Nhận diện sớm cạm bẫy, lên tiếng kịp thời để bảo vệ an toàn cho phụ nữ, trẻ em trong kỷ nguyên số

Lừa đảo, giả mạo, xâm phạm đời tư không chừa một ai

Hơn mười năm trước, Ni cô Thích nữ Hạnh Thiện, trụ trì chùa Hương Sơn (TP Huế), từng mất 50 triệu đồng chỉ vì tin lời mời đầu tư tiền kỹ thuật số - không phải từ một kẻ lừa đảo xa lạ, mà từ một người quen biết. Câu chuyện được chính Ni cô chia sẻ công khai tại diễn đàn "Nghe phụ nữ nói" với chủ đề "An toàn cho phụ nữ, trẻ em trong kỷ nguyên số", do Hội LHPN thành phố Huế tổ chức mới đây. Thực tế cho thấy, trên không gian mạng, ranh giới giữa tin tưởng và rủi ro đôi khi mỏng hơn nhiều so với những gì người ta vẫn nghĩ.

Đại úy Nguyễn Văn Kiệt, cán bộ Phòng An ninh mạng, Công an thành phố Huế, đã chỉ ra hàng loạt thủ đoạn đang nhắm trực tiếp vào phụ nữ và trẻ em. Trong đó, lừa đảo trực tuyến dưới vỏ bọc đầu tư, việc làm hay tình cảm. Các hoạt động lừa đảo, giả mạo tài khoản người thân, bạn bè để chiếm đoạt tài sản; đánh cắp thông tin cá nhân; dụ dỗ, thao túng tâm lý trẻ em qua mạng xã hội, trò chơi trực tuyến. Bên cạnh đó là hành vi phát tán hình ảnh, thông tin đời tư nhằm đe dọa, tống tiền hoặc bôi nhọ danh dự. Theo ông, trẻ em, phụ nữ là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trên không gian mạng, bởi tâm lý cả tin, thiếu kỹ năng nhận diện rủi ro và tâm lý e ngại khi muốn lên tiếng.

Góc nhìn pháp lý, bà Đào Thị Mai Hường, nguyên Chánh án, Thẩm phán cao cấp Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã bổ sung thêm một lớp vấn đề khác: Ngay cả khi đã là nạn nhân, không ít phụ nữ vẫn gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình, đơn giản vì không biết cách lưu giữ bằng chứng phù hợp. Một tin nhắn bị xóa, một cuộc chuyển khoản không lưu chứng từ, một tài khoản giả mạo không kịp chụp lại trước khi biến mất. Tất cả có thể khiến quá trình xử lý sau này gặp khó khăn, thậm chí bế tắc.

Nhận diện sớm, lên tiếng kịp thời

Từ những vấn đề đặt ra, theo các chuyên gia, giải pháp không nằm ở việc ngăn phụ nữ, trẻ em tiếp cận không gian mạng, mà ở việc trang bị cho họ kỹ năng để tự bảo vệ mình. Đại úy Nguyễn Văn Kiệt khuyến nghị người dân, đặc biệt là phụ huynh, cần thường xuyên trò chuyện, đồng hành cùng con khi sử dụng thiết bị số. Cần hướng dẫn con cách bảo vệ thông tin cá nhân và tuyệt đối không kết bạn, chia sẻ thông tin tùy tiện với người lạ trên mạng. Với những trường hợp đã là nạn nhân của lừa đảo, bôi nhọ hay phát tán thông tin sai sự thật, lực lượng công an khuyến cáo cần chủ động lưu giữ đầy đủ bằng chứng như ảnh chụp màn hình, tin nhắn, chứng từ chuyển tiền, để làm căn cứ trình báo và xử lý kịp thời.

Nhưng kỹ năng cá nhân thôi là chưa đủ nếu thiếu một địa chỉ đáng tin cậy để tìm đến khi sự việc đã xảy ra. Trung tuần tháng 10/2026, Hội LHPN thành phố Huế đã ra mắt và kiện toàn Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ "Tư vấn, hỗ trợ giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ và trẻ em", quy tụ 21 thành viên có chuyên môn về pháp luật, tâm lý, công tác xã hội và bảo vệ phụ nữ, trẻ em - trong đó bà Đào Thị Mai Hường giữ vai trò Phó Chủ nhiệm. 

Song song đó, "Điểm tư vấn, hỗ trợ miễn phí" cũng chính thức đi vào hoạt động, cung cấp tư vấn trực tiếp, qua điện thoại hoặc trực tuyến, ưu tiên phụ nữ, trẻ em thuộc hộ nghèo, cận nghèo, phụ nữ đơn thân và các nhóm dễ bị tổn thương khác. Cả hai mô hình cùng vận hành theo phương châm "Lắng nghe - Tư vấn - Hỗ trợ - Kết nối".

Năm qua, Hội LHPN thành phố Huế đã triển khai liên tiếp nhiều hoạt động bảo vệ phụ nữ, trẻ em trước rủi ro trên không gian mạng, ngày càng đi vào chiều sâu. Cụ thể như hè 2026, các cấp Hội duy trì mô hình Câu lạc bộ Trẻ em nòng cốt tại Trường THCS Đặng Hữu Phổ (xã Đan Điền) và Trường THCS Trần Đăng Khoa (xã Bình Điền), mỗi nơi 16 học sinh, sinh hoạt qua trò chơi, sân khấu hóa để nhận diện tài khoản giả mạo, chiêu trò dụ dỗ trên mạng, trở thành những "đại sứ an toàn" lan tỏa kiến thức trong bạn bè, gia đình.

Xa hơn, cuối 2025, Hội LHPN thành phố phối hợp Hội LHPN các phường Quảng Điền, Phú Xuân, Vỹ Dạ tổ chức chuỗi diễn đàn "Lắng nghe trẻ em - Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng" trong 3 ngày, hướng dẫn kỹ năng an toàn mạng cho 300 hội viên có con dưới 16 tuổi. Từ trang bị kỹ năng cho cha mẹ, xây dựng "đại sứ an toàn" trong học sinh, đến mở kênh tư vấn, hỗ trợ thường trực, Hội LHPN thành phố Huế đang từng bước hình thành một hệ sinh thái bảo vệ phụ nữ, trẻ em toàn diện trên không gian mạng.

Bà Dương Thị Thu Thủy, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Chủ tịch Hội LHPN thành phố Huế, nhấn mạnh mục tiêu của các mô hình mới là giúp phụ nữ, trẻ em nhận diện sớm rủi ro, biết cách sử dụng mạng xã hội an toàn hơn; Đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động theo hướng phát hiện sớm nguy cơ. Cùng với đó, Câu lạc bộ và "Điểm tư vấn, hỗ trợ miễn phí" cần tư vấn linh hoạt và chủ động phối hợp với lực lượng công an, cơ sở y tế, các tổ chức trợ giúp pháp lý và dịch vụ xã hội để hỗ trợ kịp thời cho từng trường hợp cụ thể.

Khi những cạm bẫy trên không gian mạng ngày càng tinh vi và có thể đến từ bất kỳ ai - kể cả người quen - thì điều quan trọng nhất là phụ nữ và trẻ em không đơn độc đối diện với rủi ro. Kỹ năng tự bảo vệ, cộng với một mạng lưới tư vấn, hỗ trợ sẵn sàng đồng hành, chính là hai lớp lá chắn mà Hội LHPN thành phố Huế đang từng bước xây dựng cho hội viên và cộng đồng.