Người giữ lửa bên kia song sắt

Người bám xưởng, giữ nhịp

Trại giam Xuân Nguyên (Cục C10, Bộ Công an) đóng trên địa bàn phường Lưu Kiếm và xã Việt Khê (TP. Hải Phòng) hiện có 4 phân trại và Khu trung tâm chỉ huy; trong đó Phân trại số 1 là nơi chuyên quản lý, giáo dục các phạm nhân nữ. Gắn bó với đơn vị từ năm 2005 trên cương vị cán bộ tham mưu, mỗi lần có dịp xuống phân trại này công tác, hình ảnh đầu tiên hiện lên trong tâm trí tôi luôn là Trung tá Mai Thị Thu Trang – người đồng nghiệp tôi vô cùng nể trọng. Hơn hai thập kỷ cùng công tác, vượt lên trên những chồng hồ sơ và con số báo cáo khô khan, tình đồng đội giữa chúng tôi cứ thế được bồi đắp qua năm tháng.

Nhắc đến Trung tá Mai Thị Thu Trang, người ta nghĩ ngay đến hình bóng quen thuộc của một nữ quản giáo cao, mảnh khảnh với mái tóc vuông cắt tỉa gọn gàng. Hằng ngày, giữa tiếng máy may rộn rã và nhịp sản xuất khẩn trương của phân xưởng, nơi mọi sản phẩm đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn đơn hàng khắt khe, đôi chân chị vẫn thoăn thoắt di chuyển từ bàn máy này sang bàn máy khác. Cường độ công việc cao và áp lực luôn hiện hữu, nhưng chị chưa bao giờ lơi lỏng, bền bỉ bám sát từng công đoạn để giữ cho guồng quay sản xuất luôn vận hành nhịp nhàng, ổn định.

Nhận xét về người cán bộ cấp dưới mẫn cán của mình, Trung tá Trần Thị Thanh Thủy, Phó trưởng phân trại số 1, phụ trách công tác quản giáo, đánh giá: "Đồng chí Trang luôn có lập trường chính trị vững vàng kiên định, có phẩm chất đạo đức cách mạng, lối sống trong sạch, lành mạnh, giản dị; trong công tác chuyên môn luôn tận tụy thực hiện nhiệm vụ được giao, thực hiện đầy đủ quy trình công tác của Cảnh sát quản giáo, quản lý chặt chẽ phạm nhân và nắm chắc tình hình đội phạm nhân, thực hiện đầy đủ chế độ chính sách theo quy định của pháp luật, tổ chức lao động sản xuất cho phạm nhân đạt hiệu quả cao; tích cực phối hợp với các tổ nghiệp vụ trong công tác quản lý, giáo dục phạm nhân".

Thắp lại niềm tin từ chuyền máy

Để có được những nữ phạm nhân ngồi thoăn thoắt bên máy may, tự tin tạo ra những sản phẩm hoàn chỉnh như hiện nay, ít ai hiểu được khối lượng công việc khổng lồ và sự kiên nhẫn phi thường mà chị Trang cùng các cán bộ trong tổ phải bỏ ra.

Hành trình ấy bắt đầu từ khi tiếng kẻng báo thức vang lên từ rất sớm mỗi sáng. Ngay sau khi tiếng kẻng dứt, Chị Trang có mặt ở đội để điểm danh quân số, tỉ mỉ quan sát sức khỏe và diễn biến tư tưởng của từng chị em. Giai đoạn đầu bước chân vào trại, tâm lý của các phạm nhân nữ thường rất dễ dao động, lúc nắng lúc mưa, mang nặng mặc cảm tội lỗi. Trình độ tay nghề lại chênh lệch lớn, người trẻ tiếp thu nhanh, nhưng có những người lớn tuổi, mắt kém, chưa từng một lần chạm tay vào chiếc máy may.

Có những lúc, một vài phạm nhân chưa quen với công việc, tâm lý nóng nảy, dễ nản và có khi phản ứng mạnh, cho rằng mình không thể học được nghề. Đứng trước những góc khuất tâm lý phức tạp ấy, chị Trang không chọn cách áp đặt mệnh lệnh hành chính khô khan. Chị chọn cách thấu cảm, kiên trì đứng cạnh từng bàn máy, uốn nắn từng đường kim mũi chỉ và động viên họ cố gắng từng ngày. Với những trường hợp mắt kém, tay yếu, chị sắp xếp công việc thủ công đơn giản hơn để ai cũng tìm thấy giá trị bản thân qua từng sản phẩm.

Chính sự công tâm và tấm lòng chân thành ấy đã dần chạm đến những góc sâu kín trong lòng mỗi người, giúp họ cởi mở hơn và có thêm động lực để thay đổi. Nhắc về nữ quản giáo của mình, phạm nhân Đồng Thị Bích Thủy (sinh năm 1970, án phạt 9 năm về tội mua bán trái phép chất ma túy) không giấu được xúc động khi chia sẻ: "Trong quá trình chấp hành án tại đội, tôi thấy cán bộ quản giáo Trang rất tận tâm với công việc, thường xuyên quan tâm tới chế độ chính sách đối với phạm nhân trong đội, luôn động viên những phạm nhân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tích cực tham gia lao động cải tạo tiến bộ; công tâm, khách quan trong nhận xét đánh giá xếp loại cho phạm nhân".

Hay như trường hợp của phạm nhân Trần Phương Thảo (sinh năm 1994, án phạt 7 năm về tội chứa chấp, sử dụng trái phép chất ma túy), mang trong người tiền sử bệnh tật và một bầu trời mặc cảm. Nhờ sự quan tâm, bố trí công việc phù hợp sức khỏe và những lời động viên sát sao từ chị Trang, Thảo đã tìm lại được điểm tựa để yên tâm cải tạo. Sự kiên trì và tận tâm của chị Trang đã giúp nhiều phạm nhân thay đổi từng ngày, đạt kết quả tốt trong cải tạo và có cơ hội được giảm án, đặc xá, sớm trở về với gia đình.

Phút bình yên sau tiếng kẻng cuối ngày

Từ góc nhìn của một người cùng công tác tại trại giam, chúng tôi càng thêm trân trọng và cảm phục người đồng nghiệp cùng thế hệ với mình. Trong môi trường công an nhân dân, áp lực từ những chồng hồ sơ, số liệu và guồng quay nghiệp vụ là điều luôn hiện hữu. Những lúc căng thẳng ấy, sự cởi mở, nhiệt tình và những kinh nghiệm thực chiến quý báu mà chị Trang luôn sẵn sàng chia sẻ chính là chỗ dựa tinh thần lớn lao cho chúng tôi và các thế hệ quản giáo trẻ mới về nhận công tác tại trại.

Hơn hai thập kỷ cống hiến thầm lặng, Trung tá Mai Thị Thu Trang nhiều năm liền là chiến sĩ thi đua cơ sở, là cán bộ quản giáo giỏi được biểu dương gương người tốt, việc tốt giai đoạn 2020 - 2025. Chị đã góp phần tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của lực lượng Cảnh sát quản giáo.

Thế nhưng, khi trò chuyện với chúng tôi sau giờ trực, nhắc về phần thưởng lớn nhất của đời mình, chị chỉ cười hiền. Đối với chị, hạnh phúc đôi khi giản đơn vô cùng, đó là khoảnh khắc nhìn một phạm nhân từ bất cần trở nên hướng thiện, chăm chỉ. Đó có thể là những giọt nước mắt xúc động khi nhận quyết định giảm án, cũng có thể là ánh mắt đầy hy vọng của họ trong ngày bước qua cánh cổng trại, mang theo một nghề để bắt đầu lại cuộc đời.

Chiều nay, khi ánh hoàng hôn dần buông xuống vùng cửa biển Xuân Nguyên, tiếng kẻng kết thúc ngày làm việc lại ngân lên. Nhìn từ xa, bóng dáng cao mảnh khảnh của người đồng nghiệp vẫn miệt mài cùng các nữ phạm nhân dọn dẹp phân xưởng, chúng tôi hiểu rằng, ngọn lửa thiện lương mà chị bền bỉ thắp lên vẫn luôn âm ỉ cháy. Nó sưởi ấm những mảnh đời lầm lỡ, và tiếp thêm niềm tự hào cho những người đang ngày đêm làm nhiệm vụ tại đây.