong đó, hệ thống dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục phải bảo đảm dễ tiếp cận, riêng tư, bảo mật, không kỳ thị, phù hợp lứa tuổi, có chất lượng và liên tục. Dịch vụ cần được triển khai tại cơ sở y tế, trường học, cộng đồng, khu công nghiệp và trên các nền tảng số.

Ngành Y tế cũng sẽ phối hợp với ngành Giáo dục cung cấp kiến thức phù hợp từng độ tuổi về cơ thể, tuổi dậy thì, giới và bình đẳng giới, kỹ năng tự bảo vệ, phòng tránh thai, tình dục an toàn, HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Đặc biệt, trước thực tế thanh thiếu niên ngày càng tiếp nhận thông tin qua môi trường số, TS.BS Tống Trần Hà nhấn mạnh cần xây dựng các kênh tư vấn trực tuyến, nội dung số ngắn gọn, chính xác, hấp dẫn, khoa học; đồng thời kiểm soát thông tin sai lệch và những nội dung có nguy cơ gây hại đến sức khỏe tình dục, sức khỏe tâm thần và sự phát triển của thanh thiếu niên.

Chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục vị thành niên, thanh niên cũng không thể chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà cần sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức xã hội và tổ chức quốc tế.

“Mục tiêu không chỉ để thanh thiếu niên biết về sức khỏe sinh sản mà phải giúp các em hiểu đúng - lựa chọn đúng - hành động đúng - tiếp cận được dịch vụ đúng lúc và được bảo vệ khi cần thiết”, TS.BS Tống Trần Hà nhấn mạnh.

Đề án hướng tới xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh về thể chất, vững vàng về tinh thần, có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dân số Việt Nam trong tương lai.