Người đàn ông liệt toàn thân xây dựng 34 không gian đọc cho cộng đồng
Đỗ Hà Cừ và mẹ bên Không gian đọc Hy vọng tại Hưng Yên
Hơn 40 năm cuộc đời chỉ gắn với một tư thế nằm, Đỗ Hà Cừ vẫn kiên trì nuôi dưỡng tình yêu sách và mong muốn lan tỏa văn hóa đọc đến cộng đồng. Anh đã sáng lập CLB Không gian đọc Hy Vọng, xây dựng được 34 không gian đọc, trong đó có nhiều không gian do người khuyết tật trực tiếp quản lý.
Đỗ Hà Cừ sinh năm 1984 ở Hưng Yên. Anh bị khuyết tật vận động bẩm sinh do ảnh hưởng chất độc da cam từ người bố, một người lính từng chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Từ khi lọt lòng cho đến khi lớn lên, anh chỉ có một tư thế nằm. Mọi sinh hoạt cá nhân đều phụ thuộc hoàn toàn vào người thân.
Không chỉ liệt toàn thân, bệnh tật còn khiến giọng nói của anh ngọng nghịu, khó phát âm. Việc cầm bút là điều không thể. Thế nhưng, bằng một cách rất riêng, Hà Cừ đã tự học, ghi nhớ mặt chữ, ghép vần, ghép câu qua những bài thơ đã thuộc từ trước.
Khi biết đọc, Hà Cừ đọc gần như không ngừng nghỉ. Anh nhờ người thân tìm sách, mượn sách, xin sách. Từ sách, anh hiểu hơn về xã hội, về con người, về chính mình. "Sách giúp tôi thu nạp kiến thức và nhìn thấy con đường cho cuộc sống vốn tưởng như bế tắc", anh nói.
"Sách đã thay đổi cuộc đời tôi", Hà Cừ khẳng định. Nhưng niềm yêu sách của anh từng đứng trước một trở ngại lớn: Không có tiền mua sách. Từ một lời gợi ý giản dị - lập không gian đọc để có nhiều sách – một ý tưởng lớn hình thành trong anh.

Đỗ Hà Cừ làm khách mời trong chương trình "Người gieo hy vọng" của Đài Truyền hình Việt Nam
Năm 2018, CLB Không gian đọc Hy Vọng ra đời. Mục tiêu của CLB là xây dựng các không gian đọc miễn phí cho cộng đồng, với một điểm đặc biệt: Những "thủ thư" chính là người khuyết tật. Hà Cừ mong muốn, qua sách, người khuyết tật có thể tự tin hơn, từng bước cải thiện chất lượng cuộc sống của mình.
Con đường khởi đầu không hề bằng phẳng. Ngay trong gia đình, không phải ai cũng sẵn sàng ủng hộ một người "không thể tự phục vụ bản thân" lại đi quản lý tủ sách. Hàng xóm cũng không ít lời hoài nghi. Không gian ban đầu chật hẹp, thiếu quy củ, việc quản lý còn nhiều lúng túng.
Từng bước một, Hà Cừ cùng các tình nguyện viên xây dựng nội quy, tổ chức lại không gian, trao quyền chủ động cho bạn đọc. Người đến đọc tự ghi chép, tự sắp xếp sách, tạo nên sự tin cậy và gắn kết. Mô hình dần đi vào nền nếp.
Hiện nay, riêng không gian đọc do Hà Cừ quản lý có 7 tủ sách với khoảng 4.000 đầu sách, cùng 3.000 cuốn dự trữ để luân chuyển. Từ những ngày đầu phải tự bỏ tiền đóng tủ, mua sách, đến nay, CLB đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng cả về kinh phí lẫn sách.
Đến thời điểm này, Đỗ Hà Cừ đã góp phần thành lập 34 không gian đọc cho cộng đồng. Với bản thân, mong ước của anh rất đơn giản: Có đủ sức khỏe để tiếp tục phục vụ cộng đồng và tìm được một công việc phù hợp để tự nuôi sống mình cùng người chăm sóc.
Có thể nói, từ một tư thế nằm suốt đời, anh đã mở ra những "không gian đứng dậy" cho tri thức và hy vọng.
Đỗ Hà Cừ đã nhận được Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì đã có thành tích trong lĩnh vực an sinh xã hội và tích cực tham gia hoạt động vì cộng đồng, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc năm 2021; Giải thưởng phát triển Văn hóa đọc năm 2019 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao tặng. Năm 2024, anh phát hành tự truyện Màu của hy vọng (NXB Phụ nữ Việt Nam). Đỗ Hà Cừ là nhân vật của chương trình truyền hình chủ đề Người gieo hy vọng, phát sóng lúc 10h ngày 24/1/2026 trên kênh VTV1.