Nữ doanh nhân - nông dân thời công nghệ đưa nông sản quê vươn ra thị trường lớn

Kết hợp kinh nghiệm truyền thống với công nghệ hiện đại

Những lá bánh ram mỏng, dẻo của chị Lê Hoài Thu (phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) không chỉ là sản phẩm quen thuộc trong bữa ăn của người dân địa phương mà còn chứa đựng hương vị quê hương. Nhưng để đặc sản truyền thống có thể đi xa hơn, chị hiểu rằng giữ nguyên cách làm cũ là chưa đủ.

Chị Lê Hoài Thu cho biết, từ nghề làm bánh ram, chị đã từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa, chú trọng chất lượng, mẫu mã và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường. Cuối năm 2023, chị đầu tư khoảng 500 triệu đồng xây dựng dây chuyền sản xuất hiện đại, từng bước thay thế phương thức làm bánh thủ công trước đây.

Nhờ đầu tư máy móc, cơ sở bánh ram Anh Thu hiện đạt công suất khoảng 1-1,5 tấn bánh mỗi ngày, sử dụng gần 100 tấn gạo mỗi năm và tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động địa phương, với thu nhập khoảng 6-12 triệu đồng/người/tháng.

Đổi mới công nghệ cũng giúp bà có thêm điều kiện kiểm soát chất lượng sản phẩm, ổn định sản xuất và mở rộng thị trường. Bánh ram Anh Thu đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố; gần một nửa sản lượng được xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ. Cơ sở đang từng bước tiếp cận thị trường châu Âu.

Không chỉ đầu tư nhà xưởng, máy móc, chị Thu còn chủ động đưa sản phẩm lên các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, TikTok và sử dụng mạng xã hội để tiếp cận khách hàng. Những lá bánh làm từ hạt gạo địa phương vì thế có thêm cơ hội đến với người tiêu dùng ở những thị trường cách xa quê nhà.

Cũng lựa chọn con đường kết hợp kinh nghiệm truyền thống với công nghệ hiện đại, chị Lê Thị Liễu ở phường Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa, đã từng bước phát triển nghề chế biến thủy, hải sản từ một cửa hàng nhỏ.

Hơn 20 năm trước, chị Liễu từng đạp chiếc xe cũ, chở từng chai nước mắm, hũ mắm tôm, mắm tép đi khắp các vùng quê để bán hàng. Khi cơ sở còn ít vốn, sản xuất thủ công, đầu ra chưa ổn định, chị kiên trì tìm khách hàng, giữ chữ tín và tích lũy kinh nghiệm.

Khi hoạt động sản xuất dần phát triển, chị Liễu xác định phải nâng cao chất lượng thay vì chỉ chạy theo số lượng. Từ năm 2018 đến năm 2025, gia đình chị đầu tư hơn 2 tỷ đồng cho máy móc, thiết bị, khu chiết rót, đóng gói và cải tiến bao bì, mẫu mã sản phẩm; công nghệ được đưa vào nhưng không làm mất đi phương pháp chế biến truyền thống. 

Các sản phẩm nước mắm, mắm tôm, mắm tép vẫn dựa trên kinh nghiệm làm nghề của gia đình, kết hợp với thiết bị hiện đại trong các công đoạn chiết rót, đóng gói và bảo quản. Cơ sở cũng bố trí riêng khu chiết rót, đóng gói, tách khỏi khu vực ngâm ủ; áp dụng hệ thống phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn (HACCP) trong sản xuất.

Từ một cửa hàng nhỏ, cơ sở chế biến thủy, hải sản của chị Liễu hiện có diện tích khoảng 5.000m², với 7 sản phẩm được công nhận OCOP. Hoạt động kinh doanh đạt doanh thu khoảng 16 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho 30 lao động với thu nhập từ 7-10 triệu đồng/người/tháng.

Bên cạnh các kênh phân phối truyền thống, gia đình chị còn quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, đẩy mạnh tiêu thụ trực tuyến và kết nối với các hệ thống bán lẻ, siêu thị. Một số sản phẩm đã được đưa tới thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc...

Từ chiếc xe đạp rong ruổi bán hàng đến cơ sở chế biến có quy trình sản xuất ngày càng hoàn thiện, hành trình của chị Liễu cho thấy công nghệ có thể trở thành đòn bẩy để những sản phẩm truyền thống nâng cao sức cạnh tranh, nếu được đầu tư phù hợp với điều kiện sản xuất.

Chủ động học hỏi để làm nông nghiệp hiệu quả hơn

Tại Đắk Lắk, chị Lê Thị Yến khẳng định thương hiệu bằng việc ứng dụng khoa học kỹ thuật ngay trong quá trình sản xuất nông nghiệp.

Năm 1986, khi gia đình đến vùng đất Ea H'Leo lập nghiệp, chị Yến chỉ có 5 sào đất. Cuộc sống khó khăn, những cơn sốt rét dai dẳng khiến gia đình có lúc tưởng không thể trụ lại. Nhưng bằng cách tích lũy qua từng vụ mùa, chị từng bước mở rộng sản xuất. Đến năm 2011, gia đình chị có 3ha cà phê và 20ha cao su tiểu điền. Diện tích cao su sau đó tiếp tục được mở rộng lên khoảng 25ha. Năm 2015, chị mạnh dạn đầu tư nhà nuôi chim yến rộng khoảng 400m² để đa dạng hóa nguồn thu.

Trong quá trình phát triển các mô hình sản xuất, chị từng bước ứng dụng khoa học kỹ thuật, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới tự động cho cây trồng. Các phụ phẩm như vỏ cà phê, lá cây được tận dụng để ủ phân; diện tích dưới tán cao su được trồng xen dược liệu, gừng, đậu nành nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất và tạo thêm nguồn thu.

Với sản phẩm yến, gia đình chị thực hiện sơ chế thủ công, không sử dụng hóa chất. Chị Yến cũng sử dụng Zalo, Facebook để giới thiệu sản phẩm và tiếp cận khách hàng.

Nhớ lại quá trình thay đổi cách làm nông nghiệp, chị Lê Thị Yến chia sẻ: "Ngày trước chúng tôi làm rất vất vả. Khoa học kỹ thuật cũng chưa có điều kiện tiếp cận nhiều. Ngoài được Hội Nông dân tập huấn, tôi phải tự đi học hỏi, rút kinh nghiệm. Bây giờ công nghệ phát triển, từ giống cây, kỹ thuật chăm sóc đến hệ thống tưới nhỏ giọt, tự động đều giúp người nông dân giảm công sức và nâng hiệu quả sản xuất".

Với chị Yến, tiếp cận công nghệ không chỉ là đưa thêm máy móc vào sản xuất mà còn là quá trình học hỏi, thử nghiệm và lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện của gia đình. Từ sản xuất chủ yếu dựa vào sức lao động và kinh nghiệm, chị từng bước kết hợp kiến thức tích lũy với các tiến bộ kỹ thuật để sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực sẵn có.

Hiện gia đình chị duy trì 25ha cao su, 3ha cà phê và nhà nuôi chim yến. Tổng vốn đầu tư cho các mô hình sản xuất, kinh doanh khoảng 15 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt từ 2-2,5 tỷ đồng mỗi năm. Hoạt động sản xuất còn tạo việc làm cho khoảng 10 lao động thường xuyên và hơn 30 lao động thời vụ, trong đó có lao động nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.

Công nghệ mở thêm cơ hội cho phụ nữ nông thôn

Điểm chung ở những nữ nông dân được vinh danh năm 2026 là tinh thần không ngừng học hỏi và chủ động thay đổi cách làm. Dù phát triển sản phẩm chế biến truyền thống hay tổ chức các mô hình trồng trọt, chăn nuôi, họ đều tìm cách kết hợp kinh nghiệm thực tế với tiến bộ khoa học kỹ thuật, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường thông qua các nền tảng số.

Từ những cách làm khác nhau, họ nhưng cùng hướng đến mục tiêu nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển sản xuất bền vững. Khi những nữ doanh nhân - nông dân chủ động tiếp cận kỹ thuật mới, biết tận dụng các kênh số và đầu tư theo nhu cầu thực tế, cơ hội phát triển không còn giới hạn trong phạm vi ruộng vườn hay thị trường địa phương, từ đó mở rộng thị trường và tạo việc làm cho cộng đồng.