Nữ bác sĩ nỗ lực giành giật từng sinh mạng người dân từ tay “thần chết”
Bác sĩ Giáng Hương (áo xanh) và đồng nghiệp thăm khám sức khỏe tại nhà cho người dân bản.
Giữa những khúc quanh co của đèo dốc Sơn La, nơi mây mù che phủ những bản làng biệt lập, có một người phụ nữ đã dành cả thanh xuân để đi ngược lại những hủ tục, giành giật từng sinh mạng người dân từ tay “thần chết”. Đó là Bác sĩ Chuyên khoa I tại Trạm Y tế xã Sốp Cộp Nguyễn Thị Giáng Hương.
Nhói lòng trước câu hỏi của con nhỏ
Sốp Cộp những ngày này trời đã chuyển lạnh, cái rét vùng cao len lỏi vào từng nếp nhà của đồng bào dân tộc Mông. Gắn bó với con người và vùng đất nơi đây từ lâu, bác sĩ Hương thấu hiểu những nhọc nhằn, thiếu thốn mà người dân phải đối mặt, nhất là khi thời tiết khắc nghiệt. Với chị, chăm sóc sức khỏe cho bà con không chỉ là trách nhiệm của một người thầy thuốc mà còn là tình cảm dành cho mảnh đất đã trở nên thân thuộc. Bởi vậy, dù đường xa, thời tiết giá rét, chị vẫn bền bỉ đến từng bản làng, thăm khám và chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Nhớ lại những ngày đầu đặt chân lên Sốp Cộp, chị Hương trầm ngâm chia sẻ rằng hình ảnh đọng lại sâu sắc nhất trong chị không chỉ là cảnh sắc hùng vĩ của thiên nhiên mà còn là cái nghèo khó, là những tập tục lạc hậu đã bám rễ sâu vào đời sống đồng bào.
Trước đây, mỗi khi ốm đau, thay vì tìm đến y tế, người dân lại mời thầy mo về mổ lợn, mổ gà cúng bái những mong đuổi được bệnh ra khỏi cơ thể con người. Chỉ đến khi bệnh tình chuyển biến nặng, cạn kiệt hy vọng, họ mới đưa người bệnh đến trạm. Sự chậm trễ ấy khiến không ít mảnh đời bỏ lỡ "giờ vàng" cứu chữa trong sự bất lực của người thầy thuốc.
"Quyết định ở lại nơi đây với tôi không phải là một sự bốc đồng, mà là một lựa chọn lý trí được thúc đẩy bởi trách nhiệm nghề y, tình người và sự gắn bó sâu sắc bao năm tháng," chị Hương tâm sự. Chính niềm tin mộc mạc nhưng tuyệt đối của đồng bào, cùng sự thôi thúc từ lương tâm người thầy thuốc tuyến đầu, đã giữ chân chị ở lại với Sốp Cộp qua bao mùa mưa nắng.
Đều đặn mỗi tháng một lần, các cán bộ y tế vùng cao phải vượt quãng đường đất hàng chục cây số, mang vaccine đến từng bản tiêm chủng cho trẻ.
Nhiều năm trong nghề, từng đứng vững trước hàng trăm ca bệnh khó, bình tĩnh trong những tình huống cấp cứu căng thẳng nhưng chị Hương bảo, có một "ca bệnh" về tinh thần mà chị chưa bao giờ tìm được lời giải trọn vẹn đó là nỗi nhớ con. Những ngày xa nhà, nỗi nhớ ấy trở thành khoảng lặng day dứt, nhất là mỗi khi chị nghĩ đến những khoảnh khắc con lớn lên mà mình không thể ở bên.
Nhiều năm qua, việc phải gửi con nhỏ cho ông bà nội ngoại ở xa, mỗi tuần một mình vượt gần 130km đường đèo dốc để về thăm con với chị chưa bao giờ là điều dễ dàng. Chị Hương nghẹn ngào kể về những đêm mưa lũ, sạt lở chia cắt con đường về nhà, khi ranh giới giữa việc tiếp tục bám bản hay quay về bên con trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Đó là những đêm nghe tiếng con gái nhỏ tủi thân qua điện thoại: "Mẹ ơi, bao giờ mẹ về?".
Thế nhưng, vượt lên trên nỗi cô đơn và sự thiệt thòi của gia đình nhỏ, trách nhiệm với hàng trăm đứa trẻ vùng cao, với những sản phụ đang ngóng chờ sự cứu giúp đã tiếp thêm sức mạnh cho chị. "Nhìn những đứa trẻ được cứu sống khỏi hủ tục, những sản phụ mẹ tròn con vuông, tôi biết sự hy sinh của mình là xứng đáng", chị trải lòng.
"Đứa con của bản"
Nói về hành trình đưa y tế hiện đại đến với đồng bào dân tộc Mông, bác sĩ Hương ví đó là sự kiên nhẫn vượt qua muôn trùng trắc trở. Từ hủ tục lâu đời, niềm tin mù quáng vào thầy cúng, tâm lý tự ti e ngại người lạ, bất đồng ngôn ngữ dẫn đến khai thác bệnh sử sai lệch, và trên hết là hệ thống giao thông cách trở với những bản làng nằm biệt lập trên đỉnh núi cao.
Trong hành trang kỷ niệm của chị, chuyến đi bản Pá Vai (địa bàn cách trung tâm xã Sốp Cộp 40km đường rừng) để tiêm vaccine định kỳ là ký ức không thể nào phai mờ. Đến nhà sản phụ Lậu Thị M., chị Hương cùng đồng nghiệp chứng kiến cảnh người phụ nữ chuyển dạ một mình trong căn nhà vắng không có người thân giúp đỡ. Gia đình sản phụ kiên quyết từ chối sự can thiệp của y tế.
Không nản lòng, bác sĩ Hương và đồng nghiệp phải kiên nhẫn đứng ngoài cửa, thuyết phục suốt nhiều giờ liền, đồng thời nhờ cậy những người có uy tín trong bản vào cuộc. Khi cánh cửa mở ra, sản phụ đã kiệt sức vì sinh con đầu lòng. Bằng tất cả chuyên môn và sự nhạy bén, các y bác sĩ đã tiến hành cấp cứu tại chỗ, rồi cùng gia đình luân phiên khiêng võng vượt rừng trong đêm sâu để đưa sản phụ về trạm. "Giây phút nghe tiếng trẻ thơ khóc chào đời và người mẹ qua cơn nguy kịch, trong lòng tôi mọi sợ hãi biến mất, thay vào đó là sự bình yên lạ kỳ", chị mỉm cười nhớ lại.
Bác sĩ Giáng Hương phát thuốc cho trẻ em, người dân.
Sự thay đổi ở Sốp Cộp bây giờ là kết quả của chiến lược "mưa dầm thấm lâu", kết hợp sự vào cuộc của các ban ngành và sự tận tâm không quản ngại khó khăn, băng rừng vượt suối của đội ngũ y tế cơ sở.
Để xóa bỏ khoảng cách, bí quyết của bác sĩ Hương không nằm ở loa đài hay những buổi tuyên truyền hình thức, mà đến từ sự chân thành. Chị tự học từng câu giao tiếp tiếng Mông cơ bản để khi cất lời chào, đồng bào cảm thấy gần gũi như ruột thịt. Sự tôn trọng và thấu cảm ấy đã biến những người thầy thuốc từ "người lạ" thành những đứa con được gửi gắm trọn vẹn sinh mệnh. Giờ đây, thay vì gọi thầy mo về mổ lợn cúng bái khi chớm đau ốm, người dân đã tự giác tìm đến Trạm Y tế xã đầu tiên.
Nhìn lại chặng đường đã qua, niềm hạnh phúc lớn nhất của bác sĩ Nguyễn Thị Giáng Hương là sự chuyển biến nhận thức sâu sắc của đồng bào. Tuy nhiên, tâm huyết của người nữ bác sĩ vẫn còn đó những trăn trở.
Chị bày tỏ mong muốn lớn nhất trong thời gian tới là Sốp Cộp được đầu tư một hệ thống y tế bền vững, đồng bộ hơn để người dân không bị thiệt thòi bởi khoảng cách địa lý. Trạm y tế rất cần được bổ sung máy móc chẩn đoán hình ảnh, sinh phẩm xét nghiệm nhanh và trang thiết bị cấp cứu cơ bản để giữ chân bệnh nhân ngay từ "giờ vàng".
Bên cạnh đó, lực lượng cô đỡ thôn bản là người dân tộc thiểu số cần được hỗ trợ phụ cấp ổn định và đào tạo liên tục bởi họ chính là cầu nối ngôn ngữ và giới tính quan trọng nhất để chăm sóc sức khỏe thai sản tận nhà cho phụ nữ vùng cao.
