Nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học để khẳng định vai trò của tổ chức Hội

Trong hai ngày 12 - 13/10, Hội LHPN Việt Nam tổ chức lớp tập huấn nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ Hội cấp tỉnh. Chương trình được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu chính TPHCM và kết nối trực tuyến đến các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Vì sao cần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học?

Trong bối cảnh các vấn đề liên quan đến phụ nữ ngày càng đa dạng, khác biệt theo từng nhóm đối tượng và địa bàn, công tác Hội cần có những nghiên cứu chuyên sâu, sát thực tiễn. Qua đó, tổ chức Hội có thể nắm bắt đúng nhu cầu của phụ nữ, đồng thời tìm kiếm giải pháp phù hợp cho những vấn đề đang đặt ra.

Kết quả nghiên cứu khoa học cũng là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng tham mưu, đề xuất chính sách, tăng tính thuyết phục của các kiến nghị. Đây còn là cách để khẳng định vai trò của tổ chức Hội trong tham gia xây dựng pháp luật, chính sách, thúc đẩy bình đẳng giới và thực hiện công tác phụ nữ.

Phát biểu tại lớp tập huấn, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, cho biết: Hoạt động nghiên cứu khoa học trong hệ thống Hội vẫn còn nhiều hạn chế, chủ yếu tập trung ở cấp Trung ương. Trong nhiệm kỳ qua, Trung ương Hội đã ban hành Chương trình nghiên cứu khoa học của Hội LHPN Việt Nam giai đoạn 2023-2027 nhằm thúc đẩy hoạt động này. Dù vậy, thông tin về tình hình triển khai và kết quả nghiên cứu tại các cấp Hội địa phương vẫn chưa đầy đủ, rõ ràng.

Các dữ liệu như số lượng nhiệm vụ khoa học và công nghệ được thực hiện hằng năm, số bài báo và công trình khoa học được công bố, cũng như hiệu quả của các hoạt động nghiên cứu chưa được thống kê đầy đủ. Điều này gây khó khăn cho việc tham mưu chiến lược, dự báo tình hình và xây dựng, triển khai các hoạt động Hội dựa trên bằng chứng khoa học.

Theo kết quả khảo sát cán bộ Hội tại 20 tỉnh, thành phố và Phân hiệu Học viện Phụ nữ Việt Nam, với hơn 90 người tham gia, cho thấy năng lực và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học của đội ngũ cán bộ Hội còn hạn chế. Cụ thể, chỉ 8,8% người tham gia khảo sát từng thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học; 11,1% từng viết bài báo khoa học (một nửa trong số này là giảng viên Học viện Phụ nữ Việt Nam). Có 32,4% người từng tham gia các hoạt động mang tính chất nghiên cứu, khảo sát, trong khi 59,4% người chưa tham gia bất kỳ hoạt động nào trong số này. Từ kết quả khảo sát, có thể thấy nhu cầu được bồi dưỡng phương pháp và kỹ năng nghiên cứu khoa học của cán bộ Hội là rất cần thiết.

Ở tầm vĩ mô, trong bối cảnh đất nước ngày càng lớn mạnh, Đảng ta xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yêu cầu tất yếu. Cụ thể hóa định hướng này trong công tác Hội và phong trào phụ nữ, Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV xác định khâu đột phá thứ nhất là: "Phát huy vai trò của tổ chức Hội trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới".

Vậy nên, lớp tập huấn sẽ là bước khởi đầu để cán bộ Hội nâng cao năng nghiên cứu khoa học, từng bước đưa phương pháp làm việc khoa học vào thực tiễn công tác tại địa phương.

Nghiên cứu từ những điều nhỏ nhất trong thực tiễn

Lớp tập huấn nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho cán bộ Hội cấp tỉnh kết hợp lý thuyết với thực hành, tập trung vào các kỹ năng như: Xác định vấn đề, xây dựng thuyết minh nghiên cứu, thiết kế khảo sát, thu thập và phân tích dữ liệu, trình bày kết quả nghiên cứu. Qua đó, học viên được tiếp cận quy trình nghiên cứu bài bản và hoàn thiện kỹ năng.

GS. TS. Nguyễn Tuấn Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Đại học KHXH &NV, Đại học Quốc gia Hà Nội, người trực tiếp hướng dẫn tại lớp tập huấn, cho biết: Lớp tập huấn hướng đến một số nội dung cốt lõi. Trước hết, học viên cần biết cách nhận diện, trình bày vấn đề nghiên cứu và xây dựng thuyết minh nhiệm vụ nghiên cứu. Từ những kiến thức được trang bị, học viên có thể từng bước triển khai một nghiên cứu cụ thể.

Bên cạnh đó, chương trình chú trọng hướng dẫn cách xây dựng công cụ thu thập dữ liệu và phân tích dữ liệu thu được. Đáng chú ý, học viên còn được tiếp cận việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích cả dữ liệu định tính và định lượng.

"Trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, việc ứng dụng công nghệ này vào nghiên cứu khoa học là cần thiết. Tuy nhiên, điều quan trọng là người sử dụng phải biết khai thác AI một cách thông minh, có trách nhiệm và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu", GS. TS. Nguyễn Tuấn Anh, nhấn mạnh.

Đánh giá về tinh thần học tập, GS. TS. Nguyễn Tuấn Anh ghi nhận sự tích cực, chủ động của các học viên. "Nhiều cán bộ Hội đã không ngại di chuyển xa để đến tham gia học trực tiếp. Còn các học viên học trực tuyến cũng thể hiện tinh thần nghiêm túc, tích cực trao đổi và trình bày ý kiến. Điều này cho thấy sự quan tâm và nhu cầu thực tế của đội ngũ cán bộ Hội đối với việc nâng cao kiến thức, phương pháp và kỹ năng nghiên cứu khoa học", GS. TS. Nguyễn Tuấn Anh, cho biết.

Tại lớp tập huấn, GS. TS. Nguyễn Tuấn Anh cũng gợi ý một số hướng nghiên cứu khoa học gắn với nhiệm vụ công tác Hội như: Nâng cao năng lực số, giúp phụ nữ tiếp cận các dịch vụ số; Dữ liệu, AI và mô hình Cơ sở Hội số; Chất lượng nguồn nhân lực nữ; Khởi nghiệp và quyền năng kinh tế; Gia đình và an toàn phụ nữ, trẻ em; Môi trường và thích ứng khí hậu; Bình đẳng giới và phản biện chính sách; Phát triển hội viên và đổi mới hoạt động Hội.

Là học viên tại lớp tập huấn, bà Nguyễn Thị Thùy Linh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Cần Thơ, Chủ tịch Hội LHPN thành phố Cần Thơ, chia sẻ: "Tôi tham gia lớp tập huấn này với hai lý do. Thứ nhất, bản thân tôi rất yêu thích nghiên cứu khoa học. Thứ hai, tôi mong muốn bản thân và các cán bộ trong cơ quan hiểu rõ hơn về nghiên cứu khoa học, không chỉ để thực hiện các đề tài nghiên cứu mà còn biết vận dụng tư duy khoa học vào công việc hằng ngày. Mỗi vấn đề đặt ra đều cần có căn cứ, lập luận rõ ràng, dựa trên thực tiễn và có cơ sở để chứng minh, từ đó tìm ra hướng giải quyết phù hợp".

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, nhấn mạnh: "Đối với cán bộ Hội, nghiên cứu khoa học cần bắt đầu từ những vấn đề thực tiễn, với cách tiếp cận phù hợp và phương pháp thực hiện chặt chẽ. Nghiên cứu không nhất thiết phải bắt đầu từ những đề tài lớn, phức tạp; một khảo sát được thiết kế đúng, một báo cáo tổng kết thực tiễn có phân tích sâu hoặc một sáng kiến được đánh giá bằng phương pháp phù hợp đều có thể góp phần nâng cao chất lượng hoạt động Hội".