Nữ nghệ nhân Hà Nội tìm cách đưa nghề truyền thống đến gần thị trường số

Tại Diễn đàn "Nữ nghệ nhân làng nghề với phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô" do Hội LHPN Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cùng Đảng ủy, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Chuyên Mỹ tổ chức ngày 17/10, Nghệ nhân Ưu tú Vũ Như Quỳnh, Giám đốc Công ty TNHH Gốm sứ Vạn An Lộc, xã Bát Tràng, cho rằng người làm nghề cần chủ động đổi mới tư duy, thích ứng với nhu cầu thị trường, bên cạnh việc giữ gìn kỹ thuật và giá trị văn hóa cốt lõi.

Theo bà, thói quen tiêu dùng thay đổi khiến các cơ sở không thể chỉ trông chờ khách hàng đến trực tiếp làng nghề. Nghệ nhân và thợ giỏi cần nâng cao kỹ năng truyền thông, tiếp thị, kể câu chuyện sản phẩm và phát triển các kênh phân phối trên nền tảng số.

Bên cạnh áp lực cạnh tranh từ sản phẩm nhập ngoại, làng nghề gốm Bát Tràng còn gặp khó khăn do nguồn nguyên liệu đất làm gốm khan hiếm, trong khi giá trị ngày công của thợ chưa cao. Theo bà Vũ Như Quỳnh, việc giữ gìn bản sắc và tình yêu di sản là nền tảng để thương hiệu gốm Bát Tràng tiếp tục khẳng định vị thế.

Cùng hướng đến mở rộng thị trường, Nghệ nhân Tạ Thu Hương, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Mây tre nón lá Thu Hương, làng nghề nón Chuông, xã Thanh Oai, nhấn mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hướng đi cần thiết để bảo tồn, phát triển thương hiệu nón lá truyền thống.

Hiện sản phẩm nón lá của hợp tác xã được làm theo quy trình thủ công gồm 7 công đoạn, đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao. Theo bà Hương, bên cạnh duy trì chất lượng và kỹ thuật truyền thống, làng nghề cần đẩy mạnh quảng bá trên TikTok, Zalo, Facebook và Instagram để mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng quốc tế.

Bà cũng cho rằng phát triển du lịch cộng đồng, tổ chức cho khách tham quan và trải nghiệm làm nghề sẽ góp phần lan tỏa giá trị văn hóa làng nghề. Để thực hiện điều này, nghệ nhân kiến nghị cơ quan quản lý hỗ trợ nâng cấp hạ tầng giao thông, tăng cường quảng bá và thúc đẩy hoạt động bán hàng trên nền tảng số, qua đó tạo điều kiện mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập cho người dân.

Những ý kiến tại diễn đàn cho thấy bài toán của làng nghề hiện nay không chỉ nằm ở việc bảo tồn kỹ thuật thủ công, mà còn ở khả năng đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng, gia tăng giá trị và thích ứng với phương thức kinh doanh mới.

Từ giữ nghề đến phát triển công nghiệp văn hóa

Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương cho biết, Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó 337 làng nghề, nghề truyền thống và làng nghề truyền thống đã được thành phố công nhận. Hơn 350 nghệ nhân đang góp phần gìn giữ, phát huy tinh hoa nghề truyền thống, trong đó phụ nữ chiếm khoảng 30%.

Theo bà Phạm Thị Thanh Hương, phụ nữ có vai trò quan trọng trong bảo tồn kỹ thuật thủ công, truyền nghề cho thế hệ trẻ, tạo việc làm và duy trì sinh kế cho cộng đồng. Trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thương hiệu Thành phố sáng tạo, nữ nghệ nhân có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ thiết kế, quảng bá thương mại đến phát triển du lịch trải nghiệm.

Tuy nhiên, những thách thức về cạnh tranh thị trường, đổi mới sáng tạo, tiếp cận công nghệ số, phát triển kênh phân phối hiện đại và truyền nghề cho thế hệ trẻ vẫn đặt ra yêu cầu cần có sự đồng hành của các cấp, ngành và tổ chức liên quan.

Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ Vũ Văn Hữu cho biết, cả 16 trong tổng số 16 thôn trên địa bàn đều có nghề truyền thống. Đáng chú ý, Làng nghề Khảm trai - Sơn mài Chuyên Mỹ vừa được Hội đồng Thủ công Thế giới đánh giá, công nhận là thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới.

Theo ông Vũ Văn Hữu, đây vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn trong bảo tồn, phát huy và nâng tầm giá trị nghề thủ công. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ, tôn vinh nghệ nhân, nâng cao kỹ năng số, khuyến khích đào tạo, truyền nghề cho thế hệ trẻ, tạo điều kiện duy trì sản xuất và phát triển bền vững các làng nghề.

Những ý kiến tại diễn đàn cho thấy, bài toán của làng nghề hiện nay không chỉ là bảo tồn kỹ thuật thủ công, mà còn là làm thế nào để đưa sản phẩm đến gần người tiêu dùng, gia tăng giá trị và thích ứng với phương thức kinh doanh mới. Từ thực tiễn đó, kinh nghiệm của các nữ nghệ nhân cũng gợi mở nhiều bài học cho phụ nữ khởi nghiệp: kết hợp gìn giữ giá trị cốt lõi của sản phẩm với đổi mới tư duy kinh doanh; chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường, nâng cao kỹ năng truyền thông, tiếp thị và tận dụng nền tảng số để mở rộng khách hàng. Việc gắn sản phẩm với câu chuyện văn hóa, phát triển du lịch trải nghiệm và phát huy những giá trị riêng cũng là hướng đi giúp nâng cao sức cạnh tranh, tạo thêm cơ hội phát triển sản xuất, kinh doanh bền vững.

Từ đó, diễn đàn không chỉ là nơi chia sẻ giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị nghề truyền thống, mà còn góp phần lan tỏa kinh nghiệm thực tiễn, khơi mở ý tưởng và tiếp thêm động lực cho phụ nữ khởi nghiệp. Điều này cũng đặt ra yêu cầu lắng nghe phụ nữ không chỉ dừng ở việc ghi nhận tâm tư, nguyện vọng, mà cần tôn trọng tri thức, kinh nghiệm, sáng kiến và tạo điều kiện để nữ nghệ nhân tham gia quyết định những vấn đề liên quan đến nghề nghiệp, sinh kế và tương lai của mình. Những ý kiến, sáng kiến ấy cần được chuyển hóa thành các giải pháp hỗ trợ thiết thực, giúp phụ nữ phát huy năng lực sáng tạo, chủ động phát triển kinh tế và đóng góp vào sự phát triển của Thủ đô.

Tôn vinh 10 nữ nghệ nhân tiêu biểu

Trong khuôn khổ chương trình, Hội LHPN thành phố Hà Nội biểu dương, tôn vinh 10 nữ nghệ nhân tiêu biểu làng nghề năm 2026, ghi nhận những đóng góp trong gìn giữ, bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, đổi mới sản phẩm, truyền dạy nghề và tạo việc làm cho người lao động.

Các nghệ nhân được tôn vinh gồm Nguyễn Vân Anh, nghề gốm sứ, xã Bát Tràng; Dương Thị Thu Hồng, nghề chế tác gỗ mỹ nghệ, xã Thư Lâm; Lê Thị Lan Hương, nghề làm quạt; Tạ Thu Hương, nghề làm nón lá; Trần Thị Ngọc Lan và Hoàng Thị Phương, nghề dệt lụa Vạn Phúc; Nguyễn Thị Thủy, thiết kế, chế tác đồ thời trang, đan móc túi ví; Nguyễn Thị Hương Thủy, làm hoa, sáng tác tranh hoa đất; Sầm Thị Tình, nghề thêu tay, dệt vải thổ cẩm; Nguyễn Thị Vui, nghề sơn khảm trai, sơn mài.

Các nữ nghệ nhân được nhận Bằng khen của UBND thành phố, biểu trưng và Giấy chứng nhận tôn vinh của Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Hà Nội.

Bên cạnh hoạt động biểu dương, chương trình còn tổ chức không gian trưng bày, giới thiệu và trình diễn nghề, sản phẩm của các nữ nghệ nhân làng nghề Hà Nội.Từ những sản phẩm gốm sứ, gỗ mỹ nghệ, quạt truyền thống, nón lá, lụa đến đồ thủ công, thổ cẩm và sơn mài, các nữ nghệ nhân đang góp phần duy trì sức sống của nghề truyền thống. Việc phát huy năng lực sáng tạo, hỗ trợ tiếp cận thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm được kỳ vọng giúp những giá trị văn hóa này trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.