Nhọc nhằn nghề cào ngao tự nhiên trên biển Quỳnh xứ Nghệ

Chắt chiu từng đồng bạc giữa nắng gió

Khác xa với loại ngao nuôi có thể thu hoạch dễ dàng, ngao ở biển Quỳnh hoàn toàn là ngao tự nhiên. Ngao tự nhiên ở biển Quỳnh cho vị nước ngọt đậm đà nên rất được giá. Nhưng vì là "lộc biển" nên chúng không có nhiều. Những người phụ nữ ở đây phải kiên trì lật từng lớp cát, có khi còng lưng đào mãi mới tìm thấy được một con ngao bé xíu nằm sâu phía dưới. Giữa bãi cát, những người phụ nữ phải quỳ gối, ngồi sõng soài, dùng chiếc cuốc nhỏ, chiếc thìa để xới lật từng lớp cát mặn.

Công việc này khá vất vả. Có những lúc, họ phải còng lưng suốt cả tiếng đồng hồ chỉ để đổi lấy vài lạng ngao bé xíu nằm lọt thỏm dưới đáy rổ. "Đào mãi, mỏi hết cả tay mới được một con", một phụ nữ vừa quệt mồ hôi vừa chia sẻ đầy ngậm ngùi. Cứ thế, họ mải miết theo con nước từ 4-5 giờ sáng và chỉ chịu rời đi khi nắng đã bắt đầu gay gắt trên đỉnh đầu.

Đối với những người phụ nữ nơi đây, ngoài vài sào ruộng cho thu nhập thấp, họ gần như không có nguồn thu nào khác. Chính vì vậy, dù công việc cào ngao cực nhọc, họ vẫn bám trụ như một cách để duy trì cuộc sống. Thu nhập từ nghề này thực sự rất "bọt bèo": 1kg ngao thường có giá khoảng 35.000 đồng, loại to hơn có thể được 60.000 - 70.000 đồng, và hiếm lắm mới tìm được loại trên 100.000 đồng.

Suốt mấy tiếng ròng rã, họ chỉ kiếm được vài chục nghìn đồng, nhưng với những người nông dân nghèo, vài chục nghìn đến một trăm nghìn đồng mỗi ngày cũng là khoản thu nhập rất đáng quý để trang trải tiền thức ăn hàng ngày.

Những thân phận gắn bó với biển

Giữa bãi ngao nắng gió ấy, bà Phạm Thị Thương (65 tuổi, xã Quỳnh Phú) vẫn đều đặn có mặt từ sớm dù bà đã từng trải qua phẫu thuật thoát vị đĩa đệm. Với đôi chân và cái lưng thường xuyên đau nhức, bà vẫn không thể ngồi yên ở nhà. Con cái bà đã trưởng thành và không muốn mẹ phải vất vả cực thân, nhưng bà vẫn ra bãi biển từ 5 giờ sáng. Những chuyến mưu sinh này không chỉ mang lại chút thu nhập "đồng ra đồng vào" để trang trải khi mùa vụ đã vãn, mà còn là liều thuốc tinh thần giúp bà vận động cho dễ ngủ và tìm thấy sự thư thái giữa sóng biển quê hương.

Cách đó không xa là bà Nguyễn Thị Hai. Dù đã bước sang tuổi 70, cái tuổi lẽ ra được nghỉ ngơi, bà vẫn giữ được sự nhanh nhẹn. Mới gắn bó với nghề cào ngao vài ba năm nay, bà coi mỗi buổi sáng ra bãi như một cách để tận hưởng không khí trong lành và rèn luyện sức khỏe. Với bà Hai, mỗi ngày đi cào ngao đều mang theo những niềm vui riêng. Những hôm may mắn cào được nhiều, được đôi cân ngao đầy rổ, bà lại mang ra chợ bán để kiếm thêm đồng tiền mắm muối. Còn những ngày biển lặng, chỉ nhặt nhạnh được vài chục con, bà lại mang về nấu bát canh ngọt lịm cho bữa cơm gia đình thêm đậm đà vị biển.

Bãi ngao những ngày hè còn rộn ràng bởi sự góp mặt của các phụ nữ trẻ mang theo cả con nhỏ. Trong khi các mẹ mải miết đào bới, những đứa trẻ lại ngồi sõng soài trên bãi cát, vừa xới lật tìm ngao vừa nô đùa hồn nhiên. Đối với chúng, cào ngao không chỉ là cách để giúp bố mẹ có thêm chút tiền mua sách vở cho năm học tới, mà còn là một thú vui thực thụ, giúp chúng thoát ra khỏi bốn bức tường và sự cám dỗ của điện thoại, máy tính.

Dù thu nhập từ nghề cào ngao vô cùng ít ỏi và bấp bênh - có ngày kiếm được dăm bảy chục nghìn, có ngày chỉ đủ mớ rau - những người phụ nữ ở huyện Quỳnh Lưu (cũ) vẫn không nỡ bỏ nghề. Họ giống như những con dã tràng cần mẫn, nhẫn nại chắt chiu từng chút "ngọc" của biển để vun vén cho tổ ấm. Vẻ đẹp lao động ấy hiện hữu trong từng giọt mồ hôi mặn mòi và trong những nụ cười hiền hậu dưới cái nắng cháy da, tạo nên một sức sống bền bỉ không bao giờ tắt nơi biển nghèo.