Pakistan: Khủng hoảng năng lượng giáng đòn mạnh lên vai phụ nữ

Những buổi sáng "chạy đua" với thời gian

Bà Farhat Qureshi, 60 tuổi, sống tại thành phố cảng Karachi sầm uất, đã dành gần hết đời mình bên gian bếp để chăm sóc chồng và hai con. Nhưng chưa bao giờ bà cảm thấy công việc nội trợ lại giống một cuộc chạy đua sinh tồn như lúc này. Giờ đây, mỗi sáng thức dậy, câu hỏi đầu tiên không phải là "hôm nay ăn gì" mà là "còn bao nhiêu phút trước khi gas biến mất?".

Tại Karachi, khí gas không còn được cung cấp 24/7. Nó chỉ được cung cấp một chút vào sáng sớm, hai tiếng giữa trưa và vài giờ vào buổi tối.

"Tôi không nghĩ điều này lại xảy ra trong cuộc đời mình," bà Qureshi ngậm ngùi chia sẻ với phóng viên Al Jazeera. "Cả buổi sáng của tôi bây giờ chỉ xoay quanh cái bếp gas."

Nếu lỡ mất một khung giờ, toàn bộ nhịp sống của gia đình sẽ bị đảo lộn. Thức ăn phải hâm đi hâm lại bằng những phương pháp thủ công tốn kém, các bữa ăn bị trì hoãn và người phụ nữ phải thức khuya hơn, dậy sớm hơn để canh chừng ngọn lửa xanh yếu ớt trên bếp.

Cuộc khủng hoảng năng lượng tại Pakistan không tự nhiên mà có. Nó là kết quả của một "phản ứng dây chuyền" từ những biến động quốc tế. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột tại Trung Đông leo thang, nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Pakistan vốn đã bấp bênh nay càng trở nên kiệt quệ.

Sản lượng nội địa sụt giảm, trong khi các chuyến tàu chở LNG từ Qatar và UAE bị gián đoạn do căng thẳng tại eo biển Hormuz. Dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Dầu khí Pakistan (OGRA) cho thấy một con số giật mình, nếu như đầu năm 2026, mỗi tháng có khoảng 12 chuyến tàu cập bến, thì đến tháng 3, con số này chỉ còn vỏn vẹn là 2.

Khi các quốc gia tính toán những nước cờ chiến lược trên bản đồ thế giới, thì ở phía cuối của chuỗi cung ứng, những người mẹ như bà Qureshi phải tính toán chi li từng phút đun nước, nấu cơm.

"Nghèo đói thời gian" - gánh nặng âm thầm của những người phụ nữ

Trong báo chí và xã hội học, có một khái niệm gọi là "nghèo đói thời gian" (Time Poverty). Đây chính là những gì đang xảy ra với phụ nữ Pakistan. Khủng hoảng năng lượng không chỉ lấy đi của họ tiền bạc mà còn tước đoạt những giây phút nghỉ ngơi quý giá của họ.

Laiba Zahid, một giáo viên trẻ 24 tuổi, chia sẻ rằng lịch trình của cô hiện bị kiểm soát hoàn toàn bởi bếp gas. Trở về nhà sau giờ dạy lúc 2 giờ chiều, thay vì được nghỉ ngơi, cô phải lao ngay vào bếp để hâm nóng bữa trưa trước khi gas bị cắt.

"Nếu không nhanh tay, gas sẽ tắt. Tôi sẽ phải dùng lò vi sóng, nhưng thức ăn sẽ rất khô. Cảm giác như tôi không bao giờ có được một bữa ăn tử tế đúng nghĩa," Zahid nói.

Thậm chí, thói quen uống trà chiều, một nét văn hóa tinh thần quan trọng của người dân nơi đây cũng trở thành dĩ vãng. "Bây giờ trà đã biến mất khỏi đời tôi. Sự đánh đổi lớn nhất là giấc ngủ và sự nghỉ ngơi đúng nghĩa," cô giáo trẻ thở dài.

Báo cáo từ Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) chỉ ra rằng, tại Pakistan, các công việc chăm sóc không lương chủ yếu do phụ nữ đảm nhận. Trung bình, họ dành ít nhất 3 giờ mỗi ngày cho công việc bếp núc và dọn dẹp. Trong điều kiện thiếu hụt năng lượng, con số này thực tế còn cao hơn nhiều, vì áp suất gas thấp khiến thời gian đun nấu kéo dài gấp đôi.

Phía sau ngọn lửa tắt

Khủng hoảng năng lượng không chỉ ảnh hưởng đến bữa cơm gia đình mà còn giáng đòn mạnh vào những phụ nữ đang nỗ lực tự chủ kinh tế. Chị Fatima Hafeez, một đầu bếp điều hành dịch vụ cung cấp suất ăn trưa tại gia, đang đứng trước bờ vực phá sản.

Khi khí gas đường ống bị cắt, chị buộc phải dùng bình gas công nghiệp (LPG) với chi phí đắt đỏ hơn nhiều lần. Có những ngày, chị phải cay đắng hủy đơn hàng vì nếu nấu bằng bình gas, chị sẽ lỗ vốn.

"Cắt điện và thiếu gas đã gây rắc rối cho tôi rất nhiều. Thật không tốt chút nào nếu chúng tôi không thể giao hàng đúng hạn cho khách," chị Hafeez chia sẻ về áp lực giữ uy tín trong kinh doanh khi các nguồn lực cơ bản nhất đều thiếu hụt.

Tương tự, chị Shabana Hassan, người điều hành một tiệm làm đẹp nhỏ tại nhà, cũng rơi vào cảnh "khóc dở mếu dở". Khi không có điện để chạy máy làm tóc, chị phải thuyết phục khách hàng chuyển sang các kiểu tóc thủ công không cần nhiệt. Nhưng không phải khách hàng nào cũng hài lòng với sự thay đổi bất đắc dĩ đó.

Câu chuyện tại Pakistan là một lát cắt điển hình cho thấy: Trong bất kỳ cuộc khủng hoảng nào, từ kinh tế đến năng lượng hay xung đột, phụ nữ luôn là đối tượng chịu tổn thương sâu sắc và trực tiếp nhất.

Đối với bà Qureshi, cô giáo Zahid, khí gas không chỉ là nhiên liệu. Nó là biểu tượng của sự ổn định, là quyền được nghỉ ngơi và là cơ hội để phát triển sự nghiệp. Khi ngọn lửa trên bếp tắt đi, một phần nhịp sống văn minh, quyền được tận hưởng hạnh phúc gia đình và sự tự chủ của người phụ nữ cũng bị đe dọa.

Cuộc khủng hoảng này là một lời nhắc nhở mạnh mẽ cho thế giới về tính cấp thiết của an ninh năng lượng gắn liền với công bằng giới. Bởi suy cho cùng, nếu người phụ nữ vẫn phải dành phần lớn thời gian trong ngày chỉ để "canh giờ có gas", thì mục tiêu bình đẳng và phát triển bền vững vẫn sẽ mãi là một cái đích xa vời.