Những lưu ý kê khai để giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp

Bộ Tài chính lấy ý kiến để trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với cá nhân và doanh nghiệp. Chính sách này được kỳ vọng tiếp sức cho khu vực kinh tế quy mô nhỏ trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp vẫn đang gặp khó khăn về dòng tiền và thị trường tiêu thụ.

Hộ kinh doanh "lãi mỏng, dư địa chống chịu thu hẹp"

Theo Tờ trình của Bộ Tài chính, từ đầu năm 2026, các hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu đến 1 tỷ đồng đã không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế TNCN; doanh nghiệp có doanh thu đến 1 tỷ đồng được miễn thuế TNDN. Tuy nhiên, qua khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và các cơ quan liên quan, bức tranh chung của hộ, cá nhân kinh doanh vẫn còn nhiều khó khăn, một phần do việc chuyển đổi phương pháp nộp thuế từ khoán sang kê khai.

Cụ thể, ngoài khó khăn về pháp lý, có tới 59,3% hộ kinh doanh gặp khó khăn vì chi phí đầu vào đắt đỏ, biến động. 43,8% gặp khó vì thị trường tiêu thụ yếu đi. 32,6% thiếu nguồn lực (vốn, nhân lực).

Đáng chú ý, kết quả kinh doanh năm 2025 cho thấy 73,7% hộ kinh doanh chỉ có lãi ít, 12,9% hòa vốn, 9,3% lỗ ít, 2,2% lỗ lớn, và chỉ 1,9% đạt mức lãi như kỳ vọng. Qua đó cho thấy phần lớn hộ kinh doanh vẫn duy trì hoạt động nhưng ở ngưỡng lợi nhuận rất thấp, khó tích lũy để tái đầu tư. Doanh nghiệp quy mô doanh thu nhỏ cũng đối mặt tình cảnh tương tự.

Trước thực trạng đó, ngày 24/8/2026, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 43/2026/QH16, giao Chính phủ quy định chi tiết.

Giảm 30% thuế TNCN cho hộ, cá nhân kinh doanh

Theo dự thảo, việc giảm thuế áp dụng đối với cá nhân cư trú (hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) có thu nhập từ kinh doanh, với mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.

Số thuế TNCN được giảm của kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027 được tính trên toàn bộ thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, không phân biệt phương pháp tính thuế (theo thu nhập tính thuế nhân thuế suất, hay theo thuế suất nhân doanh thu).

Doanh thu năm làm căn cứ xác định đối tượng được giảm thuế thực hiện theo quy định tại Điều 4, Điều 5 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Về kê khai, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh dự kiến doanh thu trong kỳ tính thuế năm 2026, 2027 không quá 10 tỷ đồng nộp cùng hồ sơ khai thuế quý, năm hoặc quyết toán thuế. Đối với trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế TNCN cho hộ, cá nhân kinh doanh (kể cả chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng đặt hàng và thanh toán), sẽ thực hiện giảm 30% số thuế phải khấu trừ, khai thay, nộp thay theo tháng hoặc quý.

Đáng chú ý, trường hợp tổng doanh thu thực tế cả năm vượt 10 tỷ đồng, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ không được áp dụng mức giảm thuế, phải nộp bổ sung số thuế đã được giảm, kê khai điều chỉnh, nhưng số thuế nộp bổ sung trong trường hợp này không tính tiền chậm nộp. Ngược lại, nếu nộp thừa, cuối năm sẽ được bù trừ, hoàn trả theo quy định về quản lý thuế.

Giảm 30% thuế TNDN cho doanh nghiệp, hợp tác xã doanh thu nhỏ

Về thuế TNDN, đối tượng áp dụng là doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng, bao gồm: doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp; tổ chức thành lập theo Luật Hợp tác xã; đơn vị sự nghiệp thành lập theo pháp luật Việt Nam; và tổ chức khác được thành lập theo pháp luật Việt Nam có hoạt động sản xuất kinh doanh có thu nhập.

Chính sách này không áp dụng với doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách doanh nghiệp sau ngày Nghị quyết 43/2026/QH16 có hiệu lực, nếu tổng doanh thu hằng năm của các doanh nghiệp sau chia, tách vượt 10 tỷ đồng — nhằm ngăn tình trạng "lách" chính sách bằng cách chia nhỏ doanh nghiệp.

Số thuế TNDN được giảm tính trên toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp có kỳ tính thuế theo năm, không phân biệt phương pháp tính thuế, bao gồm cả các khoản thu nhập không được hưởng ưu đãi thuế theo quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế TNDN (như thu nhập từ chuyển nhượng vốn, bất động sản, dự án đầu tư, khai thác khoáng sản...). Trường hợp doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế theo Luật Thuế TNDN hoặc các luật, nghị quyết khác của Quốc hội, số thuế được giảm sẽ tính trên số thuế phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi.

Doanh thu năm làm căn cứ xác định đối tượng giảm thuế là tổng doanh thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ (không gồm các khoản giảm trừ doanh thu), doanh thu tài chính và thu nhập khác. Với doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh, doanh thu được tính gộp theo báo cáo tài chính hợp nhất năm; với doanh nghiệp mới thành lập hoặc kết thúc hoạt động (chuyển đổi, hợp nhất, sáp nhập, chia tách, giải thể, phá sản) có kỳ tính thuế ngắn hơn 3 tháng, việc xác định doanh thu và số thuế được giảm sẽ áp dụng cho đủ 12 tháng của kỳ tính thuế năm 2026, 2027.

Về kê khai, doanh nghiệp dự kiến doanh thu không quá 10 tỷ đồng tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp thuế TNDN hằng quý. Nếu doanh thu thực tế vượt 10 tỷ đồng, doanh nghiệp phải kê khai, nộp bổ sung phần thuế thiếu và chịu tiền chậm nộp theo quy định.

Trường hợp khai bổ sung hồ sơ khai thuế hoặc theo kết luận thanh tra, kiểm tra làm tăng số thuế phải nộp, phần tăng thêm vẫn được giảm 30% nếu doanh nghiệp còn đáp ứng điều kiện; ngược lại, nếu làm giảm số thuế phải nộp, sẽ điều chỉnh giảm tương ứng số thuế được giảm và xử lý số nộp thừa theo quy định.

Bộ Tài chính nhìn nhận việc giảm thuế trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua thuế tiêu dùng và thu nhập. Chính sách được kỳ vọng giúp hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp giữ lại nguồn lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng thu nhập khả dụng, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy tiêu dùng, tích lũy và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế chung.

Nghị định không quy định nội dung phân quyền, phân cấp, không phát sinh việc thành lập tổ chức, bộ máy mới, cũng không làm tăng thêm biên chế để triển khai thực hiện.